<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?><?xml-stylesheet href="http://www.blogger.com/styles/atom.css" type="text/css"?><feed xmlns='http://www.w3.org/2005/Atom' xmlns:openSearch='http://a9.com/-/spec/opensearchrss/1.0/' xmlns:georss='http://www.georss.org/georss' xmlns:gd='http://schemas.google.com/g/2005' xmlns:thr='http://purl.org/syndication/thread/1.0'><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493</id><updated>2012-01-13T23:52:34.713+07:00</updated><title type='text'>MARAYAK 70 TAHUN</title><subtitle type='html'>Sanggah marayak 70 tahun umurhu, halani panjuljul ni Pdt. Martin Lukito Sinaga, hulajou do manuratkon piga-piga na laho pamasukon bani buku pardingatan 70 tahun umurhu.
Ranggian do ope na mambaen buku pardingatan in. Paima saud naniranggihon in, bani blog on ma lobei hunahkon na dob husuratkon, irik lanjar patongahkon hu bani na ra tuluy mambasa blog on, lang tarsibar dong na ra mambere komentar.
Diatei tupa ma.</subtitle><link rel='http://schemas.google.com/g/2005#feed' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/posts/default'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default?max-results=100'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/'/><link rel='hub' href='http://pubsubhubbub.appspot.com/'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><generator version='7.00' uri='http://www.blogger.com'>Blogger</generator><openSearch:totalResults>23</openSearch:totalResults><openSearch:startIndex>1</openSearch:startIndex><openSearch:itemsPerPage>100</openSearch:itemsPerPage><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-1273262055909815310</id><published>2009-01-22T17:17:00.002+07:00</published><updated>2009-01-22T18:19:46.614+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (17): PENGURUS RESORT</title><content type='html'>&lt;P&gt;&lt;span style="font-style:italic;"&gt;&lt;span style="font-weight:bold;"&gt;Parlobeini&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tahun  2008, marayak Pesta Pardingatan Partubuh ni Tuhan Jesus – na lambin somal sondahan on igoran hita Pesta Natal – dihut do hanami (ahu pakon Inang-i-rumah) bani odoran ni na manaruhkon bangkei ni Mangkela Pam Bungaran ondi na laho suanhonon i panimbunan i pudi ni rumahni i Sarimatondang 1). Paima isuankon, hu gareja GKPS Sarimatondang do lobei iboan. Ai Sintua do ia sanggah goluhni i GKPS Sarimatondang. Domma gabe hasomalan ai i GKPS, janah domma homa sonai iaturhon bagi Peraturan ni GKPS, anggo marujung goluh Pandita atap Penginjil atap Sintua (ai ma Parhorja na martohonan), paima isuankon hu panimbunan, iboan do lobei hu gareja anjaha i gareja do ipadalan paragendaon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Paima paragendaon i gareja in, ipadas Pimpinan Majelis Jemaat GKPS Sarimatondang ma barita ni Mangkela na marujung goluh in sadokah Parhorja ni Kuria ia. Hun ganjang do barita na pinadas ni Pimpinan Majelis Jemaat on. Ai talup-talup lang pitah na dob isuratkon hansa ibasahon, tapi dihut homa nanipaidah-idahni sanggah goluh ni Mangkela on. Bahatan ma homa ai ninididahni dob &lt;span style="font-style:italic;"&gt;bebas tugas&lt;/span&gt; (pensiun) Mangkela on, na sai roh do tong sermon, tapi sonin salosei sermon mintor mulak hu rumah, lang ra ia dihut marbual-bual pakon samah Parhorja dob salpu sermon ronsi bagas borngin. Anggo pasal horja ni Mangkela on sadokah Parhorja, hira na mambasa na tarsurat ma hansa ia, lang pala bahat itambahkon bunga-bunga ni sahap. Lanjar hira na iakui do homa, ia nabinasahon ni on hira tuturian mando bani, lape dihut ia mangidah sandiri. Dapot uhur do ai, halani Mangkela on marujung goluh bani umur pa-94-hon. Ia ma sada na dihut mamungkahkon jongjong Kuria Sarimatondang, ijia HKBPS Sarimatondang do goranni, ipudiniari gabe GKPS Sarimatondang. Hape Pimpinan Majelis Jemaat na mambasahon barita on tar humposo ope.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob salosei horja na manuanhon bangkei ni Mangkela na sayur matua on, ipasirsir hasuhuton do sipanganon i rumah ni sidea na i Sarimatondang in. Dob salpu na mangan on, husompathon do marbuali pakon Lawei Pa Eben (Siadari). Sanggah na marbuali on hanami, tarsingat do ia na humbani do bahatan barita ni Mangkela na binasahon nongkan i gareja. Ai humbani mungkahni jongjong Kuria HKBPS Sarimatondang, dihut ma homa ia Parhorja. Halani ai ma homa mambahen girah ma dob hutandai Pa Eben on. Ai sanggah Ketua Umum Seksi Pemuda GKPS ahu, ia do Ketua Pemuda GKPS Resort Sarimatondang. Ongga do homa rap hanami Anggota Sinode Bolon GKPS. Ia utusan ni Resort Sarimatondang, ahu utusan ni Resort nami hun Medan. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Humbani parbualannami pasal barita ni Mangkela nabinasahon nongkan i gareja, gabe taringat ma ahu na roh naboron hata ni Pengantar Jemaat nami i GKPS Sambu Baru ase husuratkon tar aha ma deba na huhorjahon sadokah Parhorja ni Kuria ahu. Bani panorang marayak gok umurhu 70 tahun ma roh pangindoan ni on, sanggah marbuali hanami i alaman ni gareja GKPS Sambu Baru. Sonin ipadas hata ni on, mintor huundukkon do laho mansuhuni. Ai mintor dapot uhurhu do, gendo dong do holi basahonon ni Majelis Jemaat i gareja anggo tiba ma panorangku. Ai ahu pe ongga do sosak sanggah mateian abang. Sahali ma ai sanggah parujung goluh ni Abang Saridin ondi. Sanggah martambar hu Jerman do ia marujung goluh, tapi iboan do bangkeini hu Medan. Sahali nari ai ma sanggah marujung goluh Abang Saralen ondi i Jakarta, tudu sanggah ‘marjuma modom’ ahu i Jakarta. Sosak do pangahap, ai maningon dong basaonkon ipudi ni sidea in sonin tiba panorangni iboan hu alaman (horja maralaman nidokan) paima iboan hu panimbunan. Paksa ma itorihi hanami lobei &lt;span style="font-style:italic;"&gt;arsip&lt;/span&gt; ni &lt;span style="font-style:italic;"&gt;riwayat hidup&lt;/span&gt;ni, hansi pe namin dulmit do hansa isuratkon ijin, ai hu parhorjaanni do parayakan ni &lt;span style="font-style:italic;"&gt;riwayat hidup&lt;/span&gt; natinadingkon ni on. Tapi sanggah na mateian botou (ai ma Kak Sinta) ondi, balik ni ai ma homa. Ai pitah mambatur &lt;span style="font-style:italic;"&gt;(editing)&lt;/span&gt; nari mando ahu. Ai bani hatuaon ni Kaka ondi, domma hape iparhalilian manuratkon barita pargoluhonni, jojor, dihut pakon hajongjongonni ibagas pardiha-dihaon. Ai ipajojor do ise Inangtuani, ise Oppungni, ise Bapani ronsi sanina ni Bapani, panogolan ni ise ia, sonaha parsaud ni langkahni marhajabuan, pnl. Ai ma ase mamuliti nari mando humbani buku tulis panuratan ni on, naija na porlu padason i loulouan horja sayur matuani.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase sanggah na roh pangindoan ni Pengantar Jemaatnami pasal &lt;span style="font-style:italic;"&gt;riwahat hidup&lt;/span&gt; on, mintor huundukkon do. Hansi pe podas huundukkon, tapi sonin hupungkah laho mansuhuni, hubotoh ma na maningon do huungkab piga-piga &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Agenda (Buku Harian)&lt;/span&gt; pakon Susukkara partingkianku, ronsi piga-piga arsip ni &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Risalah&lt;/span&gt; atap &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Notulen&lt;/span&gt; ni rapot-rapot i Kuria atap i Resort. Ai lang sai hudingat be ganupan na hudalani in sanggah Parhorja ni Kuria ondi ahu. Pori pe hudingat, hira marlopot-lopot mando. Gakni domma sogop bakku biak ni na dob matua, lambin hurang ma pardingatni.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah na mansuhuni pangindoan ni Pengantar Jemaat nami nongkan ma mambahen na hudingat use, na ongga do ahu Pengurus Resort GKPS mamungkah humbani tahun 1975 das hu bani tahun 1995 (20 tahun) &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob husuratkon in mansuhuni pangindoan ni Pengantar Jemaat nongkan, sihol tarsingatanhu ma homa pasal in bani ‘MAR-KURIA’ on. Hupadihut ma homa na dapot uhurhu pasal kepengurusan ni Resort na legannari i GKPS. Ai ma na huinteihon sanggah Anggota Majelis Gereja GKPS ahu. Dong do marpiga-piga torap dihut ahu padalanhon horja &lt;span style="font-style:italic;"&gt;pemeriksaan kuangan&lt;/span&gt; hu Pengurus Resort pakon Kuria. Tongon lang tarpareksa Majelis Gereja ganup. Pitah piga-piga ma na itodoh hanami na sahira &lt;span style="font-style:italic;"&gt;sample&lt;/span&gt; nidokan, laho padalankon horja pengawasan ni Majelis Gereja GKPS hu ganup pangkorjahonon ni &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; i GKPS, humbani Pimpinan Pusat, Pengurus Resort, das hu Majelis Jemaat. Ai bani Tata Gereja pakon Peraturan Rumah Tangga GKPS (1974), hu ganup &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; do padalanon ni Majelis Gereja horja pengawasan. Ipudi ni ari (tahun 2000), pitah hu bani kepengurusan ni Pimpinan Pusat mando dong pengawasan ni Majelis Gereja, lang dihut be dompak kepengurusan ni hasadaon sa Resort pakon kepengurusan ni Kuria. Ibarat ni &lt;span style="font-style:italic;"&gt;pemeriksaan keuangan&lt;/span&gt; ni Pemerintah ni negara ondi, pitah &lt;span style="font-style:italic;"&gt;pemeriksaan internal&lt;/span&gt; (songon BPKP pakon Inspektorat) mando ipahamot GKPS, lang dong be &lt;span style="font-style:italic;"&gt;pemeriksaan external&lt;/span&gt; (songon BPK) hu Resort pakon Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ia hutarsingati janah husuratkon pe sonari pasal na ongga ahu Pengurus Resort in, sai daoh ma humbani na paroh gijang ni uhur. Ai sanggah hubasai use &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Agenda &lt;/span&gt;partingkianhin, ahu pe longang do ibagas uhurhu, mase ma pala sonin banggal ni idop ni uhur Tuhan hu bangku, ra Ia manaraya ahu marhorja i pohon anggurNi, i KuriaNi. Jadi, ia hutarsingati pe in sonari, hira na mamilang-milangi idop ni uhur ni Naibata do. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;span style="font-style:italic;"&gt;&lt;span style="font-weight:bold;"&gt;Aha do Pengurus Resort, aha horjani&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob dong Tata Gereja pakon Peraturan Rumah Tangga GKPS (1974), tangkas ma iaturhon, tolu do goranan &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Kepengurusan&lt;/span&gt; ni GKPS. Ai ma Majelis Jemaat (&lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; ni Kuria), Pengurus Resort (&lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; ni hasadaon sa resort ni piga-piga Kuria), Pimpinan Pusat (&lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; ni hasadaon sa GKPS ni Kuria-Kuria). &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Kepengurusan&lt;/span&gt; ni Kuria parlobei husobut, halani domma lambin roh tangkasni pangarusion pasal aha do Kuria, aha homa naginoran GKPS. Ai anggo panggoranion kepengurusan bani Tata Gereja tahun 1974 in, palobei Pimpinan Pusat do igoran, dob ai pe ase Pengurus Resort, janah tang parpudi do isobut Majelis Jemaat. Hira na mar-tingkat ‘hunnatas hu toruh’. Hape namin mamungkah humbani Tata Gereja tahun 1974 in domma dong pangarusion i GKPS, ia &lt;span style="font-style:italic;"&gt;persekutuan GKPS terwujud dalam bentuk Jemaat-Jemaat, beberapa Jemaat bergabung dalam Resort&lt;/span&gt; 2). Janah bani Peraturan Rumah Tangga pe palobei Kuria (Jemaat) pakon &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt;ni do iatur, dobsi ai pe baru aturan pasal Resort pakon &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; sa Resort. Ipudi ni aturan pasal Resort pe ase iatur pasal Synode Bolon pakon Pimpinan Pusat GKPS.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lima halak do Pengurus Resort, ai ma Ketua, Sekretaris, Bendahara pakon 2 Anggota. Pandita Resort do Ketua (&lt;span style="font-style:italic;"&gt;karena jabatan&lt;/span&gt;). Ia Pandita Resort in sedo natinodoh &lt;span style="font-style:italic;"&gt;(dipanggil?)&lt;/span&gt; ni Kuria atap Resort, tapi na sinuruh &lt;span style="font-style:italic;"&gt;(ditugaskan?)&lt;/span&gt; ni Pimpinan Pusat do. Pengurus Resort na opatnari ipilih Synode Resort anjaha 5 tahun do periode ni napinilih in 3).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah ipungkah padalanhon aturan na tarsurat bani Tata Gereja pakon Peraturan Rumah Tangga na baru in (bona ni periode tahun 1975-1980), tar tolu tahun ope dob marianan hanami i Medan, markuria i GKPS Sambu Baru. Ijia sa-Resort ope pakon GKPS Hang Tuah (pamatang Resort), GKPS Padangbulan, GKPS Jl Binjei Km-7, GKPS Binjai. Ai ma na margoran Resort Polonia, Medan. Bani Synode Resort Polonia 1975 in ma ipilih Synode Resort Pengurus Resort periode 1975-1980. Ketua ai ma Pdt. H. M. Girsang, Pandita Resort (&lt;span style="font-style:italic;"&gt;karena jabatan&lt;/span&gt;). Sekretaris ai ma St. Dj. M. Purba. Bendahara ai ma St. Ishak Damanik. Dua halak Anggota, ai ma ahu pakon St. Brigjen (Pens) L. R. Munthe. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bani periode 1980-1985 pe dihut pe ahu ipilih Synode Resort. Tapi das hu bani tahun 1982 do hansa dihut ahu bani Pengurus Resort Polonia. Ai tahun 1982 ibagi dua ma Resort Polonia, ai ma marhitei na manombei Resort na baru, na igoran Resort Medan Barat. GKPS Sambu Baru ma pamatang ni Resort na baru in. Sa Resort ma in pakon GKPS Jl Binjai Km-7, GKPS Binjai, GKPS Helvetia pakon GKPS Gloria. Bani Resort Medan Barat na baru jongjong in pe dihut do ahu ipilih Synode Resort, ai ma gabe Sekretaris Pengurus Resort. Anjaha iulakkon use ipilih bani periode 1985-1990, sonai age bani periode 1990-1995. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang piga dokah dob tarpilih hanami gabe Pengurus Resort Polonia periode 1975-1980, marrapot ma hanami. Husuratkon do bani bani &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Agenda (Buku Harian)&lt;/span&gt; partingkianhu (22/4/75), ia ranggian ni rapot na parlobei in, ai ma: Pasal haputusan ni Synode Resort (deba ma ai &lt;span style="font-style:italic;"&gt;pengesahan notulen&lt;/span&gt; pakon pasal Pembangunan Rumah Resort); pasal parbagi ni horja ni Pengurus Resort; pasal Pembimbing ni Seksi-Seksi; pnl. Anjaha husuratkon do homa parsahapan ibagas rapot in ronsi haputusan ni rapot, hansi pe bona-bona ni do hansa, lang jojor songon &lt;span style="font-style:italic;"&gt;notulen&lt;/span&gt;. Deba ma ai, ia horja ni Sekretaris lang pitah ‘setia usaha’, tapi dihut do pakon bidang organisasi; Bendahara do manjamah parduiton ni Resort ronsi mangatur lanjar mangawasi parduiton ni Kuria; itodoh ma homa humbani Pengurus Resort in ise-ise gabe Pembimbing ni Seksi, anjaha ahu do itodoh gabe Pembimbing ni Seksi Pemuda GKPS Resort pakon Seksi Wanita GKPS Resort; lanjar iputushon ma homa bagi ni horja mambahen panohuon hu Kuria-Kuria; anjaha bahenon ma sahali tolu bulan rapat hadomuan ni Pengurus Resort pakon Pimpinan Majelis Jemaat.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Humbani rapot nami na parlobei in, talup-talup mintor dapot uhurnami do ia tang horja ni Pengurus Resort ai ma mambobahon Kuria-Kuria in lambin orod marhasadaon, sisada parsaoran i bagas houhouan GKPS. Jadi, Pengurus Resort sedo &lt;span style="font-style:italic;"&gt;‘atasan’&lt;/span&gt; (atap &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepala&lt;/span&gt;)ni &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; ni Kuria. Mambobahon marhasadaon do. Dihut ma pagolpahon na lepak atap.na hurang torsa mandalanhon aturan na dong (aturan na isuratkon) atap aturan halani domma ihasomalhon (aturan na lang isuratkon) i GKPS.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Mangihutkon pardingatku, torsa do &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; Resort ipadalan hanami bani periode 1975-1980 in. Ketuanami ijia Pandita na pandei marorganisasi do. Botoh do ia manguluhon ase riap marhorja ganup Pengurus Resort in. Age pe namin botoh do ia pasal horja hasekretarison, lang ijampung horja ni Sekretaris. Ipahamot do Sekretaris manghorjahon horja ni Sekretaris. Sonai do homa horja na mardomu bani parduiton, ipahamot do Bendahara mangkorjahon hansi pe hotopan tiba Pandita Resort ipadalan Kuria duit na marujuan hu Resort pakon na marujuan hu Pimpinan Pusat (Kantor Pusat). &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sekretarisnami pe botoh do bani horja hasekretarison. Bendaharanami pe jimot janah jippo do pangkorjahononni, lang pitah ‘manjolom’ duit ni Resort tumang horjani, tapi &lt;span style="font-style:italic;"&gt;pembukuan&lt;/span&gt;-ni pe torsa do. Hanami na dua Anggota ni Pengurus Resort pe ibotoh hanami do horjanami. Ai ma hasoman manriah pakon mambere pikirian sanggah rapot atap sanggah marbuali samah Pengurus Resort, mangkorjahon horja naniondoskon ni rapot bennami, dihut ma ijai pori iondoskon bennami horja manrohi Kuria mamboan goran ni Pengurus Resort.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ijia ma hupala-palai manrohi Kuria-Kuria na sa Resort in. Sobali marhitei na dihut bani sermon hadomuan (sa Resort) si sahali sabulan na pagassih Kuria na manjabui, marhitei na dihut bani rapat koordinasi pakon Pimpinan Majelis Jemaat si sahali tolu bulan. Sipata harorohku hu Kuria ai ma manrohi rapat-rapat na niadongkon ni Kuria, atap na rapat Kuria (Sidang Jemaat) ma ai, atap rapat ni Majelis Jemaat ma ai, atap rapat ni Panitia Pembangunan. Sipata ra do homa harorohku hu Kuria anggo isaraya marambilan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Age pe nongkan huhatahon na marpala-pala ahu manrohi Kuria-Kuria sadokah na Anggota Pengurus Resort Polonia ahu ijia, nihurhu lape gok hulahoi horja &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; in. Hassa, ijia lang pala sai marhutuk halak. Gakni iarusi halak do, pori humurang pe hulahoi horja &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; Resort in, sedo halani lasseihu, tapi halani na humbahat do jabatan hujolom sanggah ia. Ai sobali Anggota DPRD Sumatera Utara, ahu do homa Ketua ni DPD HKTI Sumatera Utara. Dihut do homa ahu bani kepengurusan ni DPD GOLKAR Sumatera Utara. Sanggah ijia, ahu pe Ketua Umum ni Pemuda GKPS (das hu bani tahun 1978). Dihut do homa ahu Anggota Majelis Gereja GKPS. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang pala ongga namin hubahen jabatan-jabatan in sidalian mambahen humurang pangkorjahononku dompak horja Pengurus Resort. Ai hubotoh do tangkas, marhitei jabatan-jabatan in do mambahen dong bakku &lt;span style="font-style:italic;"&gt;fasilitas&lt;/span&gt; nidokan laho mangkorjahon horja i Kuria. Jadi, sedo halani jabatan-jabatan nongkan mambahen hurang pangkorjahonon i Kuria. Tapi halani na hurang pandei diri do mambagi panorang.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ipudi ni ari, dob itodoh ahu gabe Sekretaris Pengurus Resort GKPS Medan Barat, hupala-palai do mangkorjahon horja hasekretarison, dihut ma ijai mambahen tipak mar-organisasi. Gariada hupala-palai do manlobei ibagas mangkorjahon horja hasekretarison ase ulang soppat ijampung Pandita Resortnami. In homa, Pandita Resortnami pe ihargahon do Sekretarisni, lang ra ia sihap manjampung, legan ma anggo dong mangolos-olos.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bani horja mambobahon Kuria, marpala-pala ma homa hanami manjuljul Parhorja ni Kuria-Kuria in ase ulang marnasoh manambah habotohon pasal horja i Kuria. Dihut ma age habotohon marhorja marondolan hu bani ranggian ni horja &lt;span style="font-style:italic;"&gt;(rencana kerja)&lt;/span&gt; tahunan na palobei iriahkon siap bona ni tahun, mambahen &lt;span style="font-style:italic;"&gt;evaluasi&lt;/span&gt; irik mambahen laporan pangkorjahonon (&lt;span style="font-style:italic;"&gt;laporan pertanggungjawaban&lt;/span&gt;) siap ujung ni tahun.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ijia, somal do dong &lt;span style="font-style:italic;"&gt;penataran&lt;/span&gt; hu bani Parhorja. Dong do in na niadongkon ni Kuria. Dong do homa &lt;span style="font-style:italic;"&gt;penataran&lt;/span&gt; sa Resort naniadongkon ni Pengurus Resort. Tapi sobali marhitei penataran nidokan, dihut do homa marhitei usihan. Songon na mambahen &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Laporan (Tahunan) Pertanggungjawaban&lt;/span&gt; ma pori. Ipala-palai hanami do ase Laporan ni Pengurus Resort lang pitah mambaritahon aha na masa pakon aha nahinorjahon, tapi pajojorhon na masa pakon nanihorjahon padalanhon &lt;span style="font-style:italic;"&gt;rencana kerja&lt;/span&gt; na niranggihon hinan do. Napatorang ma homa aha mambahen saud tarhorjahon, aha mambahen lang saud tarhorjahon na dob iranggihon hinan. Maralatan hu bani &lt;span style="font-style:italic;"&gt;rencana kerja&lt;/span&gt; do ipadas laporan, ase goranon ia &lt;span style="font-style:italic;"&gt;laporan pertanggungjawaban&lt;/span&gt; ni kepengurusan. Dob masa ijia na mar-komputer, huparlajari ma homa manambahkon bani laporan on piga-piga &lt;span style="font-style:italic;"&gt;statistik&lt;/span&gt; ronsi &lt;span style="font-style:italic;"&gt;grafik&lt;/span&gt;.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hira bahatan do marhitei na mambahen usihan in mangkorhon lambin roh torsani &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Laporan Pertanggungjawaban&lt;/span&gt; ni Kuria-Kuria. Hinorhon ni ai ma homa gabe lambin ibotoh Kuria in marhorja sadalan hu bani naniranggihon ni Kuria &lt;span style="font-style:italic;"&gt;(Rencana Kerja Jemaat)&lt;/span&gt;, lang be asal horja-horja tumang. Gabe roh urahni ma homa hanami patumpuhon laporan-laporan ni Kuria in, mambatur in hu bagas Laporan (Tahunan) ni Resort.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;span style="font-style:italic;"&gt;&lt;span style="font-weight:bold;"&gt;Mamilih Pengurus Resort&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Nongkan nahatahon do na bijak do Pandita Resort na pahamot Sekretaris mangkorjahon horja hasekretarison, na pahamot Bendahara mangkorjahon horja na mardomu hu bani parduiton, dihut ma ijai manjolom duit na dong i kepengurusan Resort. Marhiteihon na sonai, gabe tongon ma na dong do labani ibahen pemilihan Pengurus Resort, marsibuat nolihni napinilih in mangkorjahon horja ni Pengurus Resort.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tapi lang jumpah sonai bakku sanggah Ketua DPD HKTI ahu dua periode i Medan naijia (1974-1979; 1979-1984). Ai hira ahu do use Sekretaris (anjaha Ketua). Ai hotopan do ahu mambahen surat-surat, mambahen &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Risalah&lt;/span&gt; ni rapotnami, mambahen &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Laporan Pertanggungjawaban&lt;/span&gt;. Manekennari mando Sekretaris. Anggo na maneken ai, hupalobei pe tong Sekretaris. Dob iteken Sekretaris pe ase huteken, hassi pe ahu do mangkorjahon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bani mungkahni, hupagolpa do namin tong ase ihorjahon horja hasekretarisonni. Nihurhu hinan halani lasseini do atap halani rayohni mambahen tarpaima-ima ahu bani nanihorjahonni. Dobni lambin hupaidah-idah ma, pori saud pe ihorjahon, lape tipak pangkorjahononni. Paksa ma palobei huparpadear &lt;span style="font-style:italic;"&gt;(koreksi)&lt;/span&gt;, hupaulak bani ase ipadear. Dob piga-piha hali sonai, ngayotan ma ahu pahamotkonsi. Dobni huhorjahon sandiri ma horja hasekretarison. Ai pori lalab na anju-anju, na paima, ra do lang saud horja. Ai tudu do hape lang dong niappulukanni.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang nabotoh ise hutukon. Ai ijia, na manriah do piga-piga organisasi tani (&lt;span style="font-style:italic;"&gt;ormas tani&lt;/span&gt; nidokan) pajongjonghon HKTI, dalan pasadahon ganup petani, ase ulang be ipaturut partai-partai marsibahen &lt;span style="font-style:italic;"&gt;ormas tani&lt;/span&gt; ni bei laho pamonanghon partai ni bei sanggah pemilu atap odihonkon mar-demonstrasi, hape sedo pamonangkon petani. Kiat laho padomuhon riah on, lanjar ibahen ma homa domu ni riah, ase humbani &lt;span style="font-style:italic;"&gt;ormas tani &lt;/span&gt;na mabagei-bagei in ma ibahen harohan ni pengurus ni HKTI sipajongjongon in. Palobei itontuhon ma humbani &lt;span style="font-style:italic;"&gt;ormas tani&lt;/span&gt; ja na gabe Ketua, humbani &lt;span style="font-style:italic;"&gt;ormas tani&lt;/span&gt; ja na gabe Sekretaris, sonai ma homa age Bendahara pakon goranan ni kepengurusan na legannari ai. Halani hira banggalan do ijia RTI (ormas tani ni SOKSI), humbani RTI ma na gabe Ketua. Ahu ma itodoh RTI gabe Ketua on. Humbani ormas tani na legannari ma na gabe Sekretaris.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Anggo bani mungkahni jongjong namin, na tarpatongah do Sekretaris on. Tapi halani pindah ia hu Jakarta (jadi Anggota DPR RI), ibere &lt;span style="font-style:italic;"&gt;ormas tani&lt;/span&gt;-ni ma panggasihni na so tarpatongah (bani horja hasekretarison). Biak ‘Ketua’ hinan do gakni ia, hape ibaen gabe Sekretaris. Balik ni ai ma gakni ahu. Biak Sekretaris do namin, hape iappeihon jabatan Ketua. Ai ma mambahen na boi nahuayob horja hasekretarison ai.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bani na mamilih &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; ni Resort GKPS ijia, age ronsi sonari, lang pala namin dong aturan na maningon humbani Kuria na palegan-legan pilihon Pengurus Resort (sobali Ketua, ai ma Pandita &lt;span style="font-style:italic;"&gt;karena jabatan&lt;/span&gt;). Tapi, hassi pe lang dong iaturhon sonai, ipudi ni ari hira dong ibagas pingkiran ni par Synode Resort ase ibagihon gelah jabatan-jabatan kepengurusan Resort in hu bani Kuria-Kuria. Anggo tarpilih Sekretaris hun sada Kuria, ulang hun Kuria in be ipilih na gabe Bendahara, tapi hun Kuria na legannari ma. Sonai ma homa age na dua nari (Anggota) Pengurus Resort.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Huhatahon i pudi ni ari do dong pingkiran na sonai ai, halani bani tahun 1975 ondi, humbani 4 hanami Pengurus Resort ninipilih ni Synode Resort, pitah ahu do na hun GKPS Sambu Baru. Na tolu nari hun GKPS Hang Tuah do, hassi pe dong do namin 5 Kuria na marhasadaon sa Resort Polonia. Ai ma ase ijia, halakni (na patut boi araphonon mangkorjahon horja Pengurus Resort) do ipilih par Synode Resort. Ai anggo Kuria do ibahen alatan, lang namin mintor hun Kuria Sambu Baru ipilih, ai parpudi do jongjong Kuria Sambu Baru, daoh do lobeian Kuria Binjai, atap Jl Binjai Km-7.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pangkorhon ni pingkiran ase dong Pengurus Resort hun tiap Kuria, gabe lang be habotohon (atap ‘biak’) ni halakni na gabe partimbangan ni par Synode laho mamilih. Na iporluhon ai ma ase humbani 4 Kuria harohan ni na opat Pengurus Resort sipilihon ai. Habotohon (atap ‘biak’) ni halakni lang dihut be gabe partimbangan. Talup-talup dong pingkiran na boi do holi iparlajari bei manghorjahon horjani anggo domma appei jabatan. Atap, talup-talup dong pingkiran (atap haporsayaon?), ‘haganup do tarhorjahon ahu marhiteihon Ia na margogohi ahu’ (Pilipi 4,13).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bani na 13 tahun &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan &lt;/span&gt;Resort Barat na hudalani, ongga do itaron hanami Pengurus Resort pangkorhon ni pamilihan na palobeihon harohan ni sipilihon in hun tiap Kuria. Ai ongga do ipilih Anggota Pengurus Resort na hurang tumang habotohonni pasal aturan i GKPS, gabe lang tarpahamot hanami ia mamboan goran ni Resort manohu hu Kuria. Rusak diri lepak holi parpatorangni age pambobahonni. Ongga do homa tarpilih Bendahara na hurang jimot (atap hurang mangarusi horja &lt;span style="font-style:italic;"&gt;pembukuan&lt;/span&gt;?). Gabe paksa ma naurupi patorsahon pembukuanni sonai age laporan tahunan ni parduitonni.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;I Resort na legannari pe ongga jumpah ahu sonai. Sanggah padalanhon &lt;span style="font-style:italic;"&gt;pemeriksaan keuangan&lt;/span&gt; hanami (Tim ni Majelis Gereja) hu Resort, ongga do jumpah hanami Bendahara Resort na lang boi mambalosi sungkun-sungkunnami sadiha sisa kas ni parduiton ni Pengurus Resort sanggah parrohnami on. Pondok do hansa balosni. “Pandita do na pabotoh-botoh ai,” nini. Sanggah ipareksa hanami &lt;span style="font-style:italic;"&gt;pembukuan&lt;/span&gt;ni, tong homa lang tarpatorangsi. Dobni Pandita Resort ma use patorangkon. Habotohan ma bennami na Pandita Resort do hape manjampung ganup horja ni Pengurus Resort, pitah goranai do hansa hape dong Sekretaris, dong Bendahara, tapi Pandita do manjampung (atap manrobut?) haganup horja ni Pengurus Resort in . Tapi ijia lang sai tarjijiki hanami be, atap halani na hurangan horja do Pandita Resort on gabe ijampung ganup, atap na so dong do niappulukan ni Sekretaris atap Bendahara napinilih ni Synode Resort ni sidea in. Anggo pori itulimati, ra do gakni nabotoh, sedo halani na so dong niappulukan ni na tarpilih in. Ai humbahat do sidea in humbani Guru-guru ni Sikolah (SD atap SMP). Jadi, boi do halani na so marsipahamotan romban hu bani jabatan &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; ni bei. Ra do homa halani na lang sai iparayak na tarpilih on mangkabujurhon horja na niarapkon ni pamilih humbani. Talup-talup na pinarayakni ai ma hasangapon. Ai sangap ma nihurni anggo domma Pengurus Resort. Lupa ia na boi do balik ni ai jumpahsi, ai ma anggo lang ihabujurhon horjani. Ai ra do gabe iengen-engen halak use, “Soidaon Pengurus Resort, hape....”&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sobali mangarapkon ase marsihabujurhon jabatanni bei namin Pengurus Resort in, siaraphonon do homa ase lambin ibotoh par Synode Resort na mamilih in aha do horja ni Pengurus Resort. Ase lambin ibotoh ise ma halakni na patut pilihonni gabe Pengurus Resort, na boi araphonon habotohonni boi iparujahon Kuria-Kuria na sa Resort in. Ulang ma namin raus hassa pamilihonkon in. Ulang asal ipilih tumang.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Na mararti do ai, na porlu do marnunut ipagolpa ganup Parhorja ni Kuria in. Sobali marhitei bagei ni horja &lt;span style="font-style:italic;"&gt;pembinaan&lt;/span&gt; hu bani Parhorja (sapari sompat do somal igoran &lt;span style="font-style:italic;"&gt;penataran&lt;/span&gt;), ra dear homa marnunut ipagolpa marhitei na patorangkon sanggah sermon atap sanggah ambilan, ia tudu boi marpardomuan nanisermonhon on pakon ‘pamilihan’ atap ‘pandiloon’  Porlu marnunut ipagolpa. Lang pitah sanggah marayak pamilihonkon tumang. Tapi marnunut humbani sada panorang hu panorang na mangihut. Ai marnunut do pagassih soluk Parhorja in humbani sada generasi hu bani generasi na mangihut..Songon i Kuria nami ma pori, domma matua bei hanami Parhorja sapariondi. Tongon dong pe Parhorja na ongga rap sahorja pakon hanami halani marsiposoan. Tapi bahatan ma Parhorja sonari na anggota ni Pemuda GKPS ope sanggah panorangnami ijia Parhorja. Ai ma ase ongga do huhatahon sanggah ipindo ahu manluar bani tumpuan Tahun Baru ni Parhorja, marpanorang bei do hita Parhorja on. Na laho jumpah do holi panorangni maningon marsaran. Ai ma ase sanggah dong panorang, ihabujurhon bei horja na ondos banta bei.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Marhitei na marnunut ipagolpa, gendo lambin roh pangkei ni bei Parhorja manimbangi ise ma sipilihon ia tiba ma masani pamilihonkon. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tarlobih bani panorang parpudi on. Ai songon na dong naidah na marlumba sonaha ase ia ipilih. Lang nabotoh atap na hadalitan do ai humbani sistem pemilihan na masa i negara on. Marsipajuntul dirini &lt;span style="font-style:italic;"&gt;caleg-caleg&lt;/span&gt; nidokan, gendo saud ipilih halak. Marsipajongjong &lt;span style="font-style:italic;"&gt;baliho&lt;/span&gt; ni bei, maradu sibanggalan. Longang do tongon simbuei paidah-idah in. Tapi sibar longang do hansa. Pori na sungkun ise ma pilihonni, lalab do lape dong todohonni. Ai hira lang dong na mambere hatorangan gendo dong habotohon bani simbuei sonaha do patutni manimbangi ise sipilihon. Pori pe dong na mar-&lt;span style="font-style:italic;"&gt;kampanye&lt;/span&gt;, hotopan do padaskon ojur-ojur do hansa ‘ase diha-dihata pilih hita’, ‘ase Simalungun ma ipilih, tanda ni na Simalungun do hita’, ‘parhutata on ma pilih hita’, pnl. Anggo i gareja atap i loulouan ni na mar-&lt;span style="font-style:italic;"&gt;kebaktian&lt;/span&gt; isahapkon kampanye ni on, ihatahon ma ase martonggo hita laho mamilih. Ija ma lang lambin roh longangni jolma manangar &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kampanye&lt;/span&gt; na sonin. Ai na mardiha-diha do ganup samah Simalungun, gariada hu bani na so Simalungun pe boi do dong pardiha-dihaon. Halani ai hanar do diha-diha na gabe calon, lang nabotoh ise pilihon. Pori Simalungun ma ningon pilihon ni halak Simalungun, hanar do homa calon halak Simalungun, tarlobih na mambahen Daerah Simalungun &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Dapem (Daerah Pemilihan)&lt;/span&gt;-ni. Ise ma sidea in pilihon?&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tarjalo uhur do ai anggo marsibahen &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kampanye&lt;/span&gt; ni bei calon Anggota DPRD/DPR in. Ai sobali halani sangap do tongon anggo saud do ia gabe Anggota DPRD/DPR, sondahan on daoh do humbahat duit (honrarium/gaji) araphonon anggo saud tarpilih. Pasal na boi atap lang tarhorjahonsi horja ni Anggota DPRD/DPR, marguru ibagas ma holi ai.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tapi anggo mar-&lt;span style="font-style:italic;"&gt;kampanye&lt;/span&gt; ma homa ase ipilih par Synode Resort ia gabe Pengurus Resort, mahol do arusan aha ma gakni deba siayakonni. Ai lang na hadalitan do hansa ai. Ai pori saud ia tarpilih, paling-paling ma na boi araphononni ai ma ase marsangap Naibata marhiteihon ni horjani. Anggo ai do araphononni, tonggohon ma gelah gendo harosuh ni Naibata ma na saud, pahamot ma gelah Naibata marparmaloi Parhorja na sa Resort in mamilih hasoman sahorjaNi.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Balik ni ai ma homa. Anggo domma natonggohon, domma itonggohon par Synode Resort in, hape diri do ipilih, nahabujurhon ma horja in. Ulang homa itulak hita panodoh ni Naibata marhitei Kuria-Ni.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Catatan:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;1) Pam Bungaran Saragih marujung goluh 18 Desember 2008.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;2) Pasal 8 pakon Pasal 9 Tata Gereja GKPS (ipungkah ipadalan 1975). Bani Rancangan Tata Gereja napinadas ni Pimpinan Pusat pakon Majelis Gereja hu Synode Bolon 2008, iubah ma in gabe: &lt;/span&gt;Persekutuan GKPS terwujud dalam Jemaat-jemaat, beberapa Jemaat bersekutu dalam satu Resort, seluruh Jemaat bersekutu dalam GKPS &lt;span style="font-style:italic;"&gt;(Pasal 10-12)&lt;br /&gt;&lt;P&gt;3) Bani mungkahni, dob marpussa periode ni Pengurus Resort, boi do ipilih use. Tapi ipudi ni ari, ai ma mamungkah tahun 2000, sibar 2 periode do hansa boi bani jabatan na dos. Anggo domma 2 periode, lang boi pilihon be.&lt;/span&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-1273262055909815310?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/1273262055909815310/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=1273262055909815310' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/1273262055909815310'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/1273262055909815310'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2009/01/mar-kuria-17-pengurus-resort.html' title='MAR-KURIA (17): PENGURUS RESORT'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-4476732523709837717</id><published>2009-01-03T19:32:00.003+07:00</published><updated>2009-01-03T19:59:05.524+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (16)</title><content type='html'>&lt;span style="font-weight:bold;"&gt;Parhorja&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight:bold;"&gt;Majelis Jemaat&lt;br /&gt;&lt;span style="font-style:italic;"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Domma ihasomalhon Kuria-Kuria i Simalungun humbani nahinan, dong do hasadaon ni Parhorja ni Kuria, ai ma na igoran Kerkerat &lt;span style="font-style:italic;"&gt;(Kerkeraad)&lt;/span&gt;. Pangarusion pasal Kerkerat in boi do ‘rapot ni Parhorja, harungguan ni Gamot ni Kuria’, boi do homa goran hasadaon ni Parhorja na manatang ganup horja ni Kuria, atap na somal igoran &lt;span style="font-style:italic;"&gt;badan kepengurusan&lt;/span&gt; ni Kuria. Marrapot ma Kerkerat manriahkon sihorjahonon mangidangi Kuria, sonai ronsi panghorjahononni. Porhanger do mambobahon rapot. Lanjar Porhanger do homa holi manguluhon sanggah panghorjahonon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Gakni halani hurang ni pangarusion pasal aha do Kerkerat, bahat do Parhorja na lang pala tangkas mangahapkon na sisada horja do Kerkerat. Halani ai ma ase nihurni deba Parhorja, marrapot Kerkerat ai ma tang horja ni Parhorja, manriahkon aha sihorjaonkon anjaha manimbang partorsa ni panghorjahonon. Anggo dong na hurang torsa bani panghorjahonon, lalab ma ihatai, hira na lang dihut ia sihataon pasal na hurang torsa in. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah Porhanger ahu i GKPS Bandung (1964-1966), lang piga namin hanami Parhorja na mangahapkon pitah marrapot pakon manimbang partorsa ni panghorjahonon hansa horjani. Gakni ma ai halani na dadap-dadap bei pe hanami Parhorja, lape sai iarusi na mar-Kerkerat. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tapi dob pindah hanami janah jadi Parhorja (Sintua) ahu i GKPS Jl Sudirman, Pematang Siantar (1967-1971), sonai dob pindah use hu Medan (GKPS Sambu Baru, Resort Polonia lobei, dob ai gabe pamatang ni Resort Medan Barat), hupaidah-idah ma na lang piga Parhorja na mangahapkon sisada horja do na mar-Kerkerat in, bahatan do na mangahapkon janah mamparlahouhon pagori ni Kerkerat do hansa ia. Pori na marhutuk ondi ia bani rapot Kerkerat, lang iahapkon na dihut do ia sihutukon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ipudi ni ari, bani Tata Gereja pakon Peraturan Rumah Tangga GKPS (tahun 1974) isuratkon ma tulimat ia &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; ni Kuria ai ma Majelis Jemaat. Jadi, Majelis Jemaat sedo goran ni rapot, tapi goran ni &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; do, hariapan ni Parhorja na manjolom ronsi na martanggungjawab bani horja pangidangion i Kuria. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ganup Parhorja na dong i Kuria in do pagori ni Majelis Jemaat. Ai ma Sintua pakon Syamas napinabangkit ni Kuria pakon Pandita ampa Penginjil na pinabangkit ni &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kepengurusan&lt;/span&gt; sa GKPS (na marianan janah pagori ni Kuria in). &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Rapot ni Majelis Jemaat in ma memilih ise Ketua pakon Wakil Ketuani, ise Sekretarisni pakon Bendaharani. Lanjar Ketua / Wakil Ketua na tarpilih in ma homa na igoran Pengantar Jemaat / Wakil Pengantar Jemaat, ai ma na manguluhon panghorjahonon.&lt;br /&gt;Hansi pe domma hira jojor isuratkon aturan pasal Majelis Jemaat in, tapi anggo bani pandalanhonon, hira dos do songon hasomalan sanggah paima dong Peraturan in. Goran Porhanger pe lalab do ipakei. Nihurni na deba, hira na dos do hansa Porhanger pakon Pengantar Jemaat. Goran do hansa na mubah. Gariada, age bani panorang marrapot (Rapot ni Majelis Jemaat), hira goran ‘Pengantar Jemaat’ (atap sipata goran ‘Porhager’) do igorankon hu bani na manguluhon rapot, lang ongga igorankon ‘Ketua’.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Gakni halani na sonai ai ma panggoranonkon, gabe sonai ma homa pangabakkonon. Nihurhi parrapot, Porhanger sapari ondi do na manguluhon rapot. Romban hujai ma homa pangabakkon ni na manguluhon rapot, hira Porhanger sapariondi do ia manguluhon rapot, sedo Ketua. Ai ma ase hotop do songon ‘Kepala’ (Kantor) ia mambobahon rapot, manggorei aha sihorjaonkon ni Parhorja na marrapot, sedo mambobahon rapot manriahkon aha sihorjahonon pakon sonaha panghorjahonon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani sonai do pangabakkonon ni na manguluhon rapot, hira Porhanger sapariondi, lang Ketua, tarihut-ihut ma homa pagori ni rapot marpangabak songon pagori ni Kerkerat sapariondi. Gariada nihurni na songon &lt;span style="font-style:italic;"&gt;perwakilan&lt;/span&gt; ni Pagori ni Kuria do ia manimbangi partorsa ni panghorjahonon ni kepengurusan ni &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Majelis Jemaat&lt;/span&gt;, lupa ia na pagori ni kepengurusan ni Majelis Jemaat in do ia, na dihut do ia martanggungjawab hu bani Rapot ni Pagori ni Kuria &lt;span style="font-style:italic;"&gt;(Sidang Jemaat)&lt;/span&gt;.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Paidah-idah parmahol ni horja paubahkon pangabakhonon ni Parhorja ase ulang be songon hasomalan sanggah Porhanger ampa Kerkerat sapariondi, sompat do lobei songon na jut uhurhu, lalab marmase-mase ibagas uhurhu. Deba ma gakni ai halani na dihut ai ahu bani Panitia na mambahen konsep ni Tata Gereja in paima iboan hu Synode Bolon. Ninuhurhu, anggo domma iputushon Synode Bolon, mintor boi ma mardalan i Kuria-Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dobni, dob ngolngolan lobih 20 tahun, lambin huarusi ma porlu do hape marhasabaron. Ai porini pe nanget parmubahni, tapi lambin mubah do. Anggo bani mungkahni ondi bahat do pagori ni Majelis Jemaat na dihut manimbangi laporan ni Majelis Jemaat sanggah ipadas hu  Rapot Kuria &lt;span style="font-style:italic;"&gt;(Sidang Jemaat)&lt;/span&gt;, dobni lambin lang be dong. Ai ibotoh ma na dihut do hape ia mambahen ronsi padashon laporan Majelis Jemaat ai, ai pagori ni Majelis Jemaat do ia. Lambin roh bueini ma homa Majelis Jemaat na mambaen Laporanni hu &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Sidang Jemaat&lt;/span&gt; hira Laporan Pertanggungjawaban pandalanhonon bani ranggian na itotapkon sanggah bona ni tahun. Lang be pitah barita na masa hansa, tapi dihut ma patugahkon sonaha hinan iranggihon, sonaha dobni bani pandalanhonon, aha ma deba mambahen na saud barang na lang saud tardalanhon na niranggihon in hinan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lambin buei ma homa Majelis Jemaat na mangaturhon parbagi ni horja ni pagori ni Majelis Jemaat. Sobali na mangidangi i parmingguan atap partonggoan (sibasa doding, diparagenda, siparambilan), dong ma na ibaen gabe &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Pembimbing&lt;/span&gt; ni Seksi, dong na ibaen gabe Ketua ni &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Sektor&lt;/span&gt;, dong homa bagi ni horja parmahanion marhitei na manontuhon ise-ise Pagori ni Kuria na gabe “juma tanganan” ni tiap Parhorja. Lambin taridah ma na &lt;span style="font-style:italic;"&gt;badan kepengurusan&lt;/span&gt; do Majelis Jemaat, sedo harungguan (rapot) tumang.&lt;br /&gt;Sanggah i GKPS Jl Sudirman Pematang Siantar, sonai age sanggah i GKPS Sambu Baru Medan, ongga do ahu ibaen gabe &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Pembimbing&lt;/span&gt; ni Seksi Pemuda marpiga-piga dokah. (Dong surungni na gabe &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Pembimbing&lt;/span&gt; Pemuda. Ai dob matua diri, humbuei do pagori ni Pemuda in hinan na manisei diri, halani sai idingat do &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Pembimbing&lt;/span&gt;ni sanggah Pemuda GKPS ia. Dong ma in deba na jadi Sintua, jadi Pengantar Jemaat).&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-4476732523709837717?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/4476732523709837717/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=4476732523709837717' title='2 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/4476732523709837717'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/4476732523709837717'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2009/01/mar-kuria-16.html' title='MAR-KURIA (16)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>2</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-2656469657347096415</id><published>2008-12-09T20:04:00.000+07:00</published><updated>2008-12-09T20:18:24.211+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (15)</title><content type='html'>&lt;span style="font-weight:bold;"&gt;Parhorja&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;span style="font-style:italic;"&gt;&lt;span style="font-weight:bold;"&gt;Porhanger/Pengantar Jemaat, manguluhon pangidangion&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah na idilo ahu ijia gabe Parhorja, ai ma gabe Sintua i GKPS Bandung, lanjar ahu ma homa itodoh gabe Porhanger. Ijia Porhanger do goran ni na manguluhon horja pangidangion i Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ijia, mangihutkon na dob ihasomalhon i Kuria ni halak Simalungun, hira &lt;span style="font-style:italic;"&gt;wakil&lt;/span&gt; ni Pandita do Porhanger mambobahon ganup horja pangidangion i Kuria, dihut ma age pangidangion parduiton ni Kuria, ronsi &lt;span style="font-style:italic;"&gt;administrasi&lt;/span&gt; nidokan. Sahalak do Pandita na mangidangi hu piga-piga Kuria halani lang piga ope Pandita. Ai ma ase anggo dong 10 Kuria ‘juma tanganan’-ni, ra do pitah padalankon pangidangion Horja Banggal Na Pansing pakon Pandidion Na Pansing hansa ase roh Pandita hu sada Kuria. Porhanger ma hira ‘tadingan’ ni Pandita manguluhon horja pangidangion i Kuria. Hira ganup do horja pangidangion ni Pandita boi ihorjahon Porhanger sobali pangidangion sakramen.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pdt. A.H.P. Girsang ma ijia Panditanami i Bandung, ai ma Pandita ni HKBPS na gabe Pandita Tentara i Bandung. Ia do ijia na gogoh mangojur janah mambobahon halak Simalungun ase mambahen partonggoan i Bandung, dobni mambahen parmingguan, dobni gabe sada Kuria i  GKPS (iresmihon 10 Mei 1964, lape gok satahun dob dear panriahan pasal panjaeon ni HKBPS hun HKBP janah irik iubah goran HKBPS gabe GKPS). &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani  ai, bani mungkahni hira na mangurupi horja ni Pandita on do hansa horjaku na gabe Porhanger on. Ai ma ase lang mintor borat huahapkon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tapi sonin ijia marpiga-piga dokah martugas Pandita on hu Sulawesi Selatan (mangirikkon odoran ni Tentara na itugashon hujai), gok bani Porhanger ma horja manguluhon  pangidangion i parmingguan na baru pinungkah in. Porhanger ma age na mambobahon sermon ni Parhorja.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Napaboratkon horja manguluhon in ijia, ai ma halani na baru-baru do ganup Parhorja. Piga-piga do hansa homa na dob martongah-jabu, dihut ma ijai ahu, hansi pe anggo umurhu lape gok 27 tahun. Legan ni ai parana pe. Tongon dong ma deba parana in na laho Sarjana. Dob ai, hira na ielek-elek do ase ra jadi Parhorja. Ai ma ase maningon elek janah golgol do pagolpahon ase ulang lupa Parhorja in mambuat horin ni bei.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Na pahappungkon horja manguluhon pangidangion in, ijia hira ganup do Parhorja marsibahen sidalian ni bei ase ulang itodoh gabe Porhanger. Gariada dong do humbani Parhorja in na manghabujurhon mambuat horinni asal ma ulang isuruh jadi Pohanger.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Mintor dong do homa ijia piga-piga humbani Parhorja in na manghabujurhon horja pangidangion hansi pe anggo bani mungkahni na ielek-elek hinan do ia ase ra jadi Parhorja.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Humbani bagei ni horja haporhangeron, tang siboratan huahap ijia ai ma mambobahon sermon ni Parhorja. Piga-piga Parhorja on mahasiswa do, deba in na laho tammat ma. Gakni halani na so tarhorom do, hotop sai tarboan parsahapan dompak parbualan &lt;span style="font-style:italic;"&gt;ilmiah&lt;/span&gt;. Paksa ma asok, lang pala nagorahon, naboan use parsahapan on mulak hu bani turpuk na isermonhon. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Horja na borat tumang do homa horja na siap minggu maningon pasirsirhon diri mangidangi i parmingguan, na songon tagam-tagam manggassihkon parhorin na lang roh mambuat horinni. Anggo patumpu galangan do, boi do na onjapkon namaposo atap na matua na so Parhorja. Anggo mambobahon doding do, sai dong do tong hasoman Parhorja na ra mambuat horin ni Parhorja na so roh in. Anggo maragenda, piga-piga ma hansa na ra manggassihkon pori lang roh siparhorin hinan. Tapi anggo manggassihkon marambilan, hira lang dong  na ra. Ai ma ase Porhanger maningon sirsir siap minggu manggassihkon Parhorja na lang roh mambuat horin ni in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hira Porhanger do homa ijia manguluhon horja anggo ipamasa horja-horja, songon Pesta Natal. Ai ijia lape masa na pajongjong Panitia Pesta.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pori pe dong Panitia, songon sanggah laho manresmihon GKPS Bandung ijia, hira manghobaskon ianan pakon sipanganon siinumon do tang horjani. Porhanger do anggo na dodas marpiga-piga hali hu Jakarta, mangarahkon par Jakarta ase roh sanggah peresmian, sonai manjumpahi Ephorus GKPS pakon odoranni (ai ma Pdt. J. Purbasiboro) na sanggah mar-Sidang Raya DGI (1964) i Jakarta. Sanggah &lt;span style="font-style:italic;"&gt;pembukaan&lt;/span&gt; ni Sidang Raya in do hujumpahi Ephorus on. Ai ma ase dihut do ahu hu Senayan ijia mambogei pidato ni Presiden Soekarno na manghatahon: &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Jesus adalah gembala yang amat baik&lt;/span&gt;.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah na hujumpahi in Ephorus, sobali mansahapkon horja peresmian ni GKPS Bandung, hupatangkas do homa pasal kohoman ni Ephorus in sanggah na hu Bandung in holi sidea. Nini Ephorus mambalosi:”Anggo roh Pandita barang Ephorus hu Kuria, i rumah ni Porhanger do da marborngin.” Sengeh do namin ia manghatahon ai. Tapi huidah lang songon na marhuria, songon hata sintongon-tongon do. Hupartongon-tongon ma hata ni ai. Ningku ma marbalos:”Dear ma ai Mangkela. I rumahta ma ham marborngin.” Ai marmangkela do tuturhu bani Pdt. J. Purbasiboro in, ai botou ni Mangkelanami do Inang-i-rumahni.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hupatugah ma parsahapannami nongkan hu bani Inang-i-rumah. Halani dong do kamar etek-etek na palopah dingding pakon kamarnami, ai ma ipatorsa Inang-i-rumah ianan ni Mangkela Ephorus in. Sirsir do homa parhombar-jabunami paijamkon tilamni, gendo songon na suman podoman ni tamueinami on.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ari Saptu malebod paima Pesta Peresmian ni GKPS Bandung in, tongon ma roh Mangkela Ephorus on hu rumahnami. Sonin turun ia hun mobil ni sidea, ialo-alo hanami ma hu laman. Ia do hansa turun. Anggo Guru Rudolf  Purba, Majelis Gereja, odoranni Ephorus on, soh do i mobil. Nini Ephorus on ma hu bennami:”Nai ma da. Ulang pala sonaha uhurmu age pe lang saud ahu marborngin i rumahmu. Ai ipasirsir par Jakarta do hape Penginapannami i Lembang. Pajumpah i parpestaan ma hita patar, tene, “ nini manjabat-tangani hanami. Dob ai iolos ma use mulak hu mobil ni sidea on.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ningku ma marbalos:”Anggo sonai ma sidearan, dear Mangkela. Nai ge lang hu rumah hita lobei?”&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Nini ma hun atas mobil ni sidea on:”Tarimakasih ma. Na dob das ma nuan ahu ai hu rumah, atene. Lang pala singgah, da. Laho golap ma ari, lang hubotoh atap na daohnari ope Lembang.”&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonai ma hansa saud ni parroh ni Mangkela Ephorus on hu rumahnami. Ai pe sibar alaman do hansa. Anggo rumah ni Porhanger nidokanni sanggah huparsahapkon i Jakarta, lang saud idogei, ulang antara iparborngini.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang pala etek uhurnami age pe lang saud marborngin Mangkela Ephorus on i rumahnami. Gariada nihurnami do: diatei ma lang saud. Ai etek do rumah na sinewanami on i Cisitu. In homa, na laho dodas do hanami panorang Pesta Peresmian ni Kuria in, ai dihut do hanami padidihon niombahnami sipahi-tolu, na margoran Ichtus Pujiontama, sanggah Pesta in. Hansa, na husosalhon ijia, mase ma pala ihatahon Mangkela Ephorus on hasomalan na maningon i rumah ni Porhanger do parbornginan ni Pandita na roh manohu Kuria. Lang pala namin ihatahon hasomalan na i huta ai anggo hira lang tardalankon be sonai i kota. Ahu pe, ma saluju tu do maruhur. Mase ma homa lang hupaduahali manungkun ijia, atap hasomalan ni Kuria na i huta ai do iboan hu Bandung, hape ijia hundong do Anggota ni GKPS par Jakarta na boi manamuei Ephorus on marborngin i hotel na dong i Bandung (atap Lembang).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang pala namin manghorhon dong na hait ibagas uhur na so saud Mangkela Ephorus on marborngin i rumahnami. Pori sai na dingat pe in janah natarsingati sonari, na paroh tawa do hansa in, halani na sompat ai marpala-pala hanami pasirsirhon kamar parbornginan ni Ephorus on ijia, hape lang saud.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;In homa, parroh ni Ephorus on hu Bandung sonai homa mangidah partorsani Pesta Peresmian in, paroh malas ni uhur do ganupan in, gabe lang sai na paanu-anu pori pe sai dong na hurang. Humbahat do homa ijia par Jakarta roh, dihut ma deba ai halani pangurupion ni Abang Saralen. Sonai pakon pangarahkon ni Abang/Lawei J.D. Sinaga SH (santorap mar-Abang do tuturhu bani halani Tondong-ni-tondong (Tondong ni Garingging) do sidea; santorap homa mar-Lawei do, ai tubuh ni boru Sigumonrong do Amboru namarombahsi). Janah par Jakarta na roh in do mambahen na humbuei dapot hanami dana sanggah pesta in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tar opat tahun do hansa hujolom horja haporhangeron on, ai pe tar dua-satongah tahun do hansa dob resmi jongjong GKPS Bandung. Jadi lape sompat huahapkon sonaha borat ni horja in. Ai bani bona ni tahun 1967, ai ma sanggah Minggu dob Tahun Baru, martading hata ma hanami hu bani Kuria GKPS Bandung, ai mulak ma hanami hu Simalungun, dob hutammatkon kuliahku i Fakultas Hukum Universitas Padjadjaran bani ujung ni tahun 1966. Huondoskon ma horja haporhangeron in hu bani St. Poltak Girsang.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tapi dob hutadingkon horja haporhangeron in, pindah janah tong Sintua hu GKPS Jl. Sudirman, Pematang Siantar, pindah use hu GKPS Sambu Baru, Medan, anjaha dob tambah parbinotohanku pasal haporhangeron marhitei na paidah-idah horja ni Porhanger, sonai ronsi na pabogei-bogei barita pasal horja haporhangeron sadokah pardalanan ni Ambilan Na Madear i Simalungun, lambin huarusi ma sonaha borat ni horja ni Porhanger. Ai ma ase longang do uhurhu mase ahu ijia itodoh, hape damok tumang do hansa habotohon pakon pangarusionku pasal horja haporhangeron. Tapi irik ma homa na lambin longang uhurhu mase bani panorang ipudini in, bani piga-piga Kuria ni GKPS, lambin iparsurai halak horja haporhangeron na borat in. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Mangihutkon barita na hupabogei-bogei dob mulak hanami hu Simalungun, sapari, gan, Guru tammatan Sekolah Guru Sending do itodoh gabe Porhanger. Ai palobei parsikolahan do ipajongjong Badan Sending, dob ai pe ase ipajongjong Kuria. Guru Sending na itongos parsikolahan ai ma lanjar Parhorja ni Kuria mambobahon parmingguan. Dob ai anggo jumpah ma adanganni boi ipajongjong Kuria i huta ianan ni parsikolahan in, Guru Sending nongkan ma Porhanger. Anggo dong do piga-piga Guru Sending na marhorja i parsikolahan sending in, sahalak humbani sidea in ma itodoh gabe Porhanger, na manguluhon horja pangidangion i Kuria. Songon i Kuria Pamatangraya ma pori, dokah do Guru Jason Saragih ondi Porhanger anjaha ia do homa Guru Kopala i Sikolah Sending Pamatangraya. Sikolah Guru Sending tammatan Depok do anggo Guru Jason Saragih in. Sidea na dua ma pakon Guru J. Wismar Saragih, tammatan Laguboti, guru halak Simalungun na parlobei. (Ipudi ni ari, dob marpiga-piga dokah mandalankon Guru Sending, dob ai sompat jadi Pangulu Balei (tarmados songon &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Sekretarus Daerah&lt;/span&gt; sisonari), dobni gabe Pandita ma use Guru J. Wismar Saragih in dob idalani Sikolah Pandita i Sipoholon. Anggo Guru Jason Saragih nongkan, Guru i Pematangraya do torus ipongkutkon ronsi matua ia).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob dong pagori ni Kuria na boi arahkonon gabe Parhorja, ipabangkit Kuria ma sidea in gabe hasoman sahorja ni Guru nongkan, deba ma ai ipabangkit gabe Sintua, debanari gabe Kasbestur. Ai ma ase humbani sapari, lima masam do goranan ni Parhorja ni Kuria (atap na gamot ni Kuria), ai ma Pandita, Porhanger, Guru, Sintua pakon Kasbestur. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lambin rarat ma Ambilan Na Madear hu sab huta i Simalungun. Lambin marjongjongan ma Kuria, lang be maningon palobei pajongjong parsikolahan. Sadalan hujin, lang be maningon Guru  Kuria (tammatan Sikolah Sending) na boi pabangkiton gabe Porhanger, tapi boi ma age Sintua, tarlobih ma ai anggo i Kuria in lang dong Guru Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sobali goranan ni Porhorja na lima in, ipudi ni ari dong ma homa use na margoran Evangelis pakon Bibelvrouw. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Anggo Evangelis, bani mungkahni hira horja na niampeihon do hansa in hu bani Guru Sending atap hu bani Pandita. Guru atap Pandita do ‘jabatan’ atap tohonanni, evangelis horjani, manrohi sab huta padaskon Ambilan Na Madear. Dong do Evangelis in na isuruh hu sada atap piga-piga huta. Dong do na isuruh hu sab huta. Songon Pdt. J. Wismar Saragih ondi ma porini, sonin tammat ia Sikolah Pandita janah dob ipabangkit jadi Pandita, horjani na parlobei ai ma gabe Pandita Evangelis. Sanggah ia ma bahat huta ni halak Simalungun na irohi laho padashon Ambilan Na Madear. Dob ai pe ase ibahen ia  Pandita Resort (Pandita ni piga-piga Kuria bani sada Resort). &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ipudian ni ari use lang be pitah na tammat Sikolah Guru Sending atap Sikolah Pandita hansa na isuruh gabe Evangelis, tapi dihut ma humbani Sintua atap humbani Pagori ni Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Anggo Bibelvrow, pardongni ipungkah marhitei na padongkon Sikolah Bibelvrow. Na tammat hun Sikolah Bibelvrow in ma ipabangkit gabe Bibelvrow (ipudian ni ari igoran ma  sidea in Penginjil Wanita). Ibahen ma horja ni sidea in padashon Ambilan Na Madear hu bani partumpuan ni parinangon i Kuria-Kuria (na sa Resort atap na piga-piga Resort). Lanjar sidea ma mangurupi sonaha ase lambin manggoluh tuppuan ni parinangon sisahali saminggu i Kuria-Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ipudi ni ari use, ai ma dob itombei Tata Gereja pakon Peraturan Rumah Tangga GKPS (tahun 1974), ipatorsa ma goranan ni Parhorja ni Kuria i GKPS. Humbuei do na mubah, hansi pe ibagas pandalanhonon hira lang pala bahat na mubah. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Goran Guru (Kuria) lang dong be. Ai lang be dong Sikolah Guru Sending harohan ni Guru in hinan. Halani ai, ganup Parhorja na margoran Guru hinan, iubah ma goranni gabe Sintua.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Goran Kasbestur pe lang dong be. Itombei ma goran na baru, ai ma Syamas, goran na ibuat humbani panggoranion  ni Parhorja i Kuria na parlobei, songon na tarsurat bani Padan Na Baru. Sahali lima tahun do ibahen pemilihan Syamas. Anggo lang tarpilih be, maronti ma ia humbani horja Syamas. Lang songon Sintua; ai anggo Sintua, sonin ipabangkit ia jadi Sintua, torus ma ia Sintua.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Goran Evangelis, sonai homa goran Bibelvrouw, iubah ma gabe Penginjil (hansi pe anggo horja ni Penginjil naboru (Penginjil Wanita) hira dos do songon horja ni Bibelvrouw ondi). Pimpinan Pusat GKPS do na pabangkitkon Penginjil, sonai age na manontuhon hu Resort ja ia mangidangi. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang be homa dong Parhorja na margoran Porhanger. Tapi dong ma na margoran Ketua ni Majelis Jemaat na ipilih janah ipabangkit Majelis Jemaat sahali lima tahun. Lanjar Ketua in ma na manguluhon horja pangidangion ni Parhorja i Kuria. Songon goran ni ai do horjani. Sanggah marrapot Majelis Jemaat, ia ma (Ketua) mambobahon rapot. Sanggah mandalankon horja pangidangion romban hu bani haputusan ni rapot, ia do homa manguluhon panghorjahonon (Pengantar Jemaat). &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sadalan hu bani parmubah ni goranan ni Parhorja in, mubah ma homa utusan ni Parhorja hu Synode Bolon. Mangihutkon Tata Gereja pakon Peraturan Rumah Tangga na baru (1974), Perutusan Resort ma ibahen goranni, ai ma napinilih ni Synode Resort humbani Sintua atap Syamas na dong i Kuria-Kuria sa Resort in. Lang be songon sapariondi, dong Utusan Porhanger, dong Utusan Guru, dong Utusan Sintua, dong Utusan Kasbestur.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase dob lambin hubotoh sonin ma bahat janah borat ni horja na appei hu bani Porhanger naijia, Ketua lanjar Pengantar Jemaat goranni use ipudian ni ari, lambin longang do uhurhu mase ahu isuruh jadi Porhanger ijia; longang do ahu mase ongga janah boi ahu Porhanger ijia. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani ai ma homa ase lang be pag ahu mansurahon jadi Porhanger. Porini pe bani tahun 1995 ondi lang saud ahu tarpilih jadi Ketua (lanjar Pengantar Jemaat) i GKPS Sambu Baru, lang pala mahua uhurhu. Ai na so pag do ahu manjua pangindoan ni piga-piga hasoman Parhorja ijia. Ninuhur ni piga-piga hasoman sahorja on ijia, anggo ahu tarpilih, gendo boi ai dalan mangintopi parbolah-bolahan na masa i tongah-tongah ni Kuria ijia. Hupaihut ma hata ni hasoman on. Hape namin, pori saud ahu tarpilih, na maningon ma hutadingkon horjaku i Jakarta, ai ijia gatian ma ahu ‘marjuma-modom’ i Jakarta halani dong na manaraya ahu mangurupi horjani ijai. Age horja (Wakil Sekjen) i DPP HKTI pe maningon hutallushon ma pori saud ahu tarpilih. Ai ma ase ningku do ibagas uhurhu, tuani ma lang tarpilih ahu. Na papusokkon uhurhu ijia, ai ma paidah-idah na dob sonin do hape bagas ni parbolah-bolahan naijia ia. Ai domma hape dong na mangatur ase dos bahat ni petek &lt;span style="font-style:italic;"&gt;(suara)&lt;/span&gt; na pamonanghon na sambolah, pataluhon na sambolah nari. Tongon ma, sonin ipamasa pemilihan, dos do parbagi ni petek sanggah pamilihan Ketua pakon pamilihan Wakil Ketua, ronsi pamilihan Sekretaris age Bendahara. Pitah sada petek do homa tong na pamonangkon na saud tarpilih in. Jadi, ijia sedo maila ahu halani lang tarpilih, tapi maila halani domma hape sonin parahni parbolah-bolahan in. Soidaon do hape na palobei martonggo paima ipamasa pemilihan. Ai age pe hata ni tonggo ase iparuhuri Naibata parrapot in mamilih romban hu bani harosuh ni Naibata, tapi hape ase saud do na pinadankon ni samah Parhorja sanggah masa &lt;span style="font-style:italic;"&gt;‘kampanye’&lt;/span&gt;. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Porini pe dear do na mansurahon ase ipadihut Naibata diri gabe Parhorja i KuriaNi, tapi ulang ma namin pala marsurai gabe Parhorja. Ulang namin pala ma mar-&lt;span style="font-style:italic;"&gt;kampanye&lt;/span&gt; itongah-tongah ni Kuria in laho pasaudkon sura-sura na madear nongkan. Apala dearan do naondoskon sura-sura na madear nongkan hu bani Naibata simada Kuria in, ase harosuhNi ma na saud. Ai pori pe marhitei &lt;span style="font-style:italic;"&gt;kampanye&lt;/span&gt; nidokan boi nabahen bahat Pagori ni Kuria (ronsi Parhorjani) na mangharosuhkon diri, sisoya-soya do ai bendiri age bani Kuria in anggo seng marosuh Naibata.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-2656469657347096415?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/2656469657347096415/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=2656469657347096415' title='34 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/2656469657347096415'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/2656469657347096415'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2008/12/mar-kuria-15.html' title='MAR-KURIA (15)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>34</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-9088833328483323798</id><published>2008-12-03T14:35:00.000+07:00</published><updated>2008-12-03T14:49:09.752+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (14)</title><content type='html'>&lt;span style="font-weight:bold;"&gt;Parhorja&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Pangidangion i parmingguan pakon partonggoan&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Humbani hadakdanakonku nari domma hupaidah-idah siap marminggu ahu, masam ni horja pangidangion ni Parhorja i parmingguan. Sonai homa anggo dihut ahu hu partonggoan, hupaidah-idah ma homa horja pangidangion i partonggoan. Sompat do huagan hinan pitah na hupaidah-idah in hansa horja pangidangion ni Parhorja, ai ma: dong na mambobahon doding, dong paragenda, dong parambilan, dong na patumpu galangan. Age pe hira pagassih do Parhorja in manjampung horja pangidangion in, tapi hupardiatei ma homa, dong do Parhorja na gatian horjani mambobahon doding, dong na gati horjani maragenda, dong do homa na patumpu galangan do hansa horjani, dong do homa lang ongga ihorjahon ganup horja pangidangion sobali marambilan. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Songon  Bapanami ondi ma porini, girah do ia Sintua, tapi sadokah ahu mardingat, humbani bagei ni horja pangidangion nongkan, pitah marambilan i Parmingguan do hansa ihorjahon, ai pe marsasahali do, sanggah tudu horinni marbagian. Lang hubotoh atap naijia, paima mardingat ahu, atap na ongga do ihorjahon horinni mambobahon doding, maragenda atap patumpu galangan, sanggah poso ope Bapanami in. Ai dob mardingat ahu, madonok ma umurni 60 tahun.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Girah do homa huinteihon, piga-piga Parhorja hunhotop manjolom horja paragendaon. Dong do homa Parhorja na hunhotop atap gatian ‘sibasa doding’, lang ongga taridah maragenda atap pe marambilan i parmingguan. Dong do homa Parhorja na hunhotop, gariada maningit siap minggu tene, horjani patumpu galangan, lang ongga ‘sibasa doding’, lang ongga maragenda, lang ongga marambilan i parmingguan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Paidah-idah in, girah do dapot uhurhu, hansi pe dos do samah Parhorja, lang hape dos horja ni sidea in. Dong do tongon na boi manjampung horja naijahai pe horja pangidangion in. Tapi lang piga ai. Bahatan do Parhorja na manghorjahon horja pangidangion na hira-hira tarhorjahonsi. Anggo mandoding pe lang sai ibotoh, surut ma ia humbani horja mambobahon doding. Anggo gamang pe ia jongjong manjolom agenda i lobei ni Kuria, surut ma ia humbani horja maragenda.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Girah do homa dapot uhurhu, sedo na urah hape horja pangidangion in. Paidah-idah in ma gakni deba mambahen lang pala husurahon hinan gabe Parhorja.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase sonin jumpah panorangni tardilo ahu jadi Parhorja, ai ma sanggah mamungkahkon parjongjong ni GKPS Bandung ijia, hubotoh do sedo na hampung horja in. Halani ai ma gakni ase  marpala-pala ahu manghabujurhon pandiloon in, dihut ma ai marhitei na marpala-pala mangguru hu bani Panditanami ijia, ai ma Pandita A.H.P. Girsang ondi, Pandita ni GKPS na gabe Pandita Tentara (TNI AD) i Bandung, baik pe ai marhitei sermon atap pe marhitei parbual-bualan, marlajar marhitei na mambasai buku-buku na mardomu hu bani horja pangidangion i Kuria ronsi na mardomu hu bani Podah Parambilanon (Homiletika), ronsi na mambahen ‘evaluasi’ pasal panghorjahonon irik salosei nahorjahon horja pangidangion in. Sipata marhitei na manungkun huan-huan samah Parhorja, tapi gatian ma manungkun bani Inang-i-rumahku. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ipudi ni ari use, dob hupaihut-ihut marorganisasi politik janah ipadihut bani bagei ni penataran kader nidokan, bahat do dapot ahu hunjin habotohon na boi parujahonon dompak horja pangidangion i Kuria, porini ma ai songon habotohon pasal ‘psikologi massa’ nidokan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hansi pe hugorani nongkan na bahat ahu mangguru, bahat mambasa, tapi girah do homa dapot uhurhu, na so boi marpangajaman diri bani habotohon naniguruhon in. Gariada tarpantang do anggo napangajamkon  habotohon naginuruhon in laho mangidangi i Kuria. Ai ra do ipabador Simada horja in diri. Tapi na maningon do mangajamkon pangurupion humbani Naibata Simada horja in, mangarapkon gogoh ronsi hapentaron humbani Naibata, ai namangidangiSi do homa horja pangidangion in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonai ma ijia, dob piga-piga dokah ipungkahkon hanami mangadonghon parmingguan ni halak Simalungun i Bandung, dong ma ijia sahalak hasoman Parhorja, mahasiswa ope songon ahu, tapi laho tammat ma. Santorap roh anjaha dihut ma ia marsermon, parsermonannami Parhorja. Huhatahon santorap, ai lang gati ia roh marsermon. Gakni na sihol buatonni ma horinni marambilan. Malas ma uhurhu halani idingat janah iharinggaskon do mambuat horinni. Halani tudu ijia Panditanami, ai ma Pandita Tentara nongkan, martugas hu Sulawesi Selatan, gabe ahu ma mambobahon sermonnami.&lt;br /&gt;Sanggah sermon on domma namin songon marpanungkun ahu ibagas uhurhu, na tongon ni uhur ni hasomannami on do na marsermon on. Ai hira lang pala sai igambirhon hansi pe pagansih hanami na marsermon on marsibere hatoranganni. Ai ijia, nabere do panorang hu bani parsermon marsibere hatoranganni, lang pitah manungkun hansa. Ai hira mados do hanami Parhorja ijia, lang dong age sahalak na dob Parhorja hinan, anjaha bahatan do Parhorja in na mahasiswa. Ai ma ase ra do sermonnami ijia songon debat pasal ‘Filsafat’, ai bahat do ijia na domma ‘tingkat doktoral’ nidokan. Gakni lang tarhorom bei, marsermon do ningon hape ‘marfilsafat’ do use, samah marsujihon na dob pinarlajaranni bei.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hupardiatei hasomanku na laho mambuat horinni marambilan on, hatorangan aha pe lang dong humbani, sungkun-sungkun pe lang dong. Talup-talup songon na itoruh ni akalni do ganup nasinahapkonnami na marsermon on. Sanggah hupatangkas atap domma sirsir ia mambuat horinni marambilan bani minggu na roh, iundukkon do dear.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tiba ma panorang minggu, saud do tongon roh ia, anjaha domma sirsir naidah na laho ibuat do tongon horinni marambilan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tapi sonin tiba panorangni marambilan ia, hira na ipabador Naibata do ia i loulouan parmingguannami on, ai hira lang boi mungkab pamanganni mambere hatorangan ni ambilan na dob binasahonni hun langgatan. Na tarluarhonsi marulak-ulak pitah on do hansa:”Nasiam hasoman sahaposayaon.....”; iulakkon use “Nasiam hasoman sahaporsayaon....” Pori pe dong iluarhon piga-piga kababah pasal turpuk ni ambilan nabinasani nongkan, tapi mintor sonto do, hira lang boi mungkab pamanganni. Ai ma gakni mambahen iulakkon use manluarhon:”Nasiam hasoman sahaporsayaon....”.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Saud do namin iluarhon piga-piga kababah ambilan on, tapi lang piga dokah, ihatahon ma “Amen”, dob ai iujungi ma marhitei tonggo.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Mangidah na masa bani hasomanhin ma mambahen girah dapot uhurhu na so boi do happung uhur laho manghorjahon horja pangidangion i Kuria. Lang boi napangajamkon hinapandei diri (ninuhur ben domma diri mahasiswa atap Sarjana).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang pitah halani mangidah namasa in tumang. Tapi humbani panghorjahononku sandiri pe, ongga do marpiga-piga hali maningit tarbador ahu sanggah maragenda, halani lepak mambasa, sipata halani lepak mambuka alaman ni agenda na laho basahonon, paksa ma mangungkabi alaman ni agenda lobei diri, hira songon na lang napasirsir hinan. Sapari onggo hutangar marsiengen-engenan samah Parhorja, nini:”Magou pusuk”; ai gakni ijia pusuk (ipah) do ipassolotkon bani alaman ni agendani, ase urah ia mangungkab. Magou honsi pusuk in, sosak ma ia. Anggo masa ma sonin, mintor huidophon ma uhurhu, na maransahtu do ahu manghorjahon horja pangidangion in, atap huakuhon ma ibagas uhurhu na hupangajamkon habotohonku, atap hupangajamkon na dob somal ma huhorjahon horja in, gabe lupa marunduk ni uhur hu bani Naibata, lupa mangajamkon gogoh pakon habotohon humbani Naibata.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ongga do homa, sonin turun ahu hun langgatan dob padas ambilan, husolsoli diriku na hurang marondos janah mangalop gogoh humbani Naibata, atap halani hupangajamkon habotohonku marsahap-sahap padashon ambilan, atap hupangajamkon na dob bahat ‘buku tafsir’ hubasa. Ai mintor huahapkon do na lumei hansa ambilan na hupadas ai, na mambogeisi lang dapotan age aha hunjin.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hunjin ma homa hubotoh, lang sukkup pitah sanggah mamungkah jadi Parhorja hansa diri mangindo pangurupion humbani Naibata. Tapi siap laho manghorjahon sada horja pangidangion do. Ai ma ase, pori na marambilan ondi, pori pe ongga ma naambilankon turpuk in, lang boi ai napahamot laho mangambilankon use, tapi na maningon do naulakkon ‘nasermonhon’, janah marhiteihon sonai ma dapotan na baru diri humbani Hata in,  ai maningon ‘ambilan na baru’ do tong Hata in, pori domma piga-piga hali iambilankon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ibagas na pasirsirhon diri laho manghorjahon horja pangidangion, gati do huusihi na huidah iabakkon Lawei Rasiman Saragih ondi, na maling-maling sorani uman songon na marambilan in, sanggah sahalaksi i kamarni parsirsirhon diri ia anggo laho marambilan bani minggu na laho roh.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonai ma homa gati hubahen. Dob hulajou huluarhon songon na laho ambilanhononku in, sipata dapot uhurhu ma na maningon paubahon do ‘kalimat’ni, ase das songon na nisura ni ambilan ai, atap ase boi palgei huluarhon. Atap na maningon paubahon do batur ni siluarhonon, ai ma anggo soppat nabahen hinan baturni songon marsahap Indonesia, hape na laho marsahap Simalungun do padason ambilan on. Ai sisurahonon do tipak panluarhonon sanggah marambilan, ulang namin soppat luar na ‘igaor-gaor-sibakkon’. Ibarat ni na manuratkon &lt;span style="font-style:italic;"&gt;paper&lt;/span&gt; atap &lt;span style="font-style:italic;"&gt;skripsi&lt;/span&gt; sanggah kuliah sapariondi, maningon torsa ni &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Bahasa Indonesia&lt;/span&gt;-ni, lang bulih &lt;span style="font-style:italic;"&gt;bahasa gado-gado&lt;/span&gt; barang &lt;span style="font-style:italic;"&gt;bahasa pasaran&lt;/span&gt; nidokan. Samintolah ma padaskon ambilan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah parsirsirhon horja paragendaon pe hotop do palobei hubasa gomos-gomos sahalak ahu i rumahnami, songon na maragenda in. Sobali hubasa, huparimbagaskon homa na hubasa in, ase jumpah ahu sonaha pambasa na dearhonsi.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani sapari siparagendo do homa parsirsirhon doding, sipata ra do irik hudodingkon doding na dob pinilih in, pairik pakon mambasa agenda. Sanggah sonin ma hotop dapot uhurhu na maningon pilihon do doding na sadalan pakon agenda, atap anggo maningon ai ma dodingni, maningon pilihon ma ‘agenda’ na domu hu bani doding ai. Ase songon na marsibalos-balosan ‘agenda’-ni pakon dodingni, in homa maningon romban hu bani goran ni minggu.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob pangkei hupasirsir diringku, marondos ma ahu ase Ipargogohi ahu.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase lambin dokahni janah lambin bueini masam ni horja pangidangion na huhorjahon i Kuria, lambin huparhatongon do na pitah halani ipargogohi Naibata do ahu mambahen boi huhorjahon in. Gariada, anggo boi mardalan dear na huhorjahon in, hotop do longang janah sungkun-sungkun ahu ibagas uhurhu, hunja do roh habotohonkin, mase boi huhorjahon in. Anjaha hubalosi sandiri ma ibagas uhurhu, halani pangurupion ni Naibata tumang do in, pitah halani idop ni uhurNi do, ra Ia mamakei ahu irik ipargogohi.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-9088833328483323798?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/9088833328483323798/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=9088833328483323798' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/9088833328483323798'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/9088833328483323798'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2008/12/mar-kuria-14.html' title='MAR-KURIA (14)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-793314833088781283</id><published>2008-01-28T16:43:00.000+07:00</published><updated>2008-01-28T18:23:42.058+07:00</updated><title type='text'>SOEHARTO DOMMA MODOM</title><content type='html'>&lt;p&gt;&lt;br /&gt;Ari Minggu, 27 Januari 2008, tongah arian, sanggah margalle-galle ahu i kohomanku i Rusun Benhil II, Jl. Penjernihan, Jakarta, tarbogei ahu alebas hun televisi na dob marujung goluh ni Soeharto. Manangar ai, mintor hupahundul ma i lobei ni tv patangkashon barita in. Lang piga dokah, torang ma hubotoh na dob marujung do goluh ni Suharto pukul 13.10 i RSUPPertamina.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;Mintor hubuat ma HP-ku, husuratkon ma sms sonon: SOEHARTO DOMMA MODOM. Hutongos ma sms in hu bani Inang-i-rumah na hutadingkon i Medan, halani salahak ahu do marjuma modom i Jakarta. Lang dong hasomanku marbual. Nihurhu songon ahu ai do nongkan ia, sanggah pasarankon dob mangan arian mulak hun gareja.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;Dob ai tubuh ma use uhurhu mangongos barita in hu bani anggiku, huah-huanku pakon dua niombahku sikahanan. Lang tarsibar atap sanggah lang i lobei ni tv sidea, gendo das barita in bani sidea, janah ase mintor iayaki sidea tv sidonokan.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Lang piga dokah mintor roh do balos ni sms-hu. Parlobei ai ma humbangi anggikku. Nini:'Inna illahi... (gakni pasuman-sumanhon do atap mangongon-ongon)... Itambahi sidea umurni gabe 87 thn hape lape das. &lt;span style="font-style:italic;"&gt;Namun dia orang besar Indonesia, dikenang sepanjang masa. Tidak mungkin bicara tentang Indonesia tanpa bicara tentang Soeharto&lt;/span&gt;'.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;Balos napaduahon roh humbani huan-huanku, Ebenezer, nini:'Idalan pe hanami. Diatei tupa ma bani baritamu ai. Laho do ham hu Cendana?'. Gakni marhuria-huria do sungkun-sungkun ni ai. Ai ma ase sengeh do hansa ahu. Nihurhu ibagas, mangaha ahu hu Cendana? Ai dihut gakni ahu mateian? Tapi, ibalik ni ai marpanungkun do homa ahu bani diringku, anggo sonai mase sonai hottushu manongos sms nongkan? Mase lang marnamiut ahu hun lobei ni tv gap mangipa-ipa barita pasal Soeharto na dob modom in? Mase huhatahon 'Soeharto modom', lang 'Soeharto matei'?&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;Balos ni sms na patoluhon roh humbani Inang-i-rumahku. Songon somalni, hata napinapondok do sms-ni. Nini:'&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Met hr mngg, trt brdukacita ats mnngglnya Suharto, tamat sdh rwytnya. Bgm htbah di grj hr ini, prmpuan Sunem n Elisa...&lt;/span&gt;'. Dong pe piga kababahnari hatani, ai ma pasal acara Oprah i tv. Tapi gabe ganjangan ma hatani pasal na legannari ai marimbang pasal Soeharto na dob modom in. Anggo pasal ambilan i gareja,  hira domma hasomalan ai bennami marsiberean barita aha na dabpot hanami hun parmingguan, ahu i GKPA Penjernihan, ia i GKPS Sambu Baru Medan.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Gakni halani sanggah gok bani barita na huidah i tv uhurhu, janah lang sai tarhona uhurhu ambilan i gereja arian ni ai, gabe marhuria ma ahu mambalas sms-ni, ningku: '...&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Lagi di Cendana&lt;/span&gt;...'. Mintor tongkinin do homa roh balosni manungkun atap dihut do  ahu das hu Astana (Giribangun). Ningku ma homa:'&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Ya, besok mau ke Astana... dgn METRO-TV...&lt;/span&gt;'&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;Dob sonai, lalab ma ahu i lobei ni tv, paidah-idah na masa domu bani parujung ni goluh ni Soeharto. Anjaha huparhatongon ma ibagas uhurhu na dihut do ahu mateian. Hira na mateian Bapa, mateian Partongah ni Indonesia on.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Parninggan ni METRO-TV, ningku ma homa: SELAMAT JALAN MA BAMU, HAM BAPA SOEHARTO.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_jErdCd-gPYI/R52kyo9JHsI/AAAAAAAAADM/ya26G_fwtXI/s1600-h/Suharto.JPG"&gt;&lt;img style="cursor:pointer; cursor:hand;" src="http://3.bp.blogspot.com/_jErdCd-gPYI/R52kyo9JHsI/AAAAAAAAADM/ya26G_fwtXI/s400/Suharto.JPG" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5160461937930739394" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-style:italic;"&gt;Sanggah Ketua ni HKTI Sumatera Utara ahu, ongga do mardua-torap ahu pajumpah pakon Soeharto sanggah Presiden ia. Ai ma sanggah Pembukaan ni MUNAS HKTI i Istana Negara. Ai ma ase dong do ibagas albumnami gambar on, sanggah rap mardalan ahu pakon Martono, Ketua Umum ni HKTI, mangirikkon Soeharto&lt;/span&gt;.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-793314833088781283?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/793314833088781283/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=793314833088781283' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/793314833088781283'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/793314833088781283'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2008/01/soeharto-domma-modom.html' title='SOEHARTO DOMMA MODOM'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://3.bp.blogspot.com/_jErdCd-gPYI/R52kyo9JHsI/AAAAAAAAADM/ya26G_fwtXI/s72-c/Suharto.JPG' height='72' width='72'/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-6540207026997340522</id><published>2007-12-15T13:47:00.000+07:00</published><updated>2007-12-15T14:11:06.826+07:00</updated><title type='text'>PENINJAUAN TATA GEREJA PAKON PERATURAN RUMAH TANGGA GKPS</title><content type='html'>&lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;Santasak demban&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Domu do riah ni &lt;strong&gt;Panitia Pusat Peninjauan Tata Gereja dan Peraturan Rumah Tangga GKPS (PPTG-PRT)&lt;/strong&gt; ase dihut tong Panitia Pengarah bani rapot-rapot ni Panitia Pusat in. Ai ma hiteinami, Pdt. H. M. Girsang pakon ahu, dihut manriahkon peninjauan Tata Gereja pakon Peraturan Rumah Tangga GKPS. Hira dor do hanami nadua dihut. &lt;br /&gt;&lt;p&gt;Dob salosei horja ni Panitia Pusat in, hupala-palai do mangurupi Panitia laho padashon nanihorjahon ni Panitia in. Ai ma marhitei na mambahen&lt;/em&gt; Nota Pengantar Peninjauan TG pakon PRT GKPS. &lt;em&gt;Bulus ni uhurhu do mangurupi. Pori lang pe iporluhon, lang pala mahua uhurhu.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Husolotkon do nahuhorjahon in bani blog on gendo ulang magou, hira na maningkihon i blog on. In homa, gendo boi ibasa atap ise na manungkun aha ma deba perubahan na nibahen ni Panitia.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Hansa, dear do pangkei botohon ni sipambasa: partingkianhu do hansa on. sedo Nota Pengantar resmi ni Panitia Pusat.&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;NOTA PENGANTAR&lt;br /&gt;PENINJAUAN TATA GEREJA PAKON PERATURAN RUMAH TANGGA GKPS&lt;br /&gt;NANIHORJAHON NI PANITIA PUSAT &lt;br /&gt;PANITIA PENINJAUAN TATA GEREJA DAN PERATURAN RUMAH TANGGA&lt;br /&gt;(PPTG-PRT) GKPS&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;1. Pangkorjahonon ni Panitia Pusat&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;Marhiteihon Surat Keputusan Pimpinan Pusat GKPS (SK No. 340/SK-PP/2005 tgl. 23 Desember 2005), iadonghon do Panitia Peninjauan Tata Gereja dan Peraturan Rumah Tangga GKPS (PPTG-PRT). Bani PPTG-PRT in dong Panitia Pengarah, Panitia Pusat pakon Panitia Distrik. Haganupan Panitia-Panitia in martanggungjawab hu bani Pimpinan Pusat GKPS.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Tugas ni PPTG-PRT ai ma &lt;em&gt;“mempersiapkan konsep Tata Gereja-Peraturan Rumah Tangga GKPS yang akan diajukan kepada Sinode Bolon GKPS ke 39 tahun 2008”&lt;/em&gt;.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Bani Kerangka Kerja ni PPTG-PRT, itontuhon do Panitia Pusat manjalo arahan hun Panitia Pengarah anjaha manjalo masukan hun Panitia Distrik.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Bani pangkorjahonon, arahan hun bani Panitia Pengarah ijalo Panitia marhitei na iontang Panitia Pengarah dihut bani rapat-rapat ni Panitia Pusat. Ia masukan humbani Panitia Distrik hira na paimahon do Panitia Pusat.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Sobali in, ijalo Panitia Pusat do homa masukan humbani Sidang Penginjil na ipadas sidea marhiteihon utusanni na roh hu rapat ni Panitia Pusat  Ijalo Panitia do homa masukan humbani Anggota Rapat ni Majelis Pendeta, ai ma sanggah na ibere Pimpinan Pusat GKPS hu bani Panitia Pusat padaskon konsep Tata Gereja na sanggah ihorjahon hu bani rapat kerja ni Pimpinan Pusat pakon Pandita-Pandita bani bona ni tahun 2007.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Rombon hu bani goran pakon tugas ni Panitia, bani na laho mambahen konsep TG-PRT sipadason hu Sinode Bolon GKPS 2008, itinjau Panitia Pusat do lobei aha na tarsurat bani TG-PRT 1999 (ibahen bani kolom sambilou) sonai pakon latar belakangni (TG-PRT 1988 pakon 1974), janah sonaha perubahan sibahenon bani konsep TG-PRT siajuhonon hu Sinode Bolon 2008 (ibahen bani kolom siamun).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Halani ai hira na mambahen perubahan do hansa hasil ni peninjauan ai, sedo manombei TG-PRT na baru.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Marhitei perubahan ai isura uhur ase lambin roh dearni pargoluhon ni Kuria (GKPS) rombon hu bani &lt;em&gt;‘panggilan dan suruhan gereja’ &lt;/em&gt;mandompakkon 10-20 tahun masa depanni. Dihut ma ijai meninjau pakon mambahen perubahan ni aturan na dob dong ase ulang mangambati hadearon ni pargoluhon ni Kuria (GKPS).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Romban hujin ma ase bani ‘Nota Pengantar’ on, hira padashon perubahan ni aturan do, ai pe perubahan na tarhumbanggal do, na bahat mangkorhon perubahan ni aturan ronsi pandalankononni holi.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Paima na patongah parubahan-parubahan nidokan in, dear do homa palobei ipadas hanami pangarusion ni Panitia Pusat pasal susunan ni aturan &lt;em&gt;(tertulis)&lt;/em&gt; banta i GKPS.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Tang bona ni aturan ai ma ni igoran hita Tata Gereja, na ihaporsayai hita marbona janah maronjolan hu bani Hata ni Naibata na tarsurat bani Bibel. Ai ma ase bona-banani do hansa bani Tata Gereja in.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Marbona hun Tata Gereja in ma aturan na legannari i GKPS, ai ma songon Peraturan Rumah Tangga (PRT), &lt;em&gt;Peraturan Pelayanan Ibadah, Peraturan Sakramen di GKPS, Peraturan Perkawinan di GKPS, Ruhut Paminsangon di GKPS (Peraturan Siasat Gereja), Peraturan Penguburan di GKPS, Peraturan Penatalayanan Harta Kekayaan GKPS,&lt;/em&gt; pnl. &lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;br /&gt;2. Piga-piga perubahan na tar humbanggal&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;a. Tujuan&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Tujuan iubah gabe: &lt;em&gt;GKPS bertujuan mewujudnyatakan kehendak Allah bagi manusia dan ciptaan lainnya&lt;/em&gt; (TG Pasal 5; Pasal 4 hinan). Ninuhur marhitei rumusan na baru on, roh bolagni hinamhamni, janah boi ma in hira &lt;em&gt;‘visi’&lt;/em&gt; nidokan i GKPS.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;b. Tugas dan Tanggungjawab Gereja&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;&lt;em&gt;Tugas pakon tanggungjawab &lt;/em&gt;ni GKPS (Bab V hinan) ipadomu bani Bab III (&lt;em&gt;Panggilan dan Suruhan Gereja&lt;/em&gt;, na bani Bab IV hinan). Marhiteihon sonai, lambin taridah na orod bani &lt;em&gt;Panggilan dan Suruhan&lt;/em&gt; (Padal 6) ai do irumushon &lt;em&gt;Tugas pakon Tanggungjawab&lt;/em&gt; ni gereja (Pasal 7).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Lanjar ipabolag ma homa tugas dan tanggungjawab ai marhitei na manambahkon piga-piga; deba ma ai songon: &lt;em&gt;Menjalin kerjasama secara terbuka dengan Gereja-gereja...; Mencerdaskan dan menyejahterakan warga gereja dan masyarakat serta mewujudkan Keadilan, Perdamaian dan Keutuhan Ciptaan (KPKC); Membina hubungan yang harmonis, dinamis dan dialogis dengan semua golongan dan atau kelompok masyarakat Indonesia yang majemuk; Melestarikan budaya Simalungun dalam terang Firman Tuhan; Turut melestarikan Pancasila dan Undang-Undang Dasar 1945.&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;c. Guru Sekolah Minggu pe Jabatan Pelayan Gerejawi ma&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;Anggo na dob in, pitah Pandita, Penginji, Sintua pakon Syamas do goranan ni Pelayan i GKPS; hunjon hujanan sihol ma ase Guru Sekolah Minggu pe dihut ma bani goranan ni &lt;em&gt;Jabatan Pelayan Gerejawi&lt;/em&gt;. (Pasal 9 ayat (1); Pasal 11 hinan). Ai ma halani na tiap minggu do sidea mangidangi Sekolah Minggu, ai ma mangajari pakon mambobahon kebaktian. In homa, ase lambin ihargahon Kuria pangidangion hu bani dakdanak pakon remaja.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Hansi pe Jabatan Pelayan ma Guru Sekolah Minggu, anggo Anggota ni Majelis Jemaat hot do Sintua, Syamas pakon Pandita/Penginjil na pagori ni Kuria ni Jemaat in, lang dihut Guru Sekolah Minggu. Ai naniangkat ni Majelis Jemaat do Guru Sekolah Minggu in, sedo napinilih ni Sinode Jemaat.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;d. Bentuk / Wujud Persekutuan&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Bentuk persekutuan (Bab VII hinan) iubah gabe Wujud Persekutuan (gabe Bab VI). &lt;br /&gt;&lt;p&gt;Parubahan on lang pitah panggoranionni tumang, tapi dihut pakon pangarusionni ai ma gabe: &lt;em&gt;Persekutuan GKPS terwujud dalam Jemaat-jemaat ,&lt;/em&gt;(Pasal 10). Bani Pasal 2 domma ihatahon &lt;em&gt;GKPS adalah persekutuan... &lt;/em&gt;Persekutuan nidokan ai ma &lt;em&gt;terwujud dalam Jemaat-Jemaat.&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Lanjar iondolhon ma homa &lt;em&gt;Beberapa Jemaat bersekutu dalam satu Resort &lt;/em&gt;(Pasal 11); jadi, Jemaat-Jemaat do bersekutu sa Resort, sedo pagori ni Jemaat.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Sadalan hujai ma homa, &lt;em&gt;Seluruh Jemaat bersekutu dalam GKPS &lt;/em&gt;(Pasal 12).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Marhiteihon perubahan rumusan pakon pangarusion sisonin, isurahon hita ase Jemaat do basis ni persekutuan GKPS. Isurahon ase i Jemaat do hinagok ni pangkorjahonon bani tugas pakon tanggungjawab ni gereja na marbona humbani Suruhan dan Panggilan Gereja.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Domma namin sonai hinan isurahon GKPS ibagas Tata Gereja 1974, 1988, 1999. Tapi naidah bani pargoluhon ni Kuria, lape jumpah sonai. Gariada songon na paimahon suruh do Kuria, ai ma suruh hun Resort atap hun Pimpinan Pusat. Hira songon susunan organisasi hun ‘babou’ hu ‘toruh’, lang gok bani Kuria pasaudkon Suruhan dan Panggilan Gereja.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Marbona humbani pangarusion na lambin roh tangkas ni in ma, ididah Panitia Pusat na maningon paubahon ma aturan na legannari ase sadalan janah ase lambin pasaudhon Jemaat do tang basis ni persekutuan GKPS, i Jemaat do hinagok pakon hasasaud ni tugas pakon tanggungjawab ni gereja. &lt;br /&gt;&lt;p&gt;Humbani buei na ipaubah romban hu bani pangarusion pasal Jemaat in, deba ma ai: &lt;br /&gt;&lt;p&gt;d.1. Gok bani Jemaat do manranggihon pakon mangkorjahon tugas pakon kewajiban ni GKPS na iaturhon bani Pasal 7; ai ma marhitei rapot ni pagori ni Kuria na igoran hita Sinode Jemaat (TG Pasal 13 pakon 15; PRT Pasal 21).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;d.2. Kepengurusan ni Jemaat, ai ma Majelis Jemaat, martanggungjawab hu bani Sinode Jemaat. Lang be hu Pengurus Resort pertanggungjawaban ni Majelis Jemaat; pitah laporan mando hu bani Pengurus Resort. (Pasal 22 ayat (2)).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;d.3. Romban hujai ma homa ase Jemaat ma pajongjonghon Seksi pakon Badan na iahap Jemaat in porlu laho pasaudhon tugas dan kewajiban ni GKPS i Jemaat ni bei. Seksi atap Badan na pinajongjong ni Jemaat in martanggungjawab hu bani na pajongjonghonsi, ai ma hu bani Jemaat marhitei Majelis Jemaat. (TG Pasal 24; PRT Pasal 58).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;d.4. Jemaat-Jemaat do bersekutu sa Resort. Hataridahan ni hasadaon sa Resort ai, ai ma marhitei na dong Sinode Resort. I Sinode Resort ma iranggihon sihorjaonkon rup ni Kuria sa Resort ai. Sinode Resort ma mamilih ronsi mangangkat Pengurus Resort (AD Pasal 13 pakon 16; PRT Pasal 27). Anjaha Pengurus Resort matanggungjawab hu bani na mangangkatsi, ai ma hu Sinode Resort. Pitah laporan mando hu Pimpinan sa GKPS, lang be laporan pertanggungjawaban (PRT Pasal 28).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Badan atap Seksi na dos i Kuria-Kuria sa Resort do mambahen Badan atap Seksi i Resort anggo isatujui Sinode Resort, janah Badan atap Seksi in martanggunjawab hu bani Pengurus Resort. Sobali Badan na marbona hun Jemaat-Jemaat ai, boi do homa Pengurus Resort pajongjonghon badan na iporluhon atas persetujuan Sinode Resort.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;d.5. Jemaat-Jemaat do bersekutu sa GKPS (TG Pasal 12; PRT Pasal 11). Hataridahan ni hasadaon sa GKPS ai, ai ma marhitei na dong Sinode Bolon, na manranggihon horja sa GKPS, janah na mangangkat pimpinan kepengurusan sa GKPS (TG Pasal 17, Pasal 23).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Romban hujin ma homa ase goran ni pimpinan kepengursan sa GKPS iubah gabe Pimpinan GKPS (TG Pasal 20 pakon 23; PRT Pasal 50), lang be Pimpinan Pusat (deba ma ai homa ase ulang songon kepengurusan na martingkat hun ‘pusat’, hape Jemaat do basis ni persekutuan sa GKPS ai).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Janah Seksi atap Badan na dos i Kuria-Kuria na dob dong sa Resort do bersekutu ase dong Seksi atap Badan sa GKPS. Sobali Seksi atap Badan na bersekutu ai, boi do homa GKPS pajongjonghon Seski atap Badan na iporluhon ni Pimpinan GKPS, tapi dob dong persetujuan Sinode Bolon.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;d.6. Sadalan hujin ma ase sasintongni 3 do hansa na margoran ‘Sidang-sidang’ i GKPS, ai ma Sinode Jemaat (sidang ni Anggota Sidi GKPS), Sinode Resort (sidang ni Pelayan Sintua, Syamas, Pandita pakon Penginjil ni / na martugas i Jemaat-Jemaat sa Resort ai) pakon Sinode Bolon (sidang ni Perutusan Pandita, Perutusan Penginjil, Perutusan (Sintua/Syamas) Resort, itambah perutusan ni Pemuda.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;d.7. Hansi pe 3 do hansa ‘Sidang-Sidang’, naidah porlu do dong ‘Sidang’ sobali na tolu in (Pasal 14). &lt;br /&gt;&lt;p&gt;Sada ma ai: Majelis Gereja na sahira mandataris (pemegang kuasa) ni Sinode Bolon, halani 3 hali do hansa Sinode Bolon marsidang ibagas sada periode.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Sadanari ai ma Majelis Pendeta na martugas mambere partimbangan teologia hu bani Pimpinan GKPS pakon hu bani Sinode Bolon.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Dong do usul ase ibahen homa Sidang/Majelis Penginjil, tapi naidah tugasni pitah patoguhkon hasadaon ni Penginjil do hansa, lang dong tarbere tugas na ‘mengikat’ sa GKPS songon tugas ni Majelis Pendeta ai. Ai ma mambahen lang pala dong Sidang/Majelis Penginjil (songon na tarsurat bani Pasal 71 PRT 1999). Hansi pe sonai dong do rapat Penginjil, deba ma ai na martugas laho mamilih Perutusan Penginjil Anggota Sinode Bolon (Pasal 41 PRT).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;d.8. Sadokah ni on (mamungkah hun TG 1974) lang be dong Sinode Distrik, hansi pe dong do tong goran ‘Distrik’, ai ma goran ni wilayah koordinasi ni piga-piga Resort (TG 1999 Pasal 10). Halani ninuhur lang pala dong Sinode Distrik (pakon Kepengurusan Distrik), ase ulang manambahi jenjang persekutuan ni pagori GKPS na lobih otik humbani 200.000 jiwa. Janah tugas ni Praeses pe sadokah ni on ai ma pembantu ni Pimpinan Pusat do (TG 1999 Pasal 23). Halani ai ma ase lang be ipakei goran ‘Distrik’ sonai goran ‘Praeses’, sungkup ma igoran ‘Wilayah’ pakon ‘Koordinator Wilayah’.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Halani ai lang be homa Sinode Bolon na mamilih Koordinator Wilayah ai, tapi Pimpinan GKPS ma. Hu bani na mangangkatsi ma Koordinator Wilayah matanggungjawab, ai ma Pimpinan GKPS. Lang be songon sadokah ni on, Sinode Bolon do memilih/mangangkat, hape bertanggungjawab hu bani Pimpinan Pusat.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Hira sonai do homa Ketua Seksi atap Badan, na martanggunjawab hu bani Kepengurusan (Jemaat/Resort/GKPS), lang be Anggota Sinode, janah Pengurus ni Badan i persekutuan sa GKPS lang be boi irangkap pakon Anggota Majelis Gereja.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;e. Palegan-legan do Jabatan Pelayan GKPS&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Na dob in ai, hira dos do tugas ni ganup Jabatan Pelayan GKPS (PRT 1999 Pasal 13 hinan). Ninuhur porlu do taridah na palegan-legan do Jabatan Pelayan ai. Domu hujai, sobali isobut tugas na dos (bani PRT Pasal 12 ayat (2)), taridah ma homa hinaleganni marhitei na manobut hinalegan ni tugas ni tiap jabatan Pelayan. Hinalegan ni tugas ai, isobut bani Pasal 13 ayat (4) (Pandita); bani Pasal 14 ayat (3) (Penginjil); isobut bani Pasal 16 ayat (3) (Sintua); isobut bani Pasal 17 ayat (5) (Syamas); isobut bani Pasal 18 ayat (3) (Guru Sekolah Minggu).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Halani ai ma homa ase Syamas lang be calon Sintua songon na dob in ai. Boi do na dob atap na sanggah Syamas ipilih gabe Sintua, tapi boi do homa na lang ongga Syamas. (PRT Pasal 17 ayat (1)).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Syamas Ipilih anjaha iangkat untuk sada periode, tapi boi do ipilih use age pe domma lobih dua periode. Hansa, periode ni Syamas ai ipungkah sanggah pamilihanni, na ipamasa dob pemilihan ni Pimpinan Majelis Jemaat (PRT Pasal 19 ayat (3)). (Sadalan hujai ma homa ase dob pemilihan Pimpinan Majelis Jemaat 2010 do ase maronti periode ni Syamas na dong sonari) (Pasal 71 ayat (2)).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;f. Dong ma Pandita Jemaat&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Naidah panorangni ma itempathon Pandita bani Jemaat. Halani ai, sobali &lt;em&gt;Pendeta yang diserahi tugas mengkoordinasikan penggembalaan dan pelayanan di suatu Resort disebut Pendeta Resort&lt;/em&gt;, dong ma &lt;em&gt;Pendeta yang diserahi tugas penggembalaan dan pelayanan di suatu Jemaat disebut Pendeta Jemaat.&lt;/em&gt; (PRT Pasal 13 ayat (5) pakon ayat (6).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;g. Dong ma Wakil Ketua Pengurus Resort&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Tong do Pandita Resort na gabe Ketua Pengurus Resort &lt;em&gt;‘karena jabatannya’&lt;/em&gt;. Tapi ibahen ma homa Wakil Ketua Pengurus Resort na ipilih ni Sinode Resort songon Pengurus Resort na legannari ai. Janah bani Tata Kerja na maningon bahenon ni Pengurus Resort, isobut ma ia &lt;em&gt;Ketua Pengurus Resort bertugas untuk hal-hal yang bersifat teologis; Wakil Ketua bertugas untuk hal-hal yang bersifat organisasi dan administrasi.&lt;/em&gt;(PRT Pasal 30).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;h. Majelis Pendeta&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Ganup Pandita ni GKPS do Anggota ni Majelis Pendeta, Tapi deba ma ai na Anggota Biasa, ai ma na martugas aktip pakon na martugas i Lembaga Gerejawi, debanari Anggota Luar Biasa, ai ma na dob pensiun pakon na martugas i lembaga non gerejawi (TG Pasal 32).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Ibagas na mandalanhon tugasni, bahenon ni Majelis Pendeta ma Komisi Teologi pakon Komisi na legannari na iporluhon. Janah iadonghon ma homa Badan Kehormatan Majelis Pendeta GKPS (PRT Pasal 34)&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Majelis Pendeta do mamilih Ketuani, tapi lang boi merangkap Ephorus atap Sekretaris Jenderal. (Anjaha Ketua Majelis Pendeta lang otomatis gabe Anggota Majelis Gereja).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;i. Anggota Sinode Bolon ai ma Perutusan &lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Anggo na dob in ganup Pandita do Anggota ni Sinode Bolon, dihut homa Ketua-Ketua Umum ni Badan pakon Seksi, janah na hun Resort do hansa na igoran perutusan, ninuhur iubah ma ai marhitei na mambahen Perutusan ma Anggota ni Sinode Bolon (PRT Pasal 41), ai ma:&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;i.1. &lt;/strong&gt;Perutusan Pendeta, ai ma &lt;em&gt;semua Anggota Biasa Majelis Pendeta GKPS yang telah bertugas aktif sebagai Pendeta GKPS sekurang-kurangnya selama 8 (delapan) tahun;&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;i.2. &lt;/strong&gt;Perutusan Resort, ai ma Sintua atap Syamas &lt;em&gt;1 (satu) orang dari tiap Resort yang beranggotakan sampai dengan 3000 (tigaribu) jiwa dan 2 (dua) orang dari tiap Resort yang beranggotakan lebih dari 3000 (tigaribu) jiwa &lt;/em&gt;napinilih ni Sinode Resort;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;i.3. &lt;/strong&gt;Perutusan Penginjil, ai ma &lt;em&gt;10 (sepuluh) orang yang dipilih oleh Penginjil pada waktu rapat Penginjil, dari antara Penginjil GKPS yang telah bertugas aktip sebagai Penginjil GKPS sekurang-kurangnya  selama 8 (delapan) tahun;&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;i.4. &lt;/strong&gt;Perutusan Pemuda, ai ma &lt;em&gt;10 (sepuluh) orang yang dipilih oleh dan dari peserta rapat pimpinan lengkap Pemuda se-GKPS dengan ketentuan harus ada perwakilan setiap wilayah.&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Marhiteihon ni na sonai ai, sobali perutusan Pemuda, na dob hundokah marjabatan Pelayan i GKPS do Anggota ni Sinode Bolon, ai ma Pandita, Sintua barang Syamas (paramangon atap parinangon), pakon Penginjil.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Ipadihut Perutusan Pemuda, halani hira sidea in ma na lape terwakili marhitei jabatan Pelayan Pandita, Penginjil, Sintua pakon Syamas.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Dihut ma homa marhitei na mangubah gabe Perutusan ma Anggota Sinode Bolon, gendo ulang bahattu bilangan ni Anggota Sinode Bolon, gendo effektip rapotni. (Bilangan ni Anggota Sinode Bolon 2005 bahatni .... halak; dihut ma ijai ganup Pandita, ibagas ai ma na baru pe marhorja i GKPS; marhitei perubahan in, tar 200 hu 300 halak mando Anggota Sinode Bolon).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;j. Gabe mulak ma use 3 hali marSinode Bolon ibagas sada periode.&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Naidah maranggoutu ma 2 hali hansa Sinode Bolon ibagas saperiode, ai ma bani bona ni periode (tahun parlobei, 2005), dob ai holang 2 tahun bolon (2006 pakon 2007). Sidang na paduahon anjaha parpudi ai ma 2008. &lt;br /&gt;&lt;p&gt;Dob iorui bilangan ni Anggota Sinode Bolon, ninuhur boi ma iulakkon songon Sinode Bolon periode 1975-1980, ai ma 3 hali ibagas sada periode (ai ma 1-2-2).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;k. Hira Perutusan pinilih ni Sinode Bolon ma homa Anggota ni Majelis Gereja&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Halani ‘pemegang kuasa ni Sinode Bolon’ do Majelis Gereja, hira perutusan ni Sinode Bolon ma homa na gabe Anggota ni Majelis Gereja, bahatni 28 halak (anggo tong 7 Wilayah Koordinasi), ai ma (PRT Pasal 47):&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;k.1.&lt;/strong&gt; &lt;em&gt;10 (sepuluh) orang Pendeta dengan ketentuan sekurang-kurangnya 3 (tiga) orang yang terpilih adalah perempuan, yang dipilih oleh Sinode Bolon dari antara 20 (duapuluh) orang yang diajukan oleh anggota Sinode Bolon perutusan Pendeta;&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;k.2.&lt;/strong&gt; &lt;em&gt;2 (dua) orang yang dipilih dan ditetapkan oleh Sinode Bolon dari antara 4 (empat) orang calon yang diajukan oleh anggota Sinode Bolon Perutusan Resort setiap wilayah koordinasi;&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;k.3.&lt;/strong&gt; &lt;em&gt;2 (dua) orang Penginjil yang dipilih dan ditetapkan oleh Sinode Bolon dari antara 4 (empat) orang calon yang diajukan oleh anggota Sinode Bolon perutusan Penginjil;&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;k.4.&lt;/strong&gt; &lt;em&gt;2 (dua) orang Pemuda yang dipilih dan ditetapkan oleh Sinode Bolon dari antara 4 (empat) orang calon yang diajukan oleh anggota Sinode Bolon perutusan Pemuda.&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Halani na hira perutusan ni Anggota Sinode Bolon do, lang be otomatis Ketua Majelis Pandita pakon Koordinator Wilayah (na igoran Praeses hinan) gabe Anggota Majelis Gereja, anjaha lang be dong Anggota Majelis Gereja na lang humbani Anggota Sinode Bolon (na igoran sadokah ni on ‘Anggota Majelis Gereja PRT’.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Ibahen ma homa aturan ase ulan dihut gabe Anggota Majelis Gereja ganup ‘unsur kepengurusan’ na langsung martanggungjawab hu bani Pimpinan GKPS, songon &lt;em&gt;Koordinator Wilayah, Kepala Departemen dan Kepala Biro, Pengurus Seksi GKPS, Pengurus Badan GKPS dan Kepala Unit-unitnya. &lt;/em&gt;(PRT Pasal 47 ayat (2)).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;l. Pimpinan GKPS ipilih hun bani nanicalonkon ni Anggota Sinode Bolon Perutusan Pandita.&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Iubah ma homa cara pemilihan Pimpinan GKPS. Ai ma: palobei ipilih Anggota Sinode Bolon Perutusan Pandita ma calon Ephorus (3 goran) pakon calon Sekretaris Jenderal (3 goran); calon in ma ipapilihkon hu bani ganup Anggota Sinode Bolon. (PRT Pasal 54 pakon Pasal 55).&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;m. Peninjauan Tata Gereja lang be maningon sahali sapuluh tahun.&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Dob naidah hira lang pala humbanggal parubahan marhitei peninjauan na sahali sapuluh tahun, ai ma peninjauan tahun 1988 pakon peninjauan tahun 1999 (TG 1999 Pasal 40), ninuhur lang pala be maningon itinjau sahali sapuluh tahun. Na mararti do ai, boi itinjau age sandihari, lang pala paimaon 10 tahun, lang pala homa maningon tinjauon sahali sapuluh tahun.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;3. Peraturan Peralihan&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Ibagas pingkiran ni Panitia Pusat, tanggal 1 Januari 2010 pe marlaku Tata Gereja pakon Peraturan Rumah Tangga hasil peninjauan/perubahan on, hansi pe domma iputushon bani Sinode Bolon 2008.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Halani ai, bani Peraturan Peralihan itontuhon ma ase &lt;em&gt;Semua kepengurusan berdasarkan Tata Gereja dan atau Peraturan Rumah Tangga yang ditetapkan oleh Sinode Bolon tahun 1999, tetap berlaku hingga diadakan pemilihan kepengurusan berdasarkan peraturan ini; anjaha ase Jabatan Syamas periode 2005-2010 berakhir pada saat pemilihan Syamas diadakan menurut ketentuan peraturan ini. (PRT Pasal 71)&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;4. Pangujungini&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Marhitei Nota Pengantar on domma napadas sonaha pangkorjahonon ni Panitia Pusat, janah napadas piga-piga aturan na ipaubah, hasil ni peninjauan Tata Gereja pakon Peraturan Rumah Tangga na dong sonari, irik piga-piga pingkiran na gabe alasan mase ibahen parubahan ai.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Na arusi hinan do na mahol do mambaen penjelasan ni aturan na bani konsep Tata Gereja pakon Peraturan Rumah Tangga on. Halani ai, pori ni pe napatongah piga-piga penjelasan marhitei Nota Pengantar on, lang na mangkatahon ase ai ma sijoloman gabe &lt;em&gt;penjelasan ‘resmi’ &lt;/em&gt;ni konsep Tata Gereja pakon Peraturan Rumah Tangga in. Tapi sibar ‘pengantar’ni do hansa on. Anggo penjelasanni maningon ibasa do iulakkon na dob isuratkon bani konsep Tata Gereja pakon Peraturan Rumah Tangga on. Lang na laho manlobihi, lang na laho manghurangi na dob isuratkon bani konsep in.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Dear do homa sobutonnami ijon, na dob marbois gogoh do Panitia Pusat mandobhon konsep on, dihut ma ijai marbois gogoh manatap pargoluhon ni Kuria i GKPS na bani bagei ianan/huta sadokah ni on, marbois gogoh manatap hu lobeian ni ari on gendo lambin roh dearni.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Hansi pe sonai, maningon hatahononnami do, ia in ma na tarpatupa Panitia Pusat, pangarapannami in ma ihamalashon hita, janah rap padearhon ma hita ia pori dong pe na hurang.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Diatei tupa ma, Tuhan.&lt;br /&gt;&lt;p&gt;Sonai ma.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-6540207026997340522?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/6540207026997340522/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=6540207026997340522' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/6540207026997340522'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/6540207026997340522'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/12/peninjauan-tata-gereja-pakon-peraturan.html' title='PENINJAUAN TATA GEREJA PAKON PERATURAN RUMAH TANGGA GKPS'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-7471231078888558663</id><published>2007-07-21T16:24:00.001+07:00</published><updated>2008-12-03T14:35:06.342+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (13)</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Parhorja&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Panohuon, ipanayatkon dayok&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah mamungkahkon Kuria (GKPS) Bandung ma homa ijia hupungkahkon horja panohuon hu pagori ni Kuria. Panohuon in ma deba horja pangidangion (pelayanan) ni Parhorja Kuria. Pdt. AHP Girsang ondi ma na ringgas mambaen panohuon, manrohi rumah ni pagori. Gabe usihan ma ai hu bennami Parhorja &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bani sada panorang, tarojur ma uhurnami (ahu pakon Inang-i-rumahku) manohu pagori na marianan i komplek ni tentara i Jl Gatot Subroto, humpit suah ni Kota Bandung. Ai pagori ni tentara do sidea. Lang hudingat be aha morga ni bapa sonai age inang na tinohunami on. Na hudingat, itohu hanami sidea halani sihol ni uhurnami mambotoh sonaha do kabar ni sidea. Somalni gati do roh marminggu, hape panorang parpudi on hundokah ma lang mulgap.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Marlereng do hanami manrohi rumah ni sidea on. Ijia lape piga &lt;em&gt;angkot&lt;/em&gt;. Bahatan do halak marbeca ijia anggo lang dong motorni &lt;em&gt; (mobil) &lt;/em&gt;. Anggo marbeca hanami, sobali ongkos na maningon dong, laho mulak pe holi haru ma marbeca, ai manangkog do dalan. Ai ma ase marlerang hanami. Ai anggo marlereng, lang pala loja dompak suah. Mulakni pe boi mardalan anggo parah ma manangkog.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonin das hanami i rumah ni sitohuonnami on, malas tumang ma uhur ni Inang na nirohannami on manjalo parrohnami. Bapa tudu do lang i rumah halani sanggah horinni gakni martugas.&lt;br /&gt;&lt;P&gt; “Halani na so marminggu ai ma gakni hanami, tene, ase roh nasiam,” nini Inang nirohannami on tawa.&lt;br /&gt;&lt;P&gt; “Lang halani ai. Na marsihol-sihol do. Ase nabotoh atap na horas-horas do nasiam, ai tarhundokah ma hita lang pajumpah,” ningku ma mambalosi.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob iarahkon hanami hundul hu rumah, ididah hanami na mesek tumang do uhurni manjalo parrohnami on. Hudingat, rattip ma hanami marbuali, hansi pe lang sai hudingat be aha na ibualhonnami ia. Na hudingat tangkas, lang ilopas hanami mulak anggo lang palobei mangan. Hasomalan i huta ni halak Simalungun do ibahen manjalo parrohnami on. Ai ma ase dong do gulei dayok attup ni indahannami on. Lang ibotoh hanami sonaha pardong ni gulei dayok on. Tapi, hira na ipanayatkon dayok do parrohnami on, songon na somal i huta ni halak Simalungun.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah mamuhun mulak ma hanami, ipagolomkon Inang nirohannami on pe homa duit bani Inang-i-rumahku, nini ase dong mamboli siluahnami bani dakdanak i rumah.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Borat tumang do namin uhurnami manjalo duit napinagolomkon ni on. Tapi halani huidah tongon do halani  banggal ni uhur ni do bani parrohnami on, huundukkon ma bani Inang-i-rumah ase ijalo banggal ni uhur ni on.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah laho mulak hanami, lang sai iahaphon hanami be loja ni na mandalani dalan na manangkog marayak rumahnami dohorhon Simpang Dago-Siliwangi, angkap malas ni uhurnami mangidah na malas tumang do hape uhur ni pagori ni Kuria anggo itohu Parhorja.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hunjin ma homa dapot uhurhu, panohuon ma hape deba horja pangidangion na iarapkon pagori hun bani Parhorja ni Kuria. Marhitei panohuon do napataridahkon tongon ma sisada parsaoran do Kuria in, parsaoran na mapansing nidokan. Si sada parsaoran marhitei parmingguan (marhasadaon i lobei ni Naibata, marhasadaon mamuji Naibata marhitei doding, marhasadaon marhitei na riap mansopothon dousa, riap manaksihon hata haporsayaon, marhasadaon manjalo Hata ni Naibata marhitei Epistel pakon Ambilan). Sonai homa age marhitei partonggoan marrumah-rumah pe, hataridahan ni hasadaon do deba ai, lang pitah na manjalo Hata ni Naibata hansa partonggoan in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Panohuan pe, ai ma marhitei na marsitandangan pakon pagori sonai samah Parhorja, boi do homa ibahen mangagouhon bagei parjungilan sonai age partinggilan na hotop mangambati hasadaon ni Kuria si sada parsaoran nidokan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonai ma ijia santorap i Kuria pamungkah i Bandung. Tarbogei ahu ma dong sahap-sahap na mangkatahon na laho lang gan roh sahalak Sintuanami hu Horja Banggal Na Pansing na laho sipamasaon ni Kuria. Gan halani dong na hait pangahapni halani sahap ni Porhanger. Halani ahu do Porhanger, gan halani ahu ma mambahen na laho sundat on ia roh mar-Horja Banggal Na Pansing.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hudingati do namin, tapi lalab do lang dapot ahu aha na hubahen atap na huluarhon na mambahen borit uhurni bakku. Tapi halani domma dong sahap-sahap sonai, huriahkon ma bani Inang-i-rumah ase martandang hanami hu rumah ni Sintua on paima masa Horja Banggal Na  Pansing na dob iranggihon on.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bani na sadari, saud ma roh hanami tapang martandang hu rumah ni Sintua on. Sonin hanami das, mintor ididah hanami ma. sonin ma molos ni uhurni manjalo parrohnami on. Mintor iarahkon do hu rumah. Janah rattip do parbulannami. Domma huranggihon hinan i bagas uhurhu, lang anjai sungkunonku aha do na mambahen dong borit ni uhurni hu bakku. Legan ma anggo ia na tarsingat. Domma hupasirsir uhurhu ase marsuhutan ahu gendo marpanganju ia pori dong lepakhu.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob dokah hanami na marbuali on, deba ma ai martaringat pasal parngitni na mangaldung gambiri ahu hun huta Sinundol, dohorhon Bahpasunsang - ai par Bahpasunsang do Sintuanami on – lalab do otik pe lang tarsingat ia na dong borit ni uhurni hu bakku. Janah huinteihon ma, pori dong hinan pe borit ni uhurni hu bakku, domma sabou ai marhitei parrohnami on. Halani ai, managam laho mulak ma hanami, ai laho golap ni ari ma.&lt;br /&gt;&lt;P&gt; “Ia, lang sonai da,” nini Sintua on ma bennami. “Lang bulih nasiam mulak hun rumahta on anggo lang palobei mangan. Domma mardahan Inangnami. Palobei mangan do ase mulak nasiam.”&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Saud do palobei rap mangan hanami ase boi mulak. Sanggah na manlangkahkon na mulak on ma hanami, nini Sintua on ma paingkathon hanami:”Horja Banggal Na Pansing hape hita minggu na roh on, tene.”&lt;br /&gt;&lt;P&gt; “Ai ma da,” ningku marbalos, irik hununut manlangkah laho mulak.&lt;br /&gt;&lt;P&gt; “Roh pe hanami. Sai daoh ma abat-abat,” nini.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bani minggu ni in, roh do tongon sidea tapang mandihuti Horja Banggal Na Pansing. Malas uhur, marhitei na marsitandangan boi do hape sabou pori na dong hinan pe borit ni uhur.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob pindah hanami hu Medan (1972), pajumpah do use ahu pakon Sintuanami on. Ai ma sanggah Porhanger ia i Kuria (GKPS) Padang Bulan. Tawa bei do hanami na pajumpah on. Na dingat ma ge sonaha hanami mamungkahkon dong Kuria (GKPS) i Bandung.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tarsingat pasal horja panohuon in, bahat podah na ibere hu bani Parhorja sanggah Sermon ni Parhorja barang sanggah kursus-kursus na iadonghon Kuria hu bani Parhorja. Age bani bagei buku sibasaon ni  Parhorja pe bahat do podah pasal horja panohuon. Marhitei Sinode Bolon ni GKPS pe ongga do iondolhon hinaporlu ni panohuon in. Pala do ionjapkon ase ganup Parhorja dong bei juma tangananni marmahani piga-piga pagori ni Kuria, janah siranggihon ni Kuria ma ai bani Rencana Kerja (Tahunan) ni Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dihut do ipodahkon ase sanggah panohuon in bahatan ipakei Parhorja pinggolni manangihon holsoh ni Pagori. Janah nihurhu pasal in ma na hotop lolei Parhorja. Ai otikan do use panorang ipakei Parhorja mambogei holsoh ni Pagori marimbang panorang na ipakei Parhorja padashon sahapni – dihut ma ijai padashon Hata ni Naibata – gariada hotop lang tarhorom Parhorja papuaskon dirini sandiri marhitei mansahapkon pasal dirini sandiri. Ai ma ase ra do otik pe lang dapot Parhorja na manohu on sonaha do barita ni natinohu ni on.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pasal na marbanggal ni uhur Pagori hu bani Parhorja na manohu, ai ma na ipagolomkon pagori na tinohu duit hu bani Parhorja na roh manohusi, songon na dob huturi-turihon nongkan na ongga hujalohon ijia sanggah na manohu Pagori hanami i Bandung, dong dua pangkorhonni bani hadirionku. Hujalohon ai ijia halani tangkas huidah angkap banggal ni uhurni do manjalo parrohnami on. Nini namatua i Simalungun, boritan do gan mulak mambere ase mulak mangindo. Ai ma ase hujalo do. Tapi balik ni ai ma homa, lambin manat ma ahu padalanhon horja panohuon. Ulang ma namin sompat huparsidalian horja panohuon in hape na huparleilei ase dapotan banggal ni uhur do, atap hinaotikni ase ‘sipujion’. Pangkei ma mangagak ahu ibagas uhurhu sonaha ase ulang mangkarui barang mamborati sitohuon on use horja panohuonhin.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob pindah hanami hu Kuria (GKPS) Jl Sudirman Pematang Siantar, sonai age dob pindah use hu Medan, hira lang be huahapkon nolihku horja panohuon in. Ai buei do hanami Parhorja. Domma dong bei nolih ni Parhorja i tiap Sektor ni Kuria. In homa, huidah ra ma bahatan Pagori in na mangahapkon mamboratisi pori roh ahu manohusi. Ai ijia, lang ope piga na Sarjana Hukum songon ahu. Beteng tumang ma ididah sidea anggo domma Sarjana Hukum. Borat ma uhurni anggo maningon Sarjana Hukum mambahen panohuon hu bani. Sonai do age dob i Medan hanami. Na beteng ma nini uhur ni simbuei anggo domma Anggota DPRD. Halani ai huhorom ma diringku mangkorjahon panohuon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tapi, sibar na tarbahen ahu, hupala-palai do roh anggo dong horja-horja ni  Pagori, horja malas ni uhur age horja na mardomu hu bani pusok ni uhur. Ai hira panohuon do homa ai. Diatei ma homa, sai marharinggason do Inang-i-rumahnami manrohi horja-horja in pori pe lang tarbahen ahu rap roh pakonsi. Ai domma lambin roh bueini horjaku dob na Anggota DPRD, tambah ope halani dihut do homa ahu Pengurus ni GOLKAR  pakon piga-piga organisasi na legannari i tingkat Provinsi Sumatera Utara.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hotop do songon na marhutuk Inang-i-rumahnami halani na hotop ai ma lang tapang hanami manrohi horja-horja ni  Pagori. Ningku ma mangalumi uhurni:”Mangihutkon adat ni Simalungun da, anggo domma roh ijin inang, na dob gok ma parroh ai hansi pe lang tapang pakon bapa. Ai ma ase bani adat Simalungun, tunggungan do inang ase bapa. Pori pe lang ijin bapa, boi do ipadalan inang horja paradaton. Ai inang do manurduk demban age manurduk sipanganon. Inang do homa padalanhon hiou pori na manghioui ondi. Tapi pori bapa hansa roh, lang dihut inang, haru ma, ai lang boi bapa manlahoi ai ganup. Maningon inang do.”&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Nini Inang-i-rumahnami ma marbalos:”Domma hubotoh na laho sonai do balosmu.” Dob ai nini ma use mungut:”Ben lang ham do, lalab mambalosi sungkun-sungkun ni halak hansa diri. Ai sai buei na manungkun ‘ija bapa?’, ‘huja bapa?’.”&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ningku ma use nanget, janah sengeh:”Sidalian ni halak do ai laho manisei ham. Malas ni uhur do ai anggo sisei pe halak bendiri.”&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tapi ibagas uhurhu, huparhatongon do na lambin roh lansei ahu mandalanhon horja panohuon in. Hape Porhorja ni Kuria do ahu. Gabe dihut ma ai deba paruntulon ni Parhorja ni Kuria anggo lambin roh bahat ni ma horja ijamah i loulouan ni maujana (masyarakat). Sobali na roh hurangni panorangni dompak horja i Kuria, roh hurangni ma homa idalankon horja parmahanion dompak pagori ni Kuria. Gariada, dihut ma homa use ia siparmahanon ni Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonai ma santorap, sanggah hahontusanni horjaku i maujana tingkat Sumatera Utara (pakon tingkat nasional tene) tarlobih marayak Pemilu, roh ma telepon ni Ephorus Pdt. A. Munthe hu bakku. “Ija do parmanganan na sodap i Medan on, Sintuanami. Bobai ham lobei ahu, sihol rap mangan ahu pakon ham,” nini sompong. Sompong do ai huahapkon, halani ai pe ongga iarahkon au mangan i restoran. Mintor podas do dapot uhurhu, na dong do na sihol sahaphononni hu bakku, ipardua-duahon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob hupatugah ianan parmanganan na dearhonsi (bani Ephorus), ai ma i rumah makan ‘Jenar’ i Jl Gatot Subroto, restoran ni hasomanku Anggota DPRD, marpadan ma hanami ase pajumpah ijai hanami.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang piga dokah dob das ahu i restoran on, huidah ma ia roh. Ijabat tangani ma ahu, irik sirom tong bohini. Hubobai ma ia hu Lantai-II ni restoran on, ai ijai lang pala bahat jolma. Sanggah mangan hanami, marhujai hujon do na ibualhon hanami. Lape dapot ahu aha na sihol pardua-duahononni on hu bakku. Sonin salosei hanami na mangan on, mintor idilo ma &lt;em&gt;Pelayan&lt;/em&gt; ase roh mamboan bon ni napinangannami on. Irik ihatahon ma hu bakku:”Santorap on ahu do manggalar, halani ahu do mangarahkon ham mangan.” Ipoluk ma hunsangni mambuat duit ase dong bereonkonni bani &lt;em&gt;Pelayan&lt;/em&gt; nongkan. “Iagan ham do gakni na lang dong duit ni Ephorus,” nini marhuria hu bakku. “Dong do. Tapi ra bahatan do duitmu,” nini, itawahon. Mago-mago sip mando ahu, halani tarpaima-ima do ahu, songon na ngolngolan paimahon aha do na laho pardua-duahononni hu bakku, hape songon na manrantam laho mulak ma ia.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah jolom ia tasni manrantam laho mulak, nini ma hu bakku:”Dob das holi ham i rumah, basa ham ma holi Hata ni Naibata na tarsurat bani ayat na husurathon on,” nini, irik manuratkon ayat nidokan ni on, iondoshon bakku. Sanggah marjabat tangan hanami halani laho misir ma ia, nini ma use:”Das do bani pinggolhu bagei ni sahap ni jolma na so patut tangaronkon pasal ham. Halani ai, basa ham ham holi Hata ni Naibata bani ayat na husuratkon in,” nini, irik ilangkahkon langkahni laho mulak.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Soppat do lobei jonong ahu paingkathonsi manadingkon restoran on, jolom bani hortas panuratanni nongkan. Dob daoh ia, tarjolma ma use ahu. Mangapian ma ahu bani pandalankonni bani horja panohuon ni in, atap pe horja parmahanion ni in. Lang pala dong podahni, lang isompatkon mangambilani ahu. Lang homa pala ipatangkas atap na sonaha ma tongon baloshu pasal sahap-sahap ni halak nidokan. Pitah iparjumpahkon do hansa ahu, dob ai ibere Hata ni Naibata sibasaonku holi i rumah.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Mintor huarusi ma na pahotkon uhurhu do parrohni on. Dobdob do gakni ipasirsir dirini laho mangapiti ahu, sedo laho ‘mamareksa’ atap sibar ja do tongonni sahap-sahap ni halak na binogeini na pahirihon ahu. Pangapiti do horjani, sedo songon na laho maminsang. Pori pe dong do tongonni sahap-sahap na binogeini on, pori do da, pangapiti do parrohni.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;In ma na pamalas uhurhu. Ai das do homa hu bani pinggolhu na dong sahap-sahap ni halak pasamborhon goranhu i loulouan maujana. Dong ma ai sahap na mangkatahon domma gan dong ‘simpanan’-hu, mardua-parsonduk nidokan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani marmusim do parmulgap ni sahap-sahap in, ai ma musim laho Pemilu honsi, ai ma dob tarbotoh na laho calonhonon pe use ahu, calon Anggota DPRD SU. Halani ai, girah do dapot uhurhu na biak ni ‘politik’ do in. Sonin jumpah panorangni marayak Pemilu, marlumba ma halak ase dihut calon. Ia lang tarbahensi patuduhkon halobihanni, ipindahi ma dalan pasambor-samborhon bakal calon na dob dong, ai nihurhu na laho roh lumbangni ma dalan bani pori boi madabuh bakal calon na dob dong nongkan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase hupasip do hansa pori pe domma dong hubogei sahap sahap na pasambor-samborhon in. Ai girah do homa hubotoh kiat ni mandompakkon &lt;em&gt; ‘gossip’&lt;/em&gt;. Ai ma ipasip. Lang pala nalojai diri-diri marhitei na mambere hatorangan &lt;em&gt;‘membela diri’&lt;/em&gt;, ai lambin gara do &lt;em&gt;gossip&lt;/em&gt; in. Tapi anggo napasip, lambin sip do, lambin minop, magou-magou sonin.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase dob na ipardua-duahon Ephorus on ahu, hubotoh ma pasal gossip in do parrohni in, hupalambas ma diriku mangulaki horjaku i kantor DPRD. Malebodni pe dob mulak ahu hu rumah ase hubasa Hata ni Naibata nabinere ni Ephorus nongkan. Tongon ma, Hata na pahotkon uhur do manlawan sahap-sahap ni halak na pahirihon diri, hansi pe lang be hudingat bani buku/ayat na ija tarsurat Hata ni Naibata in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Humbani panohuon atap parmahanion ni Ephorus in ma homa gabe dapot uhurhu, na porlu do hape marbohal pangapition Parhorja mandalankon horja panohuon roh hu bani Pagori ni Kuria.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-7471231078888558663?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/7471231078888558663/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=7471231078888558663' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/7471231078888558663'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/7471231078888558663'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/07/mar-kuria-13_7950.html' title='MAR-KURIA (13)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-5184579096405176461</id><published>2007-07-19T11:49:00.001+07:00</published><updated>2007-07-19T12:04:49.107+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (12)</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Parhorja ni Kuria&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Palobei manapu ianan parmingguan&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Diatei do i Kuria GKPS Bandung ijia hupungkahkon gabe Pahorja ni Kuria, ai hira Kuria na baru itombei pe ijia Kuria Bandung. Gabe boi ahu mangkorjahon ganup na patut horjaonkon ni &lt;em&gt;Pelayan&lt;/em&gt; (=Parhoja) ni Kuia.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ongga do maningon manggirahi hanami borhat hun rumah laho hu parmingguan. Natopong ma lobei baju banggal (pakon dasi) hu bagas tas. Ai anggo marbaju banggal dobdob diri hun rumah, hurang suman do holi  parhundul i &lt;em&gt;opelet (angkot) &lt;/em&gt;. Somalni, anggo sogod diri mar-&lt;em&gt;opelet&lt;/em&gt; hun Dago dompak suah, bahatan partiga-tiga sayur do hasoman sa-opelet.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Das i parmingguan, ai ma sada humbani ruang kelas ni parsikolahan na i suah ni Lapangan Merdeka, berag pe bangku ni ruang kelas in jumpah. Dasor ni pe lape isapu. Laho patorsahon in ma ase manggirahi hanami roh. Ibuat Inangnami ma sapu. Isapu ma lobei ruang kelas in. Meja pakon bangku ipaborsih, dob ai dihut ma ahu mangatur gendo suman ianan parmingguan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob salosei horja na manapu pakon na mangatur ianan parminguan on, naugei ma tas ianan ni baju banggal nongkan. Na pakei ma baju banggal in. Dob sonai sirsir ma hanami mangalo-alo parroh ni Parhorja irik manginteihon atap roh do ganup parhorin bani minggu sadari ni in. Anggo dong parhorin na lang roh, naaturon ma ise humbani Parhorja na roh laho manjampung horja ni na lang roh in. Ra do homa roh do namin Parhorja na lang siparhorin. Tapi, ra do homa bagei ibahen sidalian ase ulang ia manjampung. Ai ma ase ra do, ahu ma saudni panjampung. Halani ahu do Porhanger. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani hanami do parlobei das i parmingguan, hira hanami ma homa mangalo-alo pagori na roh marminggu. Manisei ronsi mambobahon janah mangaturhon ase marsibuat hundulanni.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma homa untung ni na dob hulahoi horja manapu inanan parmingguan in, pakon horja na mangalo-alo parroh ni pagori na roh marminggu. Hunjia nari, hira lang ongga be etek uhurhu mangidah Parhorja na mambuat nolih patorsa-torsahon ianan parmingguan, sonai age nolih mangalo-alo parroh ni parminggu. Ai hira dos do banggal pakon tunggung ni horja pangidangion in pakon horja na patumpu galangan, horja ‘sibasa doding’, horja ni si paragenda, ronsi horja na padashon ambilan. Riap mardomu marsidungdungan do ganup horja pangidangion in ase torsa parmingguonkon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob pindah hanami hu – janah  Sintua homa – Kuria (GKPS) Jl. Sudirman, Pematang Siantar, tongon lang be ongga ionjapkon ahu pasirsirhon ianan parmingguan sonai age mangalo-alo na roh marminggu. Domma dong isaraya ijia mangkorjahon horja pasirsirhon ianan i gareja. Domma homa dong na mambuat nolih mangalo-alo parminggu, tarlobih parminggu na tarlambat roh.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah na i Kuria Jl Sudirman in ma ijia, mangapian tumang do ahu bani hinapongkut ni St. Ragu ondi manlahoi nolih na pinilih ni sandiri, ai ma mangalo-alo parminggu na tarlambat roh. Ibuat do hundulanni i lambung labah ni gareja. Ia dong parminggu na roh, jongjong do ia laho patuduhkon bangku na lape ihunduli halak, ase hujai parminggu on hundul. Anggo tudu ma sanggah martonggo barang sanggah mambasa Hata ni  Naibata si paragenda, iarbonghon ma tanganni, ase soh lobei paimahon parminggu na tarlambat roh in. Sanggah mandoding pe Kuria ase ibere janah ipatuduh dalan hu bani siparminggu na tarlambat in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;I gareja Pematang Raya pe sapari, soppat pe hudingat ai, hira horja sonin do nolih ni St. Ragu in. Irik ma homa manjaga baliang ase ulang masuk hu gareja. Ai ma ase dong do ijia na marhuria-huria, tapi lang na mangengen-engen, manggoranasi ‘Sintua panjaga baliang‘.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bagei do horja mangidangi i Kuria. Marsibuat nolih ni bei ma namin hombar hu bani habotohon sibere-bere ni Naibata hu bani Parhorja in marsada-sada. Ia tudu dong nolih na lang dong Parhorja na mambahen ai nolihni, namin dong ma Parhoja na legannari mambuat nolih in. Age pe habotohon marambilan do namin sibere-bere bani, maningon ra do ia manjampung horja na legannari ai pori lang dong Parhorja na ra mambahen ai nolihni.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tarsonai ma ijia age Lawei St. Horti Purba ondi i Kuria (GKPS) Hang Tuah, Medan. Hira lang ongga ihorjahon nolih na legan sobali Bendahara Kuria. Gakni ibotoh do horja pangidangion sisonin do sibere-bere ni Naibata bani. Ai ma ase jimot janah ipongkuthon do mangkorjahon nolih ni in sadokah itodoh Kuria pe ia jadi Bendahara Kuria. Ongga do gan dong na mangindohon ase ongga ia marambilan, halani Sintua do ia. Tapi nini ma gan mambalosi: Dong bei do sibere-bere ni Naibata; ia ibere Naibata habotohon marambilan, marambilan ma ia; bahat ope horja na legannari sihorjaonkon ni Parhorja ni Kuria sobali marambilan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pasal horja na pasirsirhon ianan parmingguan, dob i Kuria (GKPS) Sambu Baru, Medan, hanami, ongga do ibuat Wanita GKPS nolih pasirsirhon bunga (ai ma bunga hidup nidokan) tiap minggu, ipindohon sidea hu bani Majelis Jemaat. Saud do mardalan sonai marpiga-piga dokah. Marhorin ma sidea samah parinangon i Kuria in pasirsirhon bunga. Ai ma ase lang dos bunga tiap minggu, halani pagassih do na pasirsirhon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani ongga ma sonai, sonari on hiranan ma use diri ase sonai namin use. Ase ulang lalab bunga hortas atap bunga plastik na dos lang marnamelus paidah-idahon humbani minggu na sada hu minggu na sada nari.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-5184579096405176461?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/5184579096405176461/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=5184579096405176461' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/5184579096405176461'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/5184579096405176461'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/07/mar-kuria-12_19.html' title='MAR-KURIA (12)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-2700366048921437928</id><published>2007-06-11T20:33:00.000+07:00</published><updated>2007-06-11T20:42:29.567+07:00</updated><title type='text'>LITURGI PARDINGATAN PARTUBUH PA-70-TAHUNKON</title><content type='html'>Tar sabulannari paima jumpah ari pardingatan partubuhku papitupuluh-tahun-kon, roh do hata ni Marim, niombahnami sipahidua, ase namin i rumahni ma ibahen partonggoan pardingatan ari partubuhku. I Jl. Komando No. 1 Pematangsiantar do rumahni. Irik ma homa ielekkon ase ari Sabtu, 9 Juni 2007 ma ibahen, hansi pe namin ari Minggu Trinitatis 3 Juni 2007 do gok umurhu 70 tahun.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob manriah pakon Inang-i-rumahnami, ihadearhon hanami ma pangindoanni ai. Padear bai ma homa ai, halani iranggihon Wanita GKPS Sambu Baru do mambahen &lt;em&gt;rekreasi&lt;/em&gt; ni sidea hu Parapat, borhat ari Sabtu, mulak ari Minggu 3 Juni 2007. Age pe madohor ma 65 tahun umur ni Inang-i-rumahnami, ringgas pe ia mangirik-irik horja-horja naniadonghon ni Wanita GKPS Sambu Baru.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase hanami na tolu halak do hansa tading i rumah, ai ma ahu, si Jumpatuah (Helanami, paramangon ni niombahnami sipahi-opat na margoran si Lydia) pakon si Laura, niombah sikahanan ni Helanami in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dos do namin ari partubuhku pakon ari partubuh ni si Laura. Ari 3 Juni 2007, gok ma homa umurni 14 tahun. Tapi halani ujian ia i sikolahni ari Sabtu janah dong homa horja ni sidea i sikolah bani ari Minggu, gabe sundat ma ia dihut hu Parapat. Anggo anggini – si Fifi, si Eva pakon si Martin – dihut do hu Parapat iarahkon Inang pakon Oppungni rap pakon odoran ni Wanita GKPS Sambu Baru.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani ai, hira sahalak ahu do hansa soh i rumah songon na ngolngolan paimahon pargokni umurhu 70 tahun. Dob jumpah ari 3 Juni, sanggah laho borhat marminggu ma ijabat-tangani si Jumpatuah ahu padashon ‘Selamat Ulang Tahun’.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Kaluar Minggu, dong ma homa use na padashon ‘selamat ulang tahun’ hu bakku. Ai tarsurat do goranku pakon goran-goran ni Pagori na mar-‘ulang tahun’ bani hortas panuratan tingting Kuria sadari ni in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hupamberei do buku &lt;em&gt;Kenalkan, Mansen Purba SH, Guru saya Marsimalungun&lt;/em&gt; (nasinuratkon ni Eben Ezer Siadari) hu bani barang ise na padashon hata horas-horasni hu bakku bani ari Minggu Trinitas sadari ni in, ari pardingatan partubuhkin. Ai ma ase hubotoh do piga halak na manjabat-tangani ahu sadari ni in. Tar 17 halak do hansa humbani madohor 100 halak na marminggu sadari ni ai. Dihut ma bani na 17 halak in sada-dua halak na manjabat-tangani ahu halani ididah hasomanni manjamah buku na hupamberehon in.  Gakni sihol dapotan buku do homa ia. Halani ai ma ase ijabat-tangani ahu padashon ‘selamat ulang tahun’. (Hunjin ma manginsei ahu, age domma hundokah dob ipungkahkon padalankon surat-tingting, lang pala ibasahon be, hira lape sipambasa pagori ni Kuria in. Pori ibasa pe tingting in, dob das i rumahni pe gakni ase ibasa).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ari Selasa, 5 Juni 2007, hu Siantar ma hanami, ase gendo dong piga-piga borngin marborngin i rumah ni Marim, niombahnami on.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Patarni ai, tar pukul 5 das hu pukul 6 malebod, roh ma Pandita Bonar L. Tobing, par STT Nommensen, manjumpahi ahu i rumah ni Marim. Hu bani Pandita in do iondoshon Marim mambobahon partonggoan na laho adonghonon. Dong do piga-piga sungkun-sungkun ni Pandita in hu bakku. Nini ase romban hu bani nanisungkun ni in holi pasirsironni liturgi ni partonggoan pardingatan ari partubuhku, na ipasada pakon ari partubuh ni Ned Riahman, anggiku.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah mambalosi sungkun-sungkun ni Pandita Bonar on, sompat do mangkatariluh ahu, halani maningon patorangonku aha ma deba pangajaran dapot ahu humbani Bapa pakon Inangnami ondi. (Namin, halani na dob maseda do urat &lt;em&gt;(syaraf)&lt;/em&gt; ni iluhku pangkorhon ni na ongga au &lt;em&gt;stroke ringan&lt;/em&gt; mambahen na urah ahu tariluh; anggo sapari boi do huhorom. Ai ma ase sonin tarsunggul bani hinadear ni gabei ni Bapa pakon Inangnami ondi, mangkatariluh ma ahu mambalosi sungkun-sungkun ni Pandita on).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ari Jumahat, sadari paima jumpah ari ni partonggoan in, itongos Pandita Bonar ma (marhitei surat-e) liturgi na dob pinasirsirni. Sanggah mambasa liturgi natingoskonni on, tariluh use ma ahu. Ai hira ganup na itarsingati hanami na parohkon iluhku sanggah na roh ia, domma homa boi hubasa use bani liturgi tinongosni on.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ipabahat Marim ma liturgi in. Dong do mar-250 hamata bahatni. In ma jolomonnami pakon jolomon ni ganup na roh bani Partonggoan Pardingatan Partubuhku, gok 70 tahun, na ipadomu pakon Pardingatan Partubuh ni Anggiku, Ned Riahman Purba, gok 65 tahun.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah partonggoan in, hansi pe domma gogoh huhorom, tong do tariluh ahu. (Huidah humbani nadaoh, Abangku pe, ai ma Asang (Jawasman), tariluh do homa).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Akkap malas ni uhurhu bani panghalojahon ni Pandita Bonar L. Tobing na pasirsirhon liturgi na sonin jengesni ronsi na mambobahon partonggoan in, janah torsa homa pardalan ni horja in, sonin mulak ahu hu rumahnami i Jl. Karya 155, Medan, mintor huhoseihon ma manimpan (lanjar patongahkon) liturgi in bani blog &lt;em&gt;marayak70tahun&lt;/em&gt; on, ai ma songon na boi basaonta ijon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;LITURGI ULANG TAHUN&lt;br /&gt;Mansen Purba SH 1937-3 Juni-2007&lt;br /&gt;Ned Riahman Purba, 1942-9 Juni-2007&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;A. Pendahuluan:&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;1. Nyanyian Menyonsong Kebaktian&lt;/strong&gt; Kidung  Jemaat no. 10:1-3 &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pujilah Tuhan, Sang Raja Yang Maha Mulia, / Segenap hati dan jiwaku, pujilah Dia / Datang berkaum, b'rilah musikmu bergaung, / Angkatlah puji-pujian&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pujilah Tuhan; segala kuasa padaNya! / Sayap kasihNya yang aman mendukung anakNya! / Tiada terp'ri yang kepadamu dib'ri; / tidakkah itu kaurasa?&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pujilah Tuhan yang bijak menggubah tubuhmu; dalam kasihNya seluruh hidupmu tertuntun; Hatimu tahu, berulangkali engkau, oleh sayapnya terlindung.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;2. Panggilan beribadah:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pemimpin:&lt;/strong&gt; Setelah kita semua sudah agak lama tidak  mempunyai kesempatan berkumpul, dan kini  kita telah dipimpin oleh Tuhan untuk sebagian dari kita berangkat meninggalkan keluarga kita yang lain, apakah yang sepatutnya kita serukan?&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Jemaat:&lt;/strong&gt; Marilah kita bersorak-sorai untuk Tuhan, bersorak sorai bagi gunung batu keselamatan kita. Biarlah kita menghadap wajahNya dengan nyanyian syukur, bersorak-sorak bagiNya dengan nyanyian Mazmur.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Pemimpin: &lt;/strong&gt; Karena  hari ini Tuhan kembali menganugerahkan satu tahun yang baru bagi kekasih hati kita, Bapak Mansen Purba genap berusia 70 tahun dan Bapak Ned Riahman Purba 65 tahun menikmati anugerah Tuhan yang terlihat dalam banyak pengalaman, susah dan senang silih berganti, apakah yang patut kita serukan?&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Jemaat: &lt;/strong&gt; Marilah kita bersorak-sorai untuk Tuhan, bersorak sorai bagi gunung batu keselamatan kita. Biarlah kita menghadap wajahNya dengan nyanyian syukur, bersorak-sorak bagiNya dengan nyanyian Mazmur.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Pemimpin: &lt;/strong&gt; Agar kiranya sorak-sorai kita berkenan bagi Tuhan, maka marilah kita terlebih dahulu membuka diri kita mendengar panggilan Tuhan:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Jemaat: &lt;/strong&gt; (menyanyikan) BD No. 149:1 Ham Sipagoluh Au&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ham sipagoluh au parayak Ham au on./ Sai ulang Ham mandaoh/ humbagas uhurhon./ Roh sipagoluh roh tongon,/ baen Ham au AnakMu tongon;/ Bani darohMu usah au, putih songon bunga ma au./ Putih tongon, putih tongon,/ bani darohMu usah au, putih songon bunga ma au.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;3. Doa permohonan pengampunan dosa, sebelum perayaan liturgis:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pemimpin (P): &lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;Terpujilah Allah kita di setiap waktu, sekarang, selalu dan sepanjang segala abad. Amin.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Jemaat (J): &lt;/strong&gt; &lt;br /&gt;Ya Raja Surgawi, Penghibur, Roh Kebenaran,/ Dikau yang senantiasa hadir, dan yang memenuhi segalanya,/ Pelindung yang baik dan Pemberi hidup,/ datanglah dan diamlah dalam kami,/ bersihkanlah kami dari segala noda,/ dan selamatkanlah jiwa kami, wahai Dikau Yang Mahabaik.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt; Allah yang Mahakudus, Dikau yang Mahakuasa dan Kudus, Dikau Kekekalan yang Kudus, kasihanilah kami.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt; Allah yang Mahakudus, Dikau yang Mahakuasa dan Kudus, Dikau Kekekalan yang Kudus, kasihanilah kami.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt; Allah yang Mahakudus, Dikau yang Mahakuasa dan Kudus, Dikau Kekekalan yang Kudus, kasihanilah kami.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt;  Kemuliaan bagi Bapa  dan Anak  dan Roh Kudus,seperti pada permulaan,  sekarang, selalu dan dari kekal hingga kekal.  Amin&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt; Kasihanilah kami Tuhan, kasihanilah kami. Karena kami masing-masing mengharapkan pengampunan hanya dariMu,  kami persembahkan doa ini padaMu ya Tuhan kami: kasihanilah kami. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt; Kemuliaan bagi Bapa dan Anak dan Roh Kudus, seperti pada permulaan, s’karang, s’lalu dan dari kekal hingga kekal. Amin!&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt; Tuhan, kasihanilah kami. PadaMulah kami mengharap. Janganlah murka terhadap kami. Lupakanlah pelanggaran-pelanggaran kami, tetapi kiranya Engkau sebagai Yang Penuh Belaskasihan, memandang kami, kasihanilah kami! Karena Engkaulah Allah kami dan kami adalah umatMu, kami semua adalah perbuatan TanganMu oleh karena itulah kami berseru kepadaMu: &lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Jemaat: (menyanyikan) &lt;/strong&gt; BD No. 201: 1-2 Puji Tongtong Jahowa Tongon&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pu ji tongtong Jahowa tongon pardear gabei parholong atei sadokah ni in,/ pardear gabei in parholong atei in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ingat tongtong, ale tonduyhon. Ganup na jenges, ibahen Tuhan Naibata hubam;/ Dear layakNi do na pagoluhkon ho.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;B.  Pelayanan Firman:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;1.  Puji-pujian (Doxologi) pembukaan&lt;br /&gt;&lt;P&gt;P : &lt;/strong&gt;  Diberkatilah kiranya Kerajaan Allah Bapa, dan Anak dan Roh Kudus, sekarang, selalu dan dari kekal hingga kekal.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt; Amin&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;2.  Doa Permohonan yang Besar: &lt;br /&gt;&lt;P&gt;P : &lt;/strong&gt; Agar kita memperoleh damai surgawi dan menerima keselamatan jiwa kita, marilah kita mohon:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt; Tuhan kasihanilah,&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt; Untuk damai sejahtera  bagi seluruh dunia, dan keutuhan Gereja Tuhan serta kesatuan seluruh alam raya, marilah kita mohon:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt; Tuhan kasihanilah,&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt; Untuk rumah ini, dan seluruh gedung-gedung Gereja serta bagi semua orang percaya yang dengan iman dan takut akan Allah memasukinya,  marilah kita mohon: &lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt;Tuhan kasihanilah,&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt; Untuk Ephorus  Gereja Kristen Protestant Simalungun, para Pelayan dan seluruh umat, marilah kita mohon:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt; Tuhan kasihanilah,&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt; Untuk bangsa Indonesia yang sedang dalam penderitaan dan juga pemerintahnya, marilah kita mohon:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt;Tuhan kasihanilah,&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt;  Untuk kota Pematangsiantar dan untuk setiap kota dan negara di mana orang-orang percaya hidup, marilah kita mohon:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt;Tuhan kasihanilah,&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt; Untuk tanam-tanaman dan buahnya, tanah, udara, hujan dan sinar matahari pada waktunya, marilah kita mohon:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt;Tuhan kasihanilah,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt; Untuk orang-orang yang sedang dalam perjalanan, yang sakit dan yang menderita, serta orang-orang yang di dalam tawanan supaya mendapat kelepasan, marilah kita mohon:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt; Tuhan kasihanilah,&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt; Agar kita jauh dari marabahaya dan kecelakaan, marilah kita mohon:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt; Tuhan kasihanilah,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;3. Pujipujian / Antiphone:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;P : &lt;/strong&gt; Karna kami mengingat Engkau sebagai yang telah berjanji, bahwa dimana ada dua atau tiga orang berkumpul di dalam NamaMu, Engkau akan hadir di tengah-tengah mereka, maka kami mohon penuhilah permohonan hambaMu ini  demi keselmatan kami, karena Engkau juga telah mengaruniakan bagi dunia ini pengenalan akan kebenaranMu dan juga kehidupan yang kekal! &lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt; Tuhan,  Engkaulah tempat perteduhan kami turun temurun./ Sebelum gunung-gunung dilahirkan,/ dan bumi dan dunia diperanakkan,/ bahkan dari selama-lamanya sampai selama-lamanya/ Engkaulah Allah./ Sungguh, kami habis lenyap oleh murkaMu,/ Dan karena kehangatan amarahMu kami terkejut./ Engkau menaruh kesalahan kami di hadapanMu,/ dan dosa kami yang tersembunyi dalam cahaya wajahMu./ Sungguh, segala hari kami berlalu karena gemasMu,/ Kami menghabiskan tahun-tahun kami seperti keluh./ Masa hidup kami tujuh puluh tahun,/ dan jika  kami kuat, delapan puluh tahun/ dan kebanggaannya adalah kesukaran dan penderitaan;/ sebab berlalunya buru-buru dan kami melayang lenyap. / Siapakah yang mengenal kekuatan murkaMu dan takut kepada gemasMu?/ Ajarlah kami menghitung hari-hari kami sedemikian/  hingga kami beroleh hati yang bijaksana. (Mazmur 90: 1,7-11)&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt;  Masa hidup kami tujuh puluh tahun, dan jika  kami kuat, delapan puluh tahun, dan kebanggaannya adalah kesukaran dan penderitaan; sebab berlalunya buru-buru dan kami melayang lenyap.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt; Kemuliaan bagi Bapa, dan Anak dan Roh Kudus,/seperti pada permulaan,/ sekarang,/  selalu/ dan sepanjang segala abad. Amin. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt;  Masa hidup kami tujuh puluh tahun, dan jika  kami kuat, delapan puluh tahun, dan kebanggaannya adalah kesukaran dan penderitaan; sebab berlalunya buru-buru dan kami melayang lenyap. Haleluya!&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J : &lt;/strong&gt; (menyanyikan) Haleluya! Haleluya! Hleluya!&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt; P : &lt;/strong&gt; Marilah kita berdoa:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Nyanyian menyongsong Permbacaan Alkitab KJ.144b:1-2 “Suara Yesus Kudengar”&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Suara Yesus kudengar, “Hai mari yang penat/ Serahkanlah kepada-Ku bebanmu yang berat.”/ Kepada Yesus, Tuhanku, ‘ku datang berserah;/ Jiwaku yang letih lesu dibuat-Nya lega./ &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Suara Yesus kudengar, “Yang haus, datanglah,/ Dan air hidup Kuberi, hai mari, minumlah.”/ Kepada Yesus, Tuhanku, ‘ku datang berserah;/ Kudapat Air Alhayat dan hidup dalam-Nya.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;6. Pembacaan Alkitab: &lt;/strong&gt; &lt;em&gt;(dibacakan oleh 2 orang cucu dari Jubilaris)&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;1. Pembacaan dari Perjanjian Lama: Yesaya 46:3-5 &lt;br /&gt;&lt;P&gt;2. Pembacaan dari Surat Kiriman (Epistel): I Timotius 5:1-4&lt;br /&gt;&lt;P&gt;3. Pembacaan dari Injil (Evangelium): &lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Pendeta :&lt;/strong&gt; Injil akan dibacakan! Marilah kita  bangkit berdiri. (jemaat berdiri). Pemabacaan Injil untuk hari ini diambil dari Lukas 4:38 - 44, demikian:”………” Demikianlah Pembacaan Injil.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Jemaat :&lt;/strong&gt; Syukur bagi Allah!&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;P : &lt;/strong&gt;  Hendaklah Firman Allah dengan segala kuasanya berdiam di dalam hidup, sehingga melalui keberadaan kita masing-masing, Injil semakin disebarkan. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;J: &lt;/strong&gt; &lt;em&gt;(menyambut Pembacaan Injil  dengan menyanyikan KJ 281:3 "Segala benua dan langit penuh”)&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sekalian bangsa sekali kelak / berlutut di hadapan Yesus kelak / dan kita kiranya menyanyi serta/ malaikat di sorga pujian sembah: “Yesus, Yesus, Tuhan kudus, dipuji kekal NamaMu Penebus!”&lt;br /&gt;&lt;em&gt;(jemaat duduk kembali)&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Khotbah&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sambutan Jemaat : &lt;/strong&gt; KJ No. 426 Kita Harus membawa berita&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Kita harus membawa berita/ pada dunia dalam gelap/ tentang kebenaran dan kasih dan damai yang menetap,/ dan damai yang menetap. Reff: Karna g’lap jadi remang pagi,/ dan remang jadi siang trang./ Kuasa Kristus ‘kan nyatalah, rahmani dan cemerlang. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Kita harus bersaksi di dunia / tentang kuasa darah kudus./ Semoga yang masih sangsi, terima Sang Penebus, terima Sang Penebus. Reff: Karna g’lap jadi remang pagi,/ dan remang jadi siang trang./ Kuasa Kristus ‘kan nyatalah, rahmani dan cemerlang.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;8. Puji-pujian atas kasih karunia Allah bagi Jubilaris:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Anak Jubilaris : &lt;/strong&gt; &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Kami memuji Allah, karena Dia menganugerahkan orangtua yang baik bagi ayah kami ini. Dengan sengaja Allah membentuk Kakek kami, St. Tarianus Purba Sigumondrong, sedemikian rupa, agar dapat menjadi  ayah yang baik bagi anak-anaknya: Kakek kami diijinkan menjadi Penatua pada awal kekristenan di Simalungun; dia ditugaskan untuk sungguh-sunguh mengabarkan Injil; Allah membiarkan dia untuk bekerja sebagai tukang dobi, yang memungkinkan dia dapat leluasa mengabarkan Injil; Allah kemudian membimbing dia menjadi penjual obat, sehingga dia mempunyai kesempatan mengabarkan Injil sambil berjualan obat melampaui desanya, dikenal luas hingga Saribudolok.  Seluruh perjalanan hidup ini menunjukkan satu sikap kepribadian yang menonjol, yaitu ketekunannya beragama. Ketekunan inilah yang dirasakan ayah kami ini, yang membentuk kepribadiannya, yang membekas hingga hari ini beliau berumur 70 tahun dan bagi abang, kakak dan adik-adiknya.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Allah menyediakan dan membentuk Ibu bagi ayah kami ini. Nenek kami dianugerahi sebagai putri Raja Raya. Raja inilah yang digerakkan Tuhan untuk memberi ijin pada Tuan Theiss tinggal di Raya, walau pun dia sendiri tidak pernah masuk Kristen. Namun permaisurinya, yang adalah Ibu dari nenek kami, dialah yang pertama masuk Kristen, agar nenek kami boleh terbentuk oleh seorang Ibu yang Kristen. Nenek kami adalah satu-satunya anak dari Ibunya. Dia dianugerahi kepribadian yang mampu bekerja keras, dia punya prinsip yang tidak boleh dibantah; saudara2 laki-laki dilawannya. Namun nenek kami ini, di tengah-tengah budaya yang menekankan pria, tetap didengar oleh yang lain. Ayah kami mengamati, bahwa setiap yang melawan dia akan selalu mengalami kesulitan!  Ini anugerah Allah yang membentuk dia, yang jadinya membentuk ayah kami, yaitu keteguhan dan hidup yang jujur. Ini membekas bagi ayah kami hingga usianya yang ke 70 saat ini, dan bagi abang, kakak dan adik-adiknya.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Jemaat: &lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Jahowa do sibobai langkah ni dalahi,/ anjaha itumpak do dalan ni na hinarosuhkonni./ Targompang pe ia, seng lanjar gayap,/ ai Jahowa do na manungkol tanganni./ (Mazmur 37:23-26) &lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Jubilaris (Bapak Mansen Purba): &lt;/strong&gt; Danak do ahu sapari, domma matua sonari, tapi seng ongga huidah tartading halak parpintor, anjaha mangindo-indo sipanganon ginomparni. (Mazmur 37:25)&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Bapak Ned Riahman Purba: &lt;/strong&gt; Sai maridop ni uhur do ia bani ganup panorang anjaha paraihkon; parhiteian ni pasu-pasu do ginomparni. (Mazmur 37:26) &lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Anak Jubilaris: &lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Kami memuji  Allah karena Dia membimbing ayah kami ini melalui jalan yang berliku-liku, untuk membentuk dia menjadi pribadi  yang diinginkan Tuhan. Walau pun kakek kami bersedia membiayai dia sekolah, asalkan tinggal di Sumatera Utara, tetapi ayah kami ini memilih untuk merantau ke Jakarta. Anugerah satu persatu melimpahinya: hanya bermodalkan SMP sudah dapat memperoleh pekerjaan dengan status pegawai negeri; sambil bekerja, ayah kami mengambil kursus SMA; setelah lulus Allah membimbingnya untuk menekuni study hukum, walau pun studi ekonomi dia inginkan juga.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Allah mengatur hidupnya agar dia study di Bandung. Di sanalah dia, ketika masih tingkat persiapan, menikah dengan Ibu kami, Tuti Dora Rusnaini. Hidup yang sederhana dan penuh perjuangan mengawali pernikahan mereka, Ibu dengan usia 17, dan ayah usia 23. Ibu kami berperan penting menjadi saluran berkat Allah untuk turut menopang keluarga dan juga kuliah ayah kami, tidak memperoleh bantuan dari mana-mana, karena orangtua kedua belah pihak tidak menyetujui pernikahan ini. Demikianlah akhirnya anak-anak dianugerahkan, dan lebih dari itu ayah kami dapat lulus dengan baik menjadi Sarjana Hukum.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tetapi lebih dari itu, Allah ternyata ingin memakai ayah kami untuk jemaatnya. Dia ditlong oleh Allah untuk pembentukan partonggoan  di Bandung, dan partonggoan ini kemudian menjadi jemaat, dan ayah kami diijinkan Tuhan menjadi Pengantar Jemaat&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Jemaat: &lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;TUHAN menetapkan langkah-langkah orang yang hidupnya berkenan kepada-Nya; apabila ia jatuh, tidaklah sampai tergeletak, sebab TUHAN menopang tangannya. (Mazmur 37:23-24)&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Jubilaris (Bapak Mansen Purba): &lt;/strong&gt; Dahulu aku muda, sekarang telah menjadi tua, tetapi tidak pernah kulihat orang benar ditinggalkan, atau anak cucunya meminta-minta roti; (Mazmur 37:25)&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Bapak Ned Riahman Purba: &lt;/strong&gt; tiap hari ia menaruh belas kasihan dan memberi pinjaman, dan anak cucunya menjadi berkat(Mazmur 37:26) &lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Anak dari Jubilaris: &lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Kami bersyukur karena Allah memberi hati yang teguh pada ayah kami, untuk kembali ke Sumatera Utara untuk mengabdi. Sebagai dosen IKIP Medan beliau memulai, dan kemudian turut memajukan Universitas Simalungun di Pematangsiantar.  Roh Pengasihan menggerakkan hatinya untuk lebih mengabdi sebagai pengacara, untuk membela orang-orang yang layak secara hukum ditolong. Disini beliau berjuang untuk keadilan dalam masyarakat, sehingga akhirnya terlpilih menjadi anggota DPRD Sumatera Utara hingga tiga periode. Kemudian terus mengabdi untuk sungguh-sungguh taat pada Kristus yang menjadi manusia, dan dengan demikian, sebagaimana Kristus mengangkat kemanusiaan, demikianlah ayah kami memahami, bahwa kekristenan menangkat budaya Simalungun. Dengan semangat Kristiani, ayah kami melihat bahwa menjadi Kristen mengantarnya pada menjadi Simalungun, dan inilah yang diperjuangkan melalui Gereja dan Masyarakat.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Jemaat: &lt;/strong&gt; TUHAN menetapkan langkah-langkah orang yang hidupnya berkenan kepada-Nya; apabila ia jatuh, tidaklah sampai tergeletak, sebab TUHAN menopang tangannya. (Mazmur 37:23-24)&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Jubilaris (Bapak Mansen Purba): &lt;/strong&gt; Jika aku menelusuri hidupku, seperti yang sebagian sudah direnungkan tadi, maka aku hanya dapat mengatakan, apa yang Allah firmankan pada orang-orang yang dikasihinya, demikian: "Dengarkanlah Aku, hai kaum keturunan Yakub, hai semua orang yang masih tinggal dari keturunan Israel, hai orang-orang yang Kudukung sejak dari kandungan, hai orang-orang yang Kujunjung sejak dari rahim. Sampai masa tuamu Aku tetap Dia dan sampai masa putih rambutmu Aku menggendong kamu. Aku telah melakukannya dan mau menanggung kamu terus; Aku mau memikul kamu dan menyelamatkan kamu” (Yesaya 46:3-5)&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Jemaat: &lt;/strong&gt; Kemuliaan Kepada Bapa, dan Anak dan Roh Kudus, seperti pada permulaan, sekarang,  selalu dan sepanjang segala abad. Amin. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Nyanyian Bersama: &lt;/strong&gt; BD No. 252:1-2  Sonang I Lambung Jesus&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonang i lambung  Jesus sonang na roh hujin;/ Ulang be ho mabiar, lao mangayakiin; Sai idilohon Jesus: Irikkon ma lah Au./ Tadingkon hagolapan, janah haposi Au” Sonang i lambung  Jesus sonang na roh hujin;/ Ulang be ho mabiar, lao mangayakiin;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonang I lambung Jesus rup hita lao hujin./ Ianan na tarsulur do i lambung Ni in;/ Domma sirsir itagang hasonanganta in, Ase marhasonangan na roh hu Jesus in./ Sonang I lambung Jesus rup hita lao hujin, ianan na tarsulur do i lambungNi in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Perenungan akan kehidupan Bapak Ned Riahman Purba&lt;br /&gt; &lt;P&gt;Pemimpin: &lt;/strong&gt;Apakah yang patut kita latakan, bila kita merenungkan kehidupan Jubilaris selama ini?&lt;br /&gt; &lt;P&gt;&lt;strong&gt;Kakak dari Bapak Ned Purba: &lt;/strong&gt;&lt;br /&gt; Aku percaya, bahwa hidup adikku ini adalah seperti hidup orang Israel, sebagaimana tertulis dalam Ulangan 32:10: : "Allah mengelilinginya dan mengawasinya, dan dijaganya dia seperti biji mataNya." Kemuliaan Kepada Bapa, dan Anak dan Roh Kudus, seperti pada permulaan, sekarang,  selalu dan sepanjang segala abad. Amin. &lt;br /&gt; &lt;P&gt;&lt;strong&gt;Isteri Bapak Ned Purba: &lt;/strong&gt; Bila aku mendengar dan mengikuti kehidupan suamiku ini, maka aku percaya, bahwa hidupnya adalah seperti hidup orang Israel sebagaimana tertulis dalam Ulangan 32:11-12: "Seperti burung rajawali memelihara anak-anaknya dan terbang di sekitarnya, demikianlah Allah mengembangkan sayapnya dan menaunginya dengan sayapnya. Tuhan sendirilah yang memimpin dia, dan tidak ada allah lain yang menyertai dia. “&lt;br /&gt; &lt;P&gt;Kemuliaan Kepada Bapa, dan Anak dan Roh Kudus, seperti pada permulaan, sekarang,  selalu dan sepanjang segala abad. Amin. &lt;br /&gt; &lt;P&gt;&lt;strong&gt;Salah seorang anak dari Bapak Ned Riahman Purba: &lt;/strong&gt; Kami percaya, bahwa hidup  ayah kami ini selanjutnya akan seperti hidup Israel dalam Yeremia 29:11: "Sebab beginilah Firman Tuhan: Aku ini mengetahui rancangan-rancangan apa yang ada padaKu mengenai kamu, demikianlah Firman Tuhan, yaitu rancangan damai sejahtera dan bukan rancangan kecelakaan, untuk memberikan padamu hari depan yang penuh harapan." &lt;br /&gt; &lt;P&gt;Kemuliaan Kepada Bapa, dan Anak dan Roh Kudus, seperti pada permulaan, sekarang,  selalu dan sepanjang segala abad. Amin. &lt;br /&gt; &lt;P&gt;&lt;strong&gt;Bapak Ned Riahman Purba: &lt;/strong&gt; Aku hanya mampu untuk berdoa mengucap syukur, seperti doa berikut ini:  PadaMu, ya Tuhan, aku berlindung, janganlah sekali-kali aku mendapat malu. Sebab Engkaulah harapanku, ya Tuhan,  kepercayaanku sejak masa muda, ya Allah.&lt;br /&gt; KepadaMulah aku bertopang mulai dari kandungan, Engkau telah mengeluarkan aku dari perut ibuku; Engkau yang selalu kupuji-puji. Janganlah membuang aku pada masa tuaku, janganlah meninggalkan aku apabila kekuatanku habis. Ya Allah, Engkau telah mengajar aku sejak kecilku, dan sampai sekarang aku memberitakan perbuatanMu yang ajaib; juga sampai masa tuaku dan putih rambutku, ya Allah, janganlah meninggalkan aku, supaya aku memberitakan kuasaMu kepada angkatan ini, keperkasaanMu kepada semua orang yang akan datang. Amin. &lt;em&gt;(Mazmur 71:1,5-6,9,17-18)&lt;/em&gt;&lt;br /&gt; &lt;P&gt;&lt;strong&gt;Jemaat: &lt;/strong&gt; Kemuliaan Kepada Bapa, dan Anak dan Roh Kudus, seperti pada permulaan, sekarang,  selalu dan sepanjang segala abad. Amin. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Nyanyian Bersama: &lt;/strong&gt;&lt;em&gt; BD No. 264:1-3 Sada do na Porlu Bangku&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sada do na porlu bangku, Jesus bere Ham ma au./ Atap aha na dong bangku, seng na boi pasonang au./ Ge arta ge sangap, ganup habayakon, seng boi in mamboan au bai hasonangan./ Ai nggo ma dapot na sasada in, sai malas uhurhu hinorhon ni in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sihol bam, ale tonduyhu, arta na sasada in?/ Seng tarbaen in pindahanmu, anggo lang I babou in;/ Ijin I siamun ni Tuhan Jahowa do hundul AnakNi,/ na dob gabe jolma. Ai Ia do rupei na gok jenges Ni in,/ sai in ma pindahi da, o tonduyhin!&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Si Maria usihanku manangihon HataMu; Sihol ma, ale Tuhanku, hundul au i lambungMu;/ O Jesus Tuhanku, pasada uhurhu, paluah ma au humbai ganup dosangku! Sai Ham ma ompungan ni ahu tongtong,/ sai Ham ma manggoki  uhurhu tongtong.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Doa Bapakami dan Berkat&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Catatan:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Seluruh Bagian ini (mulai dari no. 3) dan bagian Pelayanan Firman, mengikuti Liturgi Gereja Timur, tanpa mengalami banyak perobahan. Bila hendak digunakan, kiranya bentuk semula dipertahankan.&lt;/em&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-2700366048921437928?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/2700366048921437928/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=2700366048921437928' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/2700366048921437928'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/2700366048921437928'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/06/liturgi-pardingatan-partubuh-pa-70.html' title='LITURGI PARDINGATAN PARTUBUH PA-70-TAHUNKON'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-3524130221797487633</id><published>2007-06-02T20:31:00.001+07:00</published><updated>2008-12-03T14:29:29.310+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (10)</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Parhorja ni Kuria&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah dakdanak ahu, domma hubotoh Sintua do Bapanami. I Kuria Pamatang Raya do lobei, dob ai i Kuria Sondiraya, dob manjae Kuria Sondiraya hun Kuria Pamatang Raya. Sadokah ahu mardingat, goran ‘Sintua’ ai do gatinan ipakei halak manggoransi. Dong manggoransi Sintua Sigumonrong. Deba manggoransi Sintua par-Toko Obat Sigumonrong, atap Sintua Parjual Tambar. Hasomanni satorbang manggoransi Sintua Tarianus. Ai Tarianus do goran ni Bapanami in, Purba Sigumonrong morgani. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase girah do dapot uhurhu gambaran ni ‘Sintua’. Parhorja ni Kuria do Sintua, rap pakon Parhorja ni Kuria na legannari ai. Ijia, na ginoran Parhorja ni Kuria ai ma Guru, Sintua, Kasbestur. Dihut do homa Pandita igoran Parhorja ni Kuria. Tapi halani sada do Pandita mangidangi piga-piga Kuria, martorap do hansa roh Pandita hu Kuria. (Dob manjae Kuria-Kuria ni halak Simalungun hun HKBP, ai ma na gabe HKBPS (1952), dob ai use margoran GKPS (1963), goranan ni Parhorja ni Kuria ai ma Pandita, Penginjil, Sintua pakon Syamas. Na margoran ‘Guru’ lang be ipakei, halani lang dong be Sikolah Guru Sending, harohan ni ‘Guru’. Ganup Guru-Guru na dong ope, igoran ma Sintua use).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ijia, gambaran na dapot uhurhu pasal Parhorja ni Kuria, ai ma na basar halakni, lang urah manggila, lang pardomdom, ringgas bastu padameihon anggo dong na martinggili, ringgas manrohi horja-horja anggo dong na mangabeihon, ringgas marminggu, ringgas mandalankon horinni mangidangi parmingguan sonai age partonggoan pakon tumpuan-tumpuan nanidongkon ni Kuria, sitiruon bani hinadear ni parlahou, ronsi ganup na dear na legannari ai. Hinaotikni, ai ma gambaran na dapot uhurhu mangidah hasintuaon ni Bapanami in. Ijia pe, domma dapot uhurhu homa, lang namin ganup Sintua songon gambaran ni ginoranan in. Ai pe sipujion ma homa, ai ra gabe Parhorja, ra ia mansurahon ase hajolmaonni romban hu bani naniarapkon humbani Parhorja ni Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lobih ni ai ope gambaran na dapot uhurhu pasal Pandita. Ai hira ganup goluhni do ibere Pandita bani Kuria. Sobali sitiruon bani parlahou pakon pangidangion, Pandita do homa pamodahi ni ganup Parhorja ni Kuria. In homa, na girah hinan do isurahon ase saud jadi Pandita. Ai palobei dalananni do Sikolah Pandita marpiga-piga tahun. Sadokah na Sikolah Pandita ai ia, domma lambin tardoudou uhurni na haho jadi Pandita do ia. Halani ai ma ase na dapot uhurhu, tunggung tumang janah susi do ‘jabatan’ Pandita i Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ijia, mangihutkon pardingatku, hira lang piga na ra gabe Parhorja ni Kuria. Hira na ielek-elek do ase ra jadi Parhorja. Ai iahapkon, lape boi berehononni pargoluhon naniarapkon jumpah humbani Parhorja ni Kuria. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ahu pe, hubotoh do diringku. Lang ongga, atap hatahonon ma tene lang pag ahu, mansurahon gabe Parhorja ni Kuria. Age pe Sintua Bapanami, lang ongga husurahon ase gabe Sintua ahu i pudian ni ari songon Bapanami in. Gariada hupadaoh do sura-sura sisonin humbagas uhurhu.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pasal in, ongga do martaringat Inangnami pasal parbualanni pakon ahu sanggah poso tumang ope ahu (sanggah SMP ma gakni ai, ai ahu pe lang be tangkas hudingat na dong parbualannami on). Nini Inang martaringat: Sapari, ongga do husurahon ase jadi Pandita ma namin si Mansen on. Jadi, santorap hupadas ma na ibagas uhurhon, ningku ma hu bani:’Hu Sikolah Pandita ma namin ho, ase dong sada hanima na jadi Pandita’. Roh balos ni Mansen on ijia, ‘Lang maningon jadi Pandita ase boi mangidangi i Kuria’. Ipandapoti do tongon hatani ai, ai age pe lang Pandita ia, ra do ia ipakei Naibata gabe Parhorja ni Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah i Siantar ma hanami marianan na martaringat on ia, dob mulak hun Bandung. Ibotoh do, domma Sintua ahu sanggah i Bandung hanami marianan, janah Porhanger (Pengantar Jemaat) homa. Pindah hanami hu Siantar, gabe Sintua ma homa i Kuria (GKPS) Jl. Sudirman.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Songon na dob husobut nongkan, lang sai hudingat be na ongga sonai ningku ijia dompak Inangnami in. Tapi pori tongon pe ongga huhatahon ‘lang maningon jadi Pandita ase boi mangidangi i Kuria’, hira balos sonin-sonin tumang do hansa ai, gendo ulang balos na sugad, na boi paroh rimas ni uhur. Jadi sedo balos na mansurahon ase Parhorja ni Kuria ahu magira.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hape, na so niagak ni uhur, na so ongga naparnipihon, lape gok umurhu 27 tahun, domma tardilo ahu gabe Sintua, sanggah i Bandung hanami marianan, sanggah marhorja sambil marsikolah ope ahu i Universitas Padjadjaran  &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hunjianari ma ahu gabe Parhorja ni Kuria i GKPS. Dob gok umurhu 65 tahun (ai ma sanggah mar-Kuria i Kuria Jl. Sudirman), mangihutkon aturanni, iparontihon ma namin ahu humbani Parhorja ni Kuria (ai ma naginoran ‘bebas tugas’ nidokan). Tapi halani hinalolei ma gakni ai, dob mar-Kuria i Kuria Sambu Baru pe use ase dapot ahu ‘Sinata’ ‘bebas tugas’ nidokan humbani Sintua, hape madohor 70 tahun ma umurhu.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-3524130221797487633?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/3524130221797487633/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=3524130221797487633' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/3524130221797487633'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/3524130221797487633'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/06/mar-kuria-10.html' title='MAR-KURIA (10)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-2384740375761786798</id><published>2007-06-01T21:28:00.000+07:00</published><updated>2007-06-01T21:30:57.610+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (11)</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Parhorja ni Kuria&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Ra, ulang marsidalian&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Domma nahatahon nongkan, lang ongga husurahon, lang ongga huparnipihon gabe Parhorja ni Kuria. Lang ongga huparleilei. Gariada, hubotoh do na lang sitiruon pardalanan ni pargoluhonku na mambahen missah ahu hun Jakarta hu Bandung.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tapi, sonai ma gakni pardalanni. Dob manopoti ahu i Kuria Sondiraya bani ujung ni tahun 1961, lanjar tarjalo gabe Parguru Inang-i-rumahku, janah dob tardidi Inang-i-rumahku pakon dua niombahnami i Gereja Pasundan, Bandung, roh ma arah-arah ase dihut ahu mambobahon partonggoan ni halak Simalungun na baru ipungkahkon i Bandung . Lang piga tangga ope ijia halak Simalungun i Bandung (pakon Cimahi). Dong ma in na marsikolah do ase marianan i Bandung (songon Urick Damanik, Petrus Saragih). Dong na Tentara do, sanggah ipindahkon hu Bandung. Tongon, dong do na hira domma marhatotapan i Bandung (songon Pandita A.H.P. Girsang (Aner Hendrik Purba Girsang), Pandita ni GKPS na gabe Pandita Tentara; Poltak Girsang na dob gabe guru i Bandung, sonai age Jasalpen Saragih na horja i Rumah Sakit Tentara i Cimahi).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Domma dong homa ijia namaposo Simalungun marianan i Bandung. Deba sidea in domma marhorja i Bandung. Tapi bahatan ma na sanggah kuliah, songon Edison Sinaga, Nekan Sinaga, .... Purba.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob mardalan piga-piga dokah partonggoan nongkan, umbuk ma riah ase napungkahkon ma mambahen parmingguan ni halak Simalungun. Iporluhon ma pabangkithon Parhorja ni parmingguan in. Hira lang pala dong ibahen harungguan ni pagori laho mamilih Parhorja. Hu bani ise na ra, hujai ma iondoshon horja mambobahon parmingguan in, hasoman ni Pdt  A.H.P Girsang).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dihut ma ijia ahu na ra jadi Parhorja. Ra ma homa ijia Urick Damanik, tapi jadi Syamas dassa ra ia. Ai sanggah i Medan pe gan ia, domma guru horjani, dokah ma iarahkon ase ra ia gabe Parhorja ni Kuria, tapi lalab lang ope ra ia. Dob na i Bandung in pe ase ra ia. Anggo Poltak Girsang, dob na elek-elek ma ase saud ra dihut jadi Parhorja. Age pe domma guru ia, tapi borat pe uhurni anggo jadi Parhorja ni Kuria, halani ibotoh do na borat do jadi Parhorja ni Kuria, janah nihurni lape talup ia. Na deba nari, dong do mintor ra, dong do na palobei ielek-elek ase ra, dong do na so ra.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Anggo ahu, mintor ra do. Dihut ma gakni deba ai, halani huahapkon idop ni uhur ni Naibata do ai bakku, ra Ia mangonjapkon ahu ase dihut marhorja i KuriaNi. Gabe tanda do homa ai huahap, tanda ni na dob marpangulaki uhur ni Naibata hu bakku na magou hinan. Malas ni uhur do homa ai bakku anggo ipalar Naibata pe dihut ahu gabe Parhorja ni KuriaNi, hassi pe namin damok tumang do habotohonku pasal horja i Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase lang pag ahu marsidalian. Sonin iarahkon, mintor ra do ahu. Mintor dong do pos ni uhur bakku, anggo ra Naibata mamakei ahu, lang anjai lang Ipargogohi do, Ipatalup manghorjahon horja in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Anggo marsidalian ahu, boi hinan do huparsidalian parngit ni pargoluhonnami ijia. Tongon domma marhorja ahu, ai ma Pegawai Negeri (golongan D hinan, dob ai golongan E dob dapot ahu Sarjana Muda i Fakultas Hukum, 1962). Tapi madohor satongah ni gaji do manggalar sewa ni rumah na iianhonnami i Cisitu (hubabouhon ni Simpang Dago-Siliwangi). Sambil horja do homa ahu kuliah. Ai ma ase marayak tammat kuliah, hira na paksa ma marjualan Inang-i-rumahnami, mar-‘kedai sampah’ nidokan. Sada meja do ibahen i lobei ni jandela ni rumahnami, ianan ni jualanni: sayur, ikan asin, bolasan, lassina, pnl. In ma mambahen lopas attup ni indahannami. Sipata, ahu do manjaga kodeinami on, sambil jolom buku-buku parlajaranku.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Daoh ni ianannami pe boi do namin sidalian. Ai daoh do Cisitu ianannami in hun parsikolahan na i suah ni Lapangan Merdeka, ianannami marminggu. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bahatnari ope namin na boi bahenon gabe sidalian. Sedo sidalian tombei-tombeian. Sidalian na tarjalo uhur do. Deba ma ai pori, halani na maranggi-etek pe hanami ijia. Boi do homa naparsidalian, baru tardidi pe Inang-i-rumahku, na Islam hinan. Boi do homa halani poso pe umurhu ijia.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tapi songon hata nongkan ma: lang huparsidalian ganupan in. Lang pag ahu marsidalian. Inang-i-rumahnami pe lang pag manlanglangi, gariada manjuljul do.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase boi do hatahonon, bani mungkahni, mar-‘modal’ RA do hansa ahu gabe Parhorja ni Kuria. Dob ai, lang marsidalian.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pasal na marsidalian in, ongga do lolei ahu. Huparsidalian ma ujian &lt;em&gt;doktoral&lt;/em&gt; sidoppakkononku manadingkon horjaku i Kuria marsabulan. Ninuhurhu, marhitei na manadingkon tokkin horja i Kuria, boi ma hupongkutkon marlajar mandompakkon ujian doktoral in. Huabeihon ma bani hasomanku sahorja manjampung horjaku i Kuria. Tarjalo uhur ni sidea do sidalianhin. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hape, in ma dalanni ipabador Naibata ahu halani lang hujolom poltik Hata ni Naibata na manghatahon ‘Parlobei ma pindahi hanima harajaon ni Naibata ampa hapintoranni, dob ai tambahkononNi do ganupan ai bannima’, hansi pe husuratkon do namin banggal-banggal bani sada hortas folio, hulongkotkon bani dingding ni rumahnami. Ai sonin jumpah ari ni na ujian on, paksa ma borhat ahu hun rumah lang palobei manambul halani lang dong sidabuhan. Humbani piga-piga halak hanami ijia na ujian (&lt;em&gt;lisan&lt;/em&gt;) on, tudu ma homa ibahen ahu tang parpudi, dob salpu tongah arian pe ase idilo goranku. Domma lang be tontang pangahapku. Atap na sonaha ma ai, roh ma sungkun-sungkun parlobei humbani Dosen Panguji na lang dear tarbalosi ahu. Somal do namin, roh sungkun-sungkun na paduahon humbani Dosen Panguji ase ulang soh bani sungkun-sungkun na parlobei. Hape, santorap on soh do Dosen on bani sungkun-sungkun na so tarbalosi ahu ai, lang ra ia mambahen sungkun-sungkun na legannari. Halani mago-mago sip mando ahu, nini Dosen Panguji in ma mangujungi ujian on:’Tolu bulannari ma ulakkon use roh’. Na manghatahon lape boi lulus do nidokni ai, na mararti maningon ulakanku ujian tolu bulannari.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob mulak ahu hu rumah, huidopkon ma bani uhurhu, hubotoh ma na dob marsalah ahu. Ai huparsidalian ujianhin manadinghon horja i Kuria. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Mandompakkon ujian si tolu bulannari nidokan in, hupongkuthon ma use marlajar. Sobali mangindahi balos tang sidearan hu bani sungkun-sungkun na so tarbalosi nongkan, huulakkon ma use manratah-ratahi na dob huparlajari hinan. Hira pongkutan ma use marlajar bani nombas si tolu bulan na paduahon on. Tapi ai ma, lang be pag ahu manadingkon horja i Kuria, tarlobih anggo marsidaliankon na laho ujian in. Hupongkuthon marlajar, hupongkuthon homa manlahoi horjaku i Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob lopus tolu bulan, huulakkon ma use ujian. Lang pala dong biar ni uhurhu das talu use. Lambas do ganup mardalan. Sungkun-sungkun ni Dosen Panguji pe na urah balosan do ganup. Jadi, saud ma ahu lulus ujian &lt;em&gt;Doktoral&lt;/em&gt; nidokan, sanlangkahnari mando ase Sarjana Hukum.&lt;br /&gt;Mardingat in, hunjianari lang be pag ahu marsidalian laho manlembangi horja i Kuria, tarlobih ma anggo domma ondos hinan sihorjaonkonku.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-2384740375761786798?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/2384740375761786798/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=2384740375761786798' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/2384740375761786798'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/2384740375761786798'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/06/mar-kuria-11.html' title='MAR-KURIA (11)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-5746957516497908513</id><published>2007-05-17T17:07:00.000+07:00</published><updated>2007-05-17T17:08:42.854+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (9)</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Pagori ni Kuria&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;Parjongjong ni Kuria&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pira-piga hataridahan ni hulanan hasadaon parsaoran sa Kuria, ai ma:dong pagorini, dong Parhorjani, dong parmingguanni (i rumah-rumah, i parsikolahan, atap i gareja). Bani panghorjahononni, taridah ma homa dong partumpuan-partumpuan ni pagori na binobahon ni Parhorjani, dong hasadaon ni Parhorjani (ijia igoran do in Kerkerat, sonari igoran Majelis Jemaat), dong sermon ni Parhorja, dong pesta-pestani mangihutkon tahun Kuria, dong pandidion, dong Horja Banggal Na Pansing, pakon na legannari ai. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bani Kuria in dong do homa pangidangion hu bani Parinangon (hotop ijia igoran tuppuan par-ari-Kamis, anggo ari Kamis sidea martuppu); dong pangidangion hu bani dakdanak (igoran ma in Sikolah Minggu); dong pangidangion hu bani namaposo na laho manaksihon haporsayaon (igoran ma in Parguru Manaksihon); dong pangidangion hu bani na sihol masuk Kristen (ai ma Parguru Magodang); dong tuppuan pandodingon (koor). Dong do homa horja manramothon hapansingon ni Kuria, ai ma marhitei na mandabuh uhum hu bani pagori na manlanggar aturan Kuria na dob niaturhon ibagas Ruhut Paminsangon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Girah do homa dapot uhurhu, marhasadaon do Kuria na sada pakon Kuria na legannari i Simalungun. Hataridahan ni hasadaon ai, ai ma marhitei na sada do Pandita na mangidangi piga-piga Kuria, dos do homa aturan na ihasomalhon ni Kuria-Kuria in, marsijaloan do Kuria-Kuria in, marsitohuan do homa. Taridah do homa ai, na boi pagori ni Kuria na sada pindah hu Kuria na legannari. Dong do homa sermon hadomuan ni Parhorja hun piga-piga Kuria nabinobahon ni Pandita. I Raya sapari, tiap ari Tiga Raya (Saptu) do sermon in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hansi dong hasadaon ni Kuria na sada Kuria hu bani Kuria na legannari, hasadaon ni Kuria-kuria on in. Sedo hasadaon ni pagori. Ai hasadaon ni pagori, pitah ibagas Kuria ni bei do dong. Ai pitah bani Kuriani do hansa marhasadaon saparsaoran pagori in: si sada parmingguan, si sada horja pandidion, si sada Horja Banggal Na Pansing, pakon horja-horja na legannari ai.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Anggo natulimati use sonaha parjongjong ni Kuria mula-mula i Simalungun na ijia, hira boi do hatahonon, na ipungkah do in lobei marhitei na ibahen Pandita pakon Guru-guru Sending parmingguan i parsikolahan na pinajongjong ni sidea. Marnunut ma tambah bilangan ni na tardidi magodang. Bahatan do na tardidi magodang in humbani na tinammatkon hun Sikolah Sending ni Badan Sending na marhorja i Simalungun mamungkah tahun 1903. Piga-piga do hansa in na tardidi na so hun Sikolah Sending, dob mandalani parguruan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bani buku etek-etek &lt;em&gt;Tole, Nunquam Retrorsum, Pesta Olob-olob GKPS pa-72-tahunkon&lt;/em&gt;, nasinuratkon ni Pdt. A. Munthe, ipajojor do bilangan ni halak Simalungun na tardidi humbani tahun 1909 das hu bani tahun 1920, ai ma: 25 halak, 123 halak, 299 halak, 560 halak, 688 halak. Hunjin naidah, humbani pardas ni Ambilan Na Madear hu Simalungun (1903) das hu bani tahun 1920, 1.695 halak do halak Simalungun na dob tardidi (jadi Kristen). Lang pitah hun sada huta in, tapi hun piga-piga huta.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hulanan-hulanan ni sidea in ma gabe Kuria-kuria na parlobei dong i Simalungun. Pori pe dong na igoran Kuria paima tahun 1909, ra pagorini pitah Pandita pakon Guru-guru Sending na iparoh hun Tapanuli do hansa. Bani mungkahni, Badan Sending do hansa na pajongjonghon parsikolahan. Lanjar in ma lobei ianan parmingguan. Ipudini ari, ipajongjong bei ma garejani. Songon i Pamatang Raya ma pori, parlobei do jongjong parsikolahan i lambung ni Pamatang (Ibu-kota) ni Harajaon Raya. Dob ai pe ase ipajongjong gareja i lambung ni parsikolahan in. Ipudi ni ari use, ipajongjong (Kuria) ma gareja bani pargarejaan sisonari on ai. Hira na mosor do gareja in hun Pamatang hu pargarejaan sisonari, hira-hira 30 tahun dob das Ambilan Na Madear i Pamatang Raya.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bani mungkahni, Pandita pakon Guru-guru Sending na tinongos ni Badan Sending do Parhorja ni Kuria. Dob ai ipabangkit ma Sintua-sintua (pakon Kasbestur) humbani pagori ni Kuria in. Na manguluhon Parhorja in ijia (&lt;em&gt;Voorhanger&lt;/em&gt;, Porhanger) tong do Guru-guru Sending (na igoran homa Guru Kuria), tammatan Sikolah Guru Sending. Ai ma ase halak Toba na itongos Badan Sending gabe Guru Sending/Kuria hu Simalungun do lobei Porhangerni. Ipudi ni ari pe ase dong Guru Sending halak Simalungun. Guru Sending halak Simalungun na parlobei ai ma Guru Jason Saragih (hun Sikolah Guru Sending na i Depok) pakon Guru J. Wismar Saragih (hun Sikolah Guru Sending na i Narumonda, tammat tahun 1915).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase hira boi do hatahonon, humbani Kuria-Kuria na parlobei in do manggargar na ginoran ‘Kuria pagaran’. Deba gakni tongon dong do Kuria na ipajongjong dob dong piga-piga parhuta in na dob Kristen. Tapi bahatan ma nanipajae ni Kuria na dob dong hinan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hudingat ma ai, par Sondiraya mar-Kuria hu Pamatang Raya hinan do sapari. Dob ai, ipajongjong par Sondiraya ma rumah ianan partongoan. In ma use na gabe ianan parmingguan. Dobni, tahun 1952, jongjong ma Kuria i Sondiraya, manjae hun Kuria Pamatang Raya. Hansi pe tahun 1952 pe Kuria Sondiraya jongjong, anggo hasadaon parsaoran ni pagori ni Kuria Pamatang Raya na i Sondiraya domma girah taridah. Ai tahun 1931 domma dong Kongsi Laita i Sondiraya.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tarsonai do homa parjongjong ni Kuria Sambu Baru i Medan. Si sada parsaoran ma sa Sektor Skip pagori ni Kuria Hang Tuah. Bani bona ni tahun 1972, ipajongjong sidea ma rumah partonggoanni. In ma use gabe ianan parmingguan. pagaran ni Kuria Hang Tuah. (Bani ujung ni tahun parjongjong ni Kuria Sambu Baru in, pindah-kuria ma hanami hujin). Dobni, Kuria pagaran in ma iresmihon gabe Kuria Sambu Baru.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dong otik leganni pakon parjongjong ni Kuria (GKPS) Bandung (tahun 1964). Anggo in, hira pagaran ni piga-piga Kuria na i Simalungun do. Ai pagori ni Kuria na i Simalungun pe bueian halak Simalungun na dong i Bandung ijia. Sidea in ma marhasadaon marparsaoran. Bani mungkahni, partonggoan ni halak Simalungun Kristen do lobei ibahen. Lang piga dokah, lang sibar partonggoan tumang be, tapi parmingguan ma, hansi pe lang tarhatahon pagaran ni Kuria na i Simalungun atap Kuria na legan na dong i Bandung. In ma na gabe Kuria Bandung, marhasadaon pakon Kuria-Kuria na dong i GKPS, dob iresmihon Eporus GKPS bani ari Minggu, 10 Mei 1964&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tar hira sonai do gakni homa parjongjong ni Kuria-Kuria ni halak Simalungun i kota-kota i sab Indonesia on. Marhalanihon ni sisada budaya Simalungun ai do mambahen ibahen dong partumpuan ni halak Simalungun. Halak Simalungun na dob pagori ni Kuria hinan do mambahen parmingguan. In ma use na gabe Kuria, marhasadaon pakon Kuria-Kuria na dong i GKPS (atap i HKBPS, paima iubah goranni gabe GKPS). Hira lang dong Kuria (GKPS) in na ipajongjong ni HKBP, GKI, GPIB, atap Gareja na legannari ai. Tapi pagori ni Kuria (GKPS) do pajongjongkon, sidea in ma mangindohon ase iresmihon marhasadaon pakon Kuria-Kuria i GKPS.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Romban hujin, hira boi do hatahonon, alatan na parlobei ase boi jongjong Kuria, ai ma anggo dong pagori ni Kuria bani sada ianan (sada huta atap piga-piga huta), saparsaoran sidea, janah ihasiholhon sidea gabe sada Kuria (janah domma dong humbani sidea in na ra gabe Parhorja ni Kuria). Anggo pagori ni Kuria-Kuria na marhasadaon ibagas GKPS hinan do sidea in, marhasadaon ma Kuria na pinojongjong ni sidea in pakon Kuria-Kuria i GKPS. Tapi anggo sedo pagori ni Kuria-Kuria ni GKPS hinan sidea in, sitimbangan ni GKPS ma in atap na jaloon do marhasadaon pakon Kuria-Kuria i GKPS. Lang tarsibar atap pagori ni Kuria na lang sadalan do pakon podah hakristenon ni Kuria-Kuria i GKPS, na laho mambahen Kuria-Kuria i GKPS gabe ‘juma tanganan’-ni laho pararathon podah hakristenonni.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-5746957516497908513?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/5746957516497908513/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=5746957516497908513' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/5746957516497908513'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/5746957516497908513'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/05/mar-kuria-9.html' title='MAR-KURIA (9)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-2647472157320361599</id><published>2007-05-17T17:05:00.001+07:00</published><updated>2008-12-03T14:20:38.456+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (8)</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Pagori ni Kuria&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;Markuria, marsada-parsaoran&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Damok hinan do hansa pangarusionhu pasal naginoran Kuria, hansi pe girah do dihut ahu manaksihon hata haporsayan riap pakon Kuria, manaksihon ‘Ahu porsaya bani.... Kuria parsadaan na mapansing, parsaoran ni halak na mapansing’. Huagan do lobei hira na dos do Kuria pakon hulanan hasadaon ni hajolmaon na legannari in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pagori ni Kuria do ahu. Tapi pagori ni hulanan pardiha-dihaon (na martondong-marboru) do homa. Pagori ni hulanan hasadaon ni na sahuta do homa. Pagori ni hulanan hasadaon sa Kecamatan do homa, sa Kabupaten, sa Provinsi, sa Indonesia. Ongga do homa ahu pagori ni hulanan naginoran sonari on partai (ai ma sanggah dong ni Golongan Karya ondi, paima ipaubah jadi partai). Ongga do homa pagori ni hulanan sa profesi, ai ma sanggah na dihut ahu pagori ni HKTI (Himpunan Kerukunan Tani Indonesia).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sobali hulanan hasadaon na marbagei-bagei in, dong do hulanan hasadaon ni si sada budaya. Taridah do in age bani na sahuta, hira dong do hasadaon parsaoran ni si sada budaya i tongah-tongah ni buei ragam ni budaya i huta in. Hira dong do homa hasadaon si sada budaya age pe palegan-legan huta, palegan-legan panggomgomini (pamarentahni)  Halak Simalungun ma pori, hira sahulanan suku bangsa do ai marhalanihon si sada budaya i tongah-tongah ni bagei suku bangsa bani sada huta/Kecamatan/Kabupaten. Hira marhasadaon do homa halak Simalungun na i Kabupaten Simalungun pakon na ianan na legan i Provinsi Sumatera Utara, age i sab Indonesia on. Halani si sada budaya do halak Simalungun. Pagori ni ai do homa ahu.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tapi, lambin magodang ahu, lambin matoras, lambin huarusi ma hinalegan ni hulanan naginoran Kuria pakon hulanan na legannari ai. Lambin huidah ma homa nasinurahon Kuria marhitei ‘Hata Haporsayaon’ na sinaksihon ni Kuria, ‘Ahu porsaya... bani Kuria parsadaan na mapansing, parsaoran ni halak na mapansing’. (Nini Sahap Indonesia: &lt;em&gt;‘... Gereja yang kudus dan am, persekutuan orang kudus’. &lt;/em&gt;)&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Horja mangambilanhon Hata ni Naibata ma tang na paleganhon Kuria pakon hulanan hasadaon na legannari ai. Atap ningon ma tene, hira mangambilankon Hata ni Naibata tang panguntu ni horja ni Kuria. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tapi halani ai ma gakni ase bahat do pagori ni Kuria roh marminggu laho manangar ambilan hansa. Halani nihurni, ambilan ai do tang panguntu ni parmingguan in. Ai ma ase pardasni hu parmingguan pe hira-hira laho tiba ma adanganni takkog hu langgatan siparambilan. Sonai salpu ambilan, hudarat ma ia. Lappani ase boi manginsop sigaretni. Nihurni na marminggu ma ia ai hansi pe lang dihut ia humbani pamungkah (marhitei Votum), lang dihut mangujungi marhitei na padashon hata pasu-pasu.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani ai ma gakni ase sapari hira dompak goluh partonduyon do tang siparayakon ni Kuria. Ilopah ni goluh partonduyon ai, hira dong goluh pardagingon atap goluh parduniaon, na lang pala siparayakon ni Kuria. Hira dong pangarusion, anggo domma dear goluh partonduyon, ihorhon ai do gabe dear goluh parduniaon. Anjaha anggo lape jumpah goluh parduniaon na dear, marhasabaron ma, lambin ipongkuthon ma goluh partonduyon. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hira balog do nolih ni Kuria in pitah manramotkon goluh partonduyon ai. Taridah do ai bani bagei panghorjahonon ni parhuta. Anggo dong horja-horja adat, loulouan hasadaon pardiha-dihaon ma na taridah, pitah mambobahon tonggo laho mangan do hansa ipindohon humbani Kuria. Horja parunjukon, siramothonon ni Kuria, ai ma sonaha ase romban hu bani aturan ni Kuria ipajongjong partongah-jabuan in, palobei marpadan  (igoran ma ai manjalo parpadanan; panorang parpudi on igoran simbuei ma in martumpol, paihut-ihut hata na ihasomalhon halak Toba); dob ai pamasu-masuon. Horja paradatonni, nolih ni hulanan hasadaon pardiha-dihaon ma. Lang bastu Kuria. Anggo dong pagori ni Kuria na matei, horja pangoromion pakon horja adatni, nolih ni hulanan pardiha-dihaon do ai. Nolih ni Kuria ai ma padashon hata apoh-apoh, dob ai padalanhon paragendaon laho manaruhkon hu kuburan pakon sanggah panguburan. Pasal parjumaon, age parboniagaon, hira lang nolih ni Kuria ai. Halani ai lang ongga isahapkon i Kuria habotohon marjuma (tapi nani sai ipagolpa Kuria do pagorini ase manggalangkon limbuah ni suan-suananni hu bani Naibata (hu bani Kuria ni Naibata); hira ai ma gakni mungkahni dong aturan ase gugu tahun ni pagori Kuria siotikkanni 2 kaleng omei).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonai ma age namaposo ni Kuria. Hira pasal goluh partonduyon ni namaposo do hansa nolih ni Kuria. Pasal sikolahni, nolih ni guru-guru Sikolah do ai, lang dihut Kuria. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dong do tuppuan marguru doding (koor) ni namaposo ni Kuria. Anggo kesenian na legannari ai, margitar atap margonrang, lang iastui Kuria, lang dihut ai nolih ni Kuria. Gari marlajar marpoti-mandoding (mar-&lt;em&gt;organ&lt;/em&gt;), hira lang ongga ipadalan dompak namaposo ni Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani ai ma gakni ase sompat do huahapkon hira mardua-hajolmaon do ahu (janah huidah bahat do na songon ahu ai). Sanggah i parmingguan pakon i partumpuan-partumpuan na niadongkon ni Kuria, pagori ni Kuria do ahu. Sonin kaluar minggu, hira salih ma use hajolmaonku songon na so pagori ni Kuria. Salih gabe pagori ni hasadaon pardiha-dihaon sanggah i loulouan pardiha-dihaon, salih gabe pagori ni huta sanggah i loulouan ni huta.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lape boi si sada-hajolmaon songon nasinurahon ni Kuria, tong do ia pagori Kuria age sanggah pagori ni hasadaon pardiha-dihaon, sanggah pagori ni hasadaon sahuta, atap pe sanggah pagori ni hasadaon na legannari ai.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Maruntol do tongon ase hot diri pagori Kuria age sandihari pe. Tapi, paruntuntolon na patut do ai ibagas na mangayaki nasinurahon ni Kuria. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lambin huarusi nasinurahon ni Kuria in, lambin maruntol do ahu ase saud hudalanhon nasinurahon ni Kuria in i bagas pardalanan ni pargoluhanku.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonai ma ijia, sanggah pagori ni Kuria (GKPS) Bandung hanami. Ahu do ijia Porhanger. Na pabogei-bogei ma, humbahat do hape pagori ni Kuria na lalab lang padidihon niombahni halani lape sukkup sidabuhan mambahen horja-horja paradaton domu bani napadidihon niombah. Gakni, sanggah i huta ope ia, ididah na maningon bahenon do horja-horja paradaton anggo padidihon niombah ma. Dong ma ai na paguntinghon jambulan hu bani tulangni, irik ipupus. Dong ma ai na paabingkon. Pinomatni ma mangontang diha-diha ase marurup mangan dob mulak hun parmingguan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani ai, nalasa-lasahon ma asok laho padomuhon riah, ase namin irik kaluar parmingguan, pamasaon ma partuppuan ni ganup na padidihon, riap pakon ganup pagori ni Kuria. Bani partumpuan in ma ipamasa horja na marurup mangan (hansi pe kueh do hansa ipasirsir, bah malas (teh manis/kopi manis) pandabuhni), lang pala be marsibahen horja-horjani na padidihon niombah in i rumah ni bei. Saud do jumpah domu ni riah. Ase sonai ma saudni ipamasa. Dihut ma homa hanami padidihon niombah.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah tiba ma use masani padidihon niombah hanami, tapi lang be i Kuria Bandung, i Kuria Jl. Sudirman ma, i Siantar, songon na maruntol do otik pangahapnami halani tarpaima-ima do hasoman sa Sektornami i Kuria Jl. Sudirman bani parroh ni dilo-dilonami, ai mangihuthon hasomalan ijia ibahen napadidihon niombah do horja-horja i rumahni bei, irik kaluar minggu. Pinomatni ma marurup mangan. Halani domma napungkahkon sanggah i Bandung, lang pala bahenon horja-horja, natoruskon ma sonai dob i Siantar hanami, hansi pe saor nabotoh do, anggo bani pangahap ni samah pagori Kuria (i Sektornami) hira na suhar do ai humbani hasomalan na masa i Kuria in. Ai ma ase sonin kaluar minggu, borhat ma hanami hu Sondiraya, hu rumah ni namatorasnami, ase ijai hanami rap mangan pakon toras-torasnami, manghamalaskon pandidion in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tarsonai ma homa, dob i Kuria Sambu Baru hanami, i Medan. Sanggah tiba ma masani pajongjonghon horja palaho boru, marsangaja do ahu lang hubani hasoman sahuta (‘stm’ nidokan) hupaabeihon pajongjonghon horja in, tapi hu bani hasoman sa Kuria do. Na paabeihon do tong bani sibiak sanina pakon sibiak boru mangihuthon holmouan hasadaon ni pardiha-dihaonnami. Tapi saor ma diha-diha in pakon hasomanku ‘saparsaoran’ Kuria, rap manatang horja in. Marsibuat hundulanni ma hasoman sa-Kuria in, na patut sanina hundul humpit hundulan ni sanina, na patut tondong hundul rap pakon tondong, na patut boru hundul rap pakon boru.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ibagas na sadari paima pamasu-masuon do ijia na saloseihon horja manjalo parroh ni paralop pairik pakon horja paingkathon. Age pe ijia dong na manghatahon pantang do padalan hiou (manghioui) borngin-borngin, ningku ma mambalosi, ra bani adat ni simbalog pantang do, tapi bani adat Simalungun, humbani sapari do irik ipadalan parpaingkat pakon ipadalan hiou na legannari ai sonin salobei suhun padan siparanak. Gariada, borngin ni ai do ipaingkat (dob mardalan demban pamuhunan). Pori ni pe patarni saud bingkat – manjalo pamasu-masuon i gareja – hira na iborngini paralop in do ‘boru na bayu’ ai i rumah ni Tondong. Ningku ma homa: ‘Pori na pantang hinan pe manghioui borngin-borngin mangihuthon haporsayaon sapari, lang be pantang ai mangihutkon haporsayaon sondahan on, ai domma Kristen hita, pagori ni Kuria.’&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sobali horja-horja paradaton i rumah nongkan, nabahen do homa marurup mangan i ianan parpestaan (ai ma i Taman Sari), dob salpu pamasu-masuon i gareja. Tapi pitah horja marurup mangan manghamalaskon pamasu-masuon do in. Lang dong be horja-horja paradaton.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ganupan horja in itatang hasomannami saparsaoran Kuria Sambu Baru, rup anjaha saor pakon hasadaon pardiha-dihaonnmi.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Laho mangayaki nasinurahon ni Kuria ase lambin tongon si sada parsaoran pagori ni Kuria i Resort (GKPS) Medan Barat, rap pakon piga-piga Parhorja ni Kuria sa Resort Medan Barat (sanggah Pdt. H. M. Girsang ijia Pandita Resort Medan Barat), na alophon do riah hu bani pagori ni Kuria, ase ipajongjong BDS (Badan Diakonia Sosial) i Kuria ni bei, ase ‘badan’ in mambobahon sihorjaonkon ni samah pagori Kuria na saparsaoran anggo pajongjong horja-horja pagori ni Kuria sanggah masa malas ni uhur atap pusok ni uhur. Ase ulang be mar-‘stm’ Kuria; ai anggo ‘stm’, songon goranni ai do pandalanhononni, ‘tolong-menolong’ samah pagori ni ‘stm’, ai pe pitah hu bani pagori na dob manggalar ‘uang stm’-ni do. Lang ganup pagori ni Kuria.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Saud do jongjong BDS ni Kuria-Kuria in i Resort Medan Barat. Hansa, halani hurang ni pangarusion ma gakni ai pasal ‘diakonia’ i tongah-tongah ni nasaparsaoran Kuria, gabe hira songon ‘stm’ do pandalanhonon ni BDS in. Age pe ganup pagori ni Kuria do ningon gabe pagori ni BDS Kuria in, tapi na itatap pitah pagori na dob pasaloseihon ‘uang pangkal’ pakon ‘uang iuran’ BDS do hansa. Pangidangion ni pe hira lang dong ubah ni marimbang ‘stm’ ondi. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob hudalani janah huidah ganupan in, lambin porsaya do ahu, daoh pe panghagoluhkonon humbani na sinurahon Kuria ‘parsaoran ni halak na mapansing’ nidokan. Lang i parmingguan tumang hataridahan ni na parsaoran in, tapi bani hinagok ni pargoluhon do.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase husurahon do, pori das ma holi panorangni sayur matua ahu, namin lang pitah diha-dihaku na mateian (mateian Bapa na marbapa, mateian Oppung na maroppung, mateian Tulang na martulang, mateian Mangkela na marmangkela), tapi mateian ma homa namin pakon Kuria (pakon ganup pagori ni Kuria), ai matei hasoman saparsaoranni. Janah anggo sonai do, lang hata apoh-apoh roh humbani hasoman saparsaoran Kuria, tapi hata marsiapohan do, ai na rap mateian do. Gariada, ai lang sangkanan do namin na saparsaoran Kuria marimbang hasadaon pardiha-dihaon. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hansi pe husurahon sonai, ahu sandiri pe namin hira lape ongga mangahapkon dihut mateian anggo matei ma hasoman sa Kuria-ku. Pori diha-dihaku do na matei in, na mateian diha-diha do hansa huahap ahu, lang na mateian hasoman saparsaoran (i Kuria). Tapi, dihut ma gakni ai, halani sonai do homa ope abak ni tang sindohor ni na matei in. Nihurni, sidea do hansa na mateian, lang dihut Kuria. Gari diha-dihani pe iagan do lang mateian, hape namin na rup mateian do. Samintolah ma hasoman saparsaoran Kuria. Sonai ma homa age Kuria. Iagan do tang sindohor ni matei ai hansa na mateian. Hape namin, dihut do Kuria mateian. Ai sanggah hadakdanakon ni na matei in, igoran do ia ‘niombah ni Kuria’.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase bagas do hape pangarusion ni hata ‘parsaoran na mapansing’ in. Marbona humbani hata ‘saor’ do ‘parsaoran’. Marbona humbani hata ‘saor’ do homa hata ‘marsaor’, ai ma na ipasada dirini ase rap sahulanan pakon samah jolma. ‘Marsaor’ do homa nini halak Simalungun mangkatahon &lt;em&gt;bersetubuh&lt;/em&gt; (nini sahap Indonesia, suttabi). Halani ai ma ase ihatahon Hata ni Naibata do hira na sada badan (=angkula) do Kuria in. Buei pagori, tapi marhasadaon. Saor tumang. Sapangahapan. Satahi (&lt;em&gt;=bersekutu&lt;/em&gt;, hata Indonesia).&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-2647472157320361599?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/2647472157320361599/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=2647472157320361599' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/2647472157320361599'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/2647472157320361599'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/05/mar-kuria-8.html' title='MAR-KURIA (8)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-3853553809147299989</id><published>2007-05-11T16:09:00.000+07:00</published><updated>2007-05-11T16:12:02.572+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (7)</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Pagori ni Kuria&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;Huliskon laklak asal ma ulang pahu&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Humbani partubuhkunari do tongon halak Kristen ahu, pagori ni Kuria, tapi lang sibar partubuhku ai hansa hakristenonku. Diatei tupa ma, lambin marbanggal ahu, lambin marbanggal do homa hakristenonku. Lambin matoras ahu, lambin matoras do homa haporsayaonku mangihutkon ajaran hakristenon. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;In homa, diatei tupa ma, girah do gakni dong bakku hadirion na lang urah mubah songon simolei-olei na meleng hujai hujon mangihuthon parombus ni logou  Ai lang ongga huparnalang ‘niombah ni Kuria’ do ahu. Anak ni Sintua homa. Niombah ni na mangauhon hinadear ni panogu-noguon ni Naibata bani pargoluhonni. Nanipadong janah napinabanggal ni ai do ahu. Anggo huparnalang ai, hira dos do huahap ai songon na marparnalang partubuh diri, songon na marparnalang namatoras diri.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pasal hadirion sisonin, nihurhu dong sintongni janah hinadear ni uppasa ni halak Simalungun: ‘Huliskon laklak asal ma ulang pahu, age mahua halak asal ma ulang ahu’.Tongon, anggo naboan uppasa in hu bani pangarusion lang ra marsitatapan, marsisarihon dirini bei do hansa, hajolmaon na masambor do tinembak ni uppasa in. Tapi anggo naboan hu bani totap ni pandirian, age pe buei jolma taruyun, dearan ma lang dihut ahu. Lang tarsibar muyun hu bani hakahouon do muyun ni in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani ai, porini pe rampis hinan do hansa haporsayaonku, haporsayaon ni dakdanak hinan do hansa, lambin maruhur ahu, hupalobei do lambin marparuhurhon haporsayaon na huboan tubuh ai, lang mintor urah hujalohon haporsayaon (pakon haugamaon) na legan. Ai nihurhu do, dihut do ai tanda ni hormat diri hu bani namatoras diri. Dobni lambin martongon ma ahu, lambin porsaya ma ahu, lang be halani na huboan tubuh ai tumang be. Pori pe huidah dong na hurang bani panghagoluhkonon ni namatoras ibagas pardalanan ni goluhni, lang gabe huparsidalian ai morot manundalhon haprsayaon na dob lambin matoras bakku. Gariada, huahap siparutang do ahu dihut padearhon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonai ma ijia, sanggah roh hanami manohu Bapanami ondi ibagas hatuaonni, domma lambin moru gogohni, tibal-tibal mando i karosini, huidah songon na igoki uhur biar bohini. Husungkun ma ia, atap na mabiar do ia mandompakkon hamataeianni. &lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘Lang namin mabiar ahu matei,’ nini. ‘Na huhabiari, das lang holi dear parmateihu, gabe lang saud ahu dapotan haluahon, lang saud hu surga.’&lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘Ai mase ma pala ganggu haporsayaonmu? Ai lang domma ipaluah ham? Ai lang domma dokah dob ijalo ham haluahon ai?’ ningku patangkashon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘Sonai do namin da. Tapi, anggo lang dear holi parmateihu, atap lang dapot ahu haluahon ai,’ nini.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Jadi ningku ma use:’Ai lang tarsurat do, Pa, ‘‘nini sijaga tutupan ai ma bani Apostel Paulus: Aha ma sibahenonku, nasiam tuannami, ase maluah ahu? Jadi nini ma: Haporsayai ma Tuhan Jesus, ase maluah ham pakon parrumahmu!’’ Halani ai, humbani mamungkah porsaya ham, domma dapot ham haluahon ai. Atap sonaha pe holi parmateimu, na dob dapot ham hinan do haluahonmu ai. Ulang pala bungbang be uhurmu.’ &lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘Iah, sonai do tongon, ambia,’ nini ma use. ‘Domma tongon dapot ahu haluahon ai, sonin ijia porsaya ahu bani Tuhan Jesus.’&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tar saminggu humbani parbualannami ia, marujung ma goluhni.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase hotop longang do uhurhu mambogei, anggo marbarita ma na mateian, jojor ituturianhon sonaha ‘hinadear’ ni parmatei ni na matei in. Hira dong gakni pangarusion bani, halani ‘hinadear’ ni parmetei ni in, jumpahan haluahon ma na matei in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;Hansi pe lang halani na sihol mangindahi haugamaon na legan, ongga do, sanggah Sikolah Assisten Apoteker ahu i Medan (tapi satahun do hansa, lang saud hutammatkon), marsangaja ahu roh bani pardingatan Israq Miradz naniadongkon ni Sikolah in. Harorohkin pitah halani sihol ni uhur mangarusi aha do nanihaporsayaan ni sidea parugama Islam do. Marhitei barita pasal Israq Miradz napinadas i loulouan in, lambin huarusi ma Islam. Lanjar lambin roh hot ni ma haporsayaonku bani Yesus (na nigoran ni sidea Nabi Isa), ai hu ianan ni Nabi Isa do tang parpudi iayaki paima takkog (hu langit papituhon?).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah kuliah ahu i Fakultas Hukum, lambin roh bahatni do huarusi pasal Islam. Ai dong do mata-kuliah Lembaga-Lembaga Islam bani tingkat Persiapan. Dob ai bani tingkat Sarjana Muda, dong do mata-kuliah Hukum Islam. Maningon ma homa nabasai piga-piga ayat humbani buku Tafsir Al Quran (ai ma Quran na ialimhon hu bani sahap Indonesia). Maningon nabotoh do homa hinalegan ni pangajaran ni piga-piga mazhab na dong bani Islam. Hira na paksa do homa huparinggas diriku dompak mata-kuliah in, halani na lang ongga dong ai age otik habotohon pasal Islam. Ai ma ase hira humbagas do pangarusionku pasal Islam. Tapi halani ai ma homa mambahen na lambin roh porsayani ahu bani pangajaran hakristenon na dob dong bakku.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase age saggah parana ahu i Jakarta (1956-1960) longang do uhurhu mase boi tutur Tulanghu (lang pala husobut goranni), boi tongkinin manundalhon hakristenonni hinan gabe dihut ‘Saksi Jahowa’, hape Oppung namarombahsi i Raya na tarambilan hinan do ‘Saksi ni Kristus’ Ai lang na sihol mangatasi namatorasni ma ia in nani, nihurhu ibagas.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ahu pe sompat do lobei iengger-engger Tulanghon ase taruyun hu bani ‘Saksi Jahowa’-ni ai. Diatei ma lang sai marosuh ahu marsual-jabab pasal hasisintong ni Hata ni Naibata na tarsurat bani ayat-ayat ni Buku Bibel. Ai hira songon parninggan ni bual i kodei kopi, songon na ‘pamester-mesterhon’.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ipudi ni ari use, hubotoh ma mamodahkon, urah do kiatni ase ulang taruyun dompak ‘Saksi Jahowa’. Ai ma: ulang ra diri idari-dari marsual-jabab. Anggo ra diri marsual-jabab pakon par-‘Saksi Jahowa’, dobni mangapian ma diri bani hinapandei ni sidea mambuka Bibel manorihi ayat na mardomu bani pingkiran ni sidea, dobni taruyun ma diri.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tarsonai do hudalanhon pori roh manandangi ahu sihol marbual pasal Hata ni Naibata. Palobei hupatangkas do hun Gereja ja ia (atap sekte aha). Anggo songon na magang do ia patugahkon hun Gereja atap Sekte ja – somalni laho marbual-bual pasal haporsayaon do hansa sidalianni – mintor huhatahon ma tuldom, lang marmalang-malang:’Suntabi ma, hu bani na lape Kristen ma lah ham laho. Ahu domma Kristen, Sintua homa.’ Irik ma ahu jongjong hira mambobaisi hu labah ase mintor mulak ia.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase longang do homa uhurhu age bani panorang parpudi on, mangidah piga-piga hasomanku pagori ni Kuria, gariada hasomanhu Parhorja ni Kuria, na urah meor-eor haporsayaonni ipalindak-lindak parambilan na tarmurmur tarambilan nidokan, dobni taruyun. Lang pala mahua namin, ambit halani ai ma gabe lambin martoruh ni uhur ia, lambin marhadaulaton. Hape lambin manghatai halak do, lambin manguhumi halak na lang songon sidea ai. Gariada manguhumi hajolmaonni (haporsayaonni) sadokahni on, nanihaporsayan ni Kristen Simalungun generasi na parlobei ondi. Hira na iparnalang pasu-pasu ni Naibata sadokahni on. Gariada, na deba iparnalang hajolmaonni (ai ma budayani, hasimalungunonni) sadokahni on, talup-talup sidea ‘na baru tubuh’ in sedo jolma na marbudaya. Lang pala mahua namin, anggo ai ma dalanni missah hu Kuria (GKPS). Hape na laho bahenonni do Kuria (GKPS) gabe ‘juma tangananni’, ase dihut taruyun.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonai pe ningku, patugahkon longang ni uhurhu do hansa ahu. Lang na manguhumi. Hansa, dompak sidea in, hupatotap ma parhaporsayaonku, hupatoguh. Janah, ibagas uhurhu ningku ma dompak sidea in,:’Huliskon laklak asal ma ulang pahu, age sonin (taruyun) halak asal ma ulang ahu’.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-3853553809147299989?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/3853553809147299989/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=3853553809147299989' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/3853553809147299989'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/3853553809147299989'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/05/mar-kuria-7.html' title='MAR-KURIA (7)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-4563667067865166677</id><published>2007-05-10T23:19:00.000+07:00</published><updated>2007-05-10T23:20:59.646+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (6)</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Pagori ni Kuria&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;Pindah Kuria&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bani bona ni tahun 1967, martading hata ma ahu i Kuria (GKPS) Bandung, halani pindah ma use hanami hu Pematang Siantar dob tammat ahu hun Fakultas Hukum Universitas Padjadjaran bani ujung ni tahun 1966. Halani pagori ni GKPS Bandung do hanami, pindah Kuria ma hanami hu Kuria (GKPS) Jl Sudirman, Pematang Siantar.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah pagori ni Kuria (GKPS) Jl. Sudirman ma tubuh niombahnami sipahi-onom pakon sipahi-pitu. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Nabahen ma goran ni sipahi-onom in Nikodemus Beriman. Hira golpa-golpa ma goran in, ase age domma gijang sikolah (domma gabe ‘Sibotoh Surat’, ai ma Sarjana Hukum), gendo tong gabe halak na porsaya bani Jesus, songon si Nikodemus na ibaritahon bani Joh. 3:1-10; 9:39. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Anggo sipahi-pitu, nabahen ma goranni Irawan Atmadisaputra, goran na padonok hu bani goran ni halak Sunda, lanjar padonok hu bani goran ni Oppungni (marihutkon Inangni) na margoran Kaim Atmaja.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tahun 1972, dob jadi Anggota DPRD Sumatera Utara ahu i Medan mamungkah tahun 1971, pindah ma use hanami hu Kuria (GKPS) Hang Tuah, halani i Jl. Sei Batang Kuis, Medan Baru, do lobei hanami marianan. Lang piga dokah, pindah homa ma use hu Kuria (GKPS) Sambu Baru, halani ilayak-layakkon Naibata do bennami boi mangangsur rumah i Komplek Perumahan PEMDA Jl Karya (Ijia goran ni alamatni ai ma Jl. Karya Ujung No. I/2, halani type I na paduahon do rumahnami in. Ipudi ni ari gabe Jl. Karya No. 155). &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Kuria na baru jongjong pe Kuria Sambu Baru in, Kuria pagaran ni Kuria Hang Tuah. Garejani pe lape bangunan permanen. Mardingding papan. Buhani 6 meter dassa. Age pe sonai, mintor hupindohon do ase pindah Kuria hanami hun Kuria Hang Tuah na majagiah in hu Kuria Sambu Baru. Ai nihurhu do, maroa do mar-Kuria i Hang Tuah diri, hape i lambung rumah diri do gareja ni Kuria Sambu Baru. Hansi pe namin ijia (age ronsi nuan tene), dong do na daoh do rumahni hun Hang Tuah, sai tong mar-Kuria i Hang Tuah, hape i lambung rumahni domma dong Kuria (GKPS).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tahun 2000 sompat do lobei pindah kuria hanami hu Kuria (GKPS) Cikoko, halani domma humbani tahun 1992 ahu ‘marjuma modom’ i Jakarta. Mungkahni halani isaraya huan-huanhu, Ir. Usman Hasan, ahu mangurupisi sanggah na gabe Ketua Fraksi Karya Pembangunan ia i DPR-RI. Dob ai homa gabe Wakil Sekjen (lanjar Kepala Sekretariat) ni DPP HKTI ma ahu, na markantor i komplek ni Kantor Departemen Pertanian, i lambung Ragunan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tahun 2002, pindah Kuria ma use hanami hun Kuria Cikoko hu Kuria Jl Sudirman, Pematang Siantar. Ai ma halani ‘marjuma modom’ i Pematang Siantar use ahu, isaraya Marim, niombah sipahiduanami, mangurupisi sanggah Walikota Pematangsiantar ia.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tahun 2006, pindah Kuria ma use hanami, mulak hu Kuria GKPS Sambu Baru. Ai age pe ‘marjuma modom’ i Jakarta, dob ai i Siantar, anggo rumahnami tong do i Jl. Karya, lang das dua batu daohni hun gareja ni Kuria Sambu Baru.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Gakni halani sonai do pardalanan ni par-Kuria-onku, ai ma bani mungkahni atap na piga hali pindah iananku tapi tong pagori ni Kuria Sondiraya, dob ai use pindah ma parkuriaon sonin pindah ianan (huta) – hun Bandung hu Siantar, hu Medan, hu Jakarta, mulak use hu Siantar, dob ai use mulak hu Medan (GKPS Sambu Baru) – gabe hupodahkon ma bani niombahnami na marsikolah hu Jawa, ase mintor iboan surat pindah-Kuria-ni bei. Ai ma ase sonin sikahanan pakon sipahidua marsikolah (mahasiswa) i Bandung, napaingkat do surat pindah par-Kuria-onni. Sonai do homa sipahionom, Nikodemus Beriman, iboan do surat-pindah-ni hu Kuria (GKPS) Yogya.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hansa, dob tammat bei sidea in, sanggah na lang totap be sidea i Kuriani, lolei do sidea mangurus surat-pindah-ni. Deba ma gakni ai halani na lape marhatotapan ai ianan atap horja ni sidea dob na tammat in sikolahni. Marhalanihon na hundokah ma lang taridah (magou?), gabe ai ma gakni ibahen Kuria ianan ni sidea in lappani mambahen lang ibere Kuria surat parkurian sanggah laho marhajabuan sidea. Kuria (GKPS) Bandung lang ra be mambere surat parkuriaon ni si Marim, sanggah laho marhajabuan ia. Hape, ongga do gan si Marim gabe Pangurus ni Pemuda GKPS i Bandung (dob ai Ketua ni GMKI Bandung, janah hunjai ma use ia gabe Ketua Umum ni GMKI, na markantor i Jakarta). Sonai homa do pambahen ni Kuria (GKPS) Yogya dompak si Nikodemus. Hape, gan, ongga do Niko in icalonhon Kuria gabe Syamas. Halani ai, hun Kuria (GKPS) Sambu Baru ma use napindo surat parkuriaon ase boi sidea in dear manjalo pasu-pasu marhajabuan. Gakni, ibotoh (iparmahani?) Kuria Sambu Baru do na ongga pagorini in, hansi pe domma ipaingkat hinan mar-surat-pindah-Kuria.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-4563667067865166677?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/4563667067865166677/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=4563667067865166677' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/4563667067865166677'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/4563667067865166677'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/05/mar-kuria-6.html' title='MAR-KURIA (6)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-8040845426141430205</id><published>2007-05-10T23:14:00.001+07:00</published><updated>2008-12-03T13:59:05.918+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (5)</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Pagori ni Kuria&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;Jongjong Kuria (GKPS) Bandung&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang piga dokah dobhonsi na tardidi in Inang-i-rumahnami pakon dua niombahanmi, ipungkahkon halak Simalungun na i Bandung ma mambahen partonggoan ni halak Simalungun. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dong do ijia tumpuan ni halak Simalungun i Bandung, SAHUHUR goranni. Tumpuan in do lobei mambobahon partonggoan in, hansi pe anggo Ketua-ni, ai ma Rasiaman Damanik, parugama Islam do. Ai deba horja ni SAUHUR ai ma mambahen partumpuan-partumpuan ni halak Simalungun. Ai ma ase martorap roh do Ketua na marugama Islam hu partumpuan partonggoan in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob piga-piga hali mardalan partonggoan in, ipadihut sidea ma homa ahu mambobahon. Lang piga dokah, ibahen ma parmingguan ni halak Simalungun, ai tudu dong do ijia Pandita halak Simalungun, ai ma Pdt. A.H.P. Girsang, Pandita ni HKBPS na gabe Pandita Tentara, marianan i Bandung. Dob dong parmingguan in, ipabangkit ma Parhorja (Sintua pakon Syamas), itodoh sidea ma ahu jadi Porhangerni. I parsikolahan do parmingguan ibahen. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang piga dokah, ai ma bani tanggal 10 Mei 1964, iresmihon ma jongjong Kuria GKPS Bandung. Ephorus GKPS do, Pdt. J. Purbasiboro, roh hu Bandung manresmihon. Lanjar sanggah peresmian ni in ma homa resmi ipabangkit piga-piga hanami gabe Sintua pakon Syamas. Iresmihon ma homa ahu gabe Pengantar Jemaat/Porhangerni.&lt;br /&gt;&lt;P&gt; (Ai tahun 1963 do, dob domu riah pakon HKBP, resmi HKBPS ipajae HKBP. Janah dob ipajae, ibahen ma goranni GKPS. Tahun 1964 ijalo ma GKPS gabe Anggota ni DGI (paima iubah goranni gabe PGI). Haroroh ni Ephorus GKPS in ma hu Sidang Raya DGI 1964 i Jakarta, isompathon hu Bandung manresmihon Kuria GKPS Bandung). &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah ijia ma tardidi niombahnami napatoluhon. Lang be i Gereja Pasundan tardidi, tapi bani Kuria GKPS na i Bandung ma. Ibahen hanami ma goran ni niombah sipahitolu in Ichtus Pujiontama. Goran &lt;em&gt;ichtus&lt;/em&gt; nabuat humbani goran ni ikan (nidurung) janah sompat ipakei gambarni ni &lt;em&gt;ichtus&lt;/em&gt; in gabe tanda ni samah pagori ni Kuria sanggah mungkahni dong Kuria na parlobei ijia i gomgoman ni Kaisar Roma. Ai &lt;em&gt;ichtus&lt;/em&gt; in boi homa gabe goran napinapondok, na mararti ‘Jesus Kristus Sipaluah’. Jadi, hira marhitei goran ni niombahnami in ma isaksihon hanami: ‘Ichtus (Jesus Kristus Sipaluah) pujionta ma’ (barang ‘Ichtus pujion tama’), Ichtus Pujiontama.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hira humbani parjongjong ni Kuria (GKPS) Bandung in ma hataonkon, pagori ni Kuria (GKPS) Bandung ma ahu, lang be pagori ni Kuria Sondiraya. Hira songon ahu ai do homa hataonkon buei pagori ni Kuria (GKPS) Bandung sanggah parjongjongni in. Ai gabe pindah Kuria ma pagori ni Kuria halak Simalungun hun Kuria i huta ni bei hu Kuria Bandung. Ai piga-piga tangga do hansa na dob pindah hu Kuria na dob dong hinan i Bandung.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah pagori ni Kuria (GKPS) Bandung in ma hanami, tardidi niombahnami sipahi-opat pakon sipahi-lima. Ibahen hanami goran ni sipahi-opat in Lydia, mangusihi goran ni parinangon, partiga-tiga hiou sigerger, halak Eropa na parlobei gabe Kristen (Lah. 16:14). Gabe pardingatan ma homa in, ai Inang-i-rumahnami ma na parlobei gabe Kristen hun tongah-tongah ni sidea na sainang. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Goran ni niombah sipahi-lima ibahen hanami Hotmar Pangarapan. Hira tonggonami ma in ase hot marpangarapan hu bani Naibata ibagas mandalani goluh on.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-8040845426141430205?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/8040845426141430205/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=8040845426141430205' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/8040845426141430205'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/8040845426141430205'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/05/mar-kuria-5.html' title='MAR-KURIA (5)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-1142482350972679801</id><published>2007-04-27T01:06:00.001+07:00</published><updated>2008-12-03T13:28:38.979+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (1)</title><content type='html'>&lt;strong&gt;PARLOBEINI&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt; Domma ihasomalhon ai humbani mungkahni dong Kuria i tongah-tongah ni halak Simalungun, ganup do niombah ni pagori ni Kuria igoran niombah ni Kuria. Ahu ma sada naginoran niombah ni Kuria ai. Ai ma ase humbani hadakdanakon nari do ahu pagori ni Kuria.&lt;br /&gt;Ia Kuria ai ma parsadaan na mapansing ni halak Kristen, songon na tarsurat bani Hata Haporsayaon nasinaksihon ni halak Kristen i sab tanoh on.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bani pardalanan ni goluhku, lang singgan pagori ni Kuria hansa ahu. Ipalar Naibata do manaraya ahu dihut mangidangi KuriaNi. Diatei tupa ma.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Diatei tupa ma homa, ibere Naibata do bangku panorang – ronsi panjuljul ni uhur – manuratkon pargoluhonku na mar-Kuria in. &lt;br /&gt;Hugoran do nahusuratkon Mar-Kuria. Ijon ma hupatongah hajongjonganku gabe pagori ni Kuria, ronsi na Ipadihut Naibata ahu mangidangi i KuriaNi, dihut pakon na mar-Oikumene.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang tarbahen lang maningon hugorani do na ipabangkit ahu gabe Sintua bani tahun 1964, na ongga ahu Pengantar Jemaat, ongga Wakil Pengantar Jemaat, ongga Pengurus Resort GKPS, ongga Pembimbing sonai Ketua Umum ni Seksi Pemuda GKPS, ongga Ketua Umum ni Badan Penyelenggara Perguruan (BPP) GKPS, ongga Ketua Umum ni Badan Diakonia Sosial GKPS, ongga Anggota Sinode Bolon GKPS, ongga Anggota Majelis Gereja GKPS, ongga ipadihut mambahen Rancangan ni Tata Gereja pakon Peraturan Rumah Tangga GKPS, pakon na legannari. Sonai pakon piga-piga horja Oikumene.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bangkir do namin uhur manggorani in, ai hira pajuntul-juntulhon. Tapi maroa ma homa lang nagorani ganupan in, ai Idop ni uhur ni Naibata do in bakku. In homa ibagas bagei ni horja in do ipabayak Naibata pangarusioku pasal KuriaNi.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani ai, ia hugorani pe holi in, daoh ma humbani na pajuntul-juntulhon. Na manggorani Idop ni uhur ni Naibata do.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Andohar na narhitei na hupatongah Mar-Kuria on hu loulouan ni sipambasasi, boi ipakei Naibata on pabayakkon pangarusion pasal KuriaNi.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;Pagori ni Kuria&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tubuh i Kuria Pamatang Raya do ahu, tahun 1937. Sintua do Bapanami, St. Tarianus Sigumonrong. Ai ma ase anggo dong pe buku Register ni Kuria Pamatang Raya, nihurhu tarsurat do ijai partubuhku pakon pandidionku. Ai anggo Sinata (Surat Pandidion) do, lang ongga huidah be, gakni magou sonin-sonin do sanggah masa ni na marharawa sapari ondi (1946-1947).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ongga do hupasungkun bani Abanghu, (Asang) Jawasman, i gareja ja do ahu tardidi. Dob idingati na ongga do ia marsikolah i parsikolahan na pinajongjong ni Tuan A. Theis i Pamatang, anjaha i lambung ni parsikolahan ai do sapari gareja ni Kuria Pamatang Raya, mangihutkon etonganni, i gareja na i Pamatang do ahu tardidi, paima mosor gareja ni Kuria Pamatang Raya hu pargarejaan sisonari (na ipudian ni ari igoran GKPS Pematang Raya 1903, hansi pe namin lape jongjong Kuria Pamatang Raya tahun 1903). Mangihutkon pardingatni Abang in, tar tahun 1939 do ipajongjong gareja sisonari, ai ma parmosor ni Kuria Pamatang Raya hun gareja na i Pamatang hu gareja sisonari.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang piga dokah dob jongjong gareja ni Kuria Pamatang Raya in, pajongjong rumah ma Bapanami ondi i hutani hinan, ai ma huta Partayuban, donokkon Sondiraya. Mar Kuria hu Pamatangraya do par Sondiraya pakon par Partayuban panorang ia. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;Mungkahni Marhaporsayaon&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt; Lokkot do bani pardingatku, sanggah danak ope ahu, domma porsaya ahu bani Naibata, bani Tuhan Jesus.&lt;br /&gt;Hudingat do naijia, martomu samon honsi ari, mulak ma hanami (ahu pakon anggiku, Sarmedi) hun juma Paratusan. Rumahnami i Partayuban do, i lambung Sondiraya. Halani ai, laho mulak hun juma Paratusan, bontason do lobei habungan laho hu huta Pamatang (sonari goranni Amanraya), hun Pamatang laosan ope sabah lombang sadanari laho mendipar dompak Sondiraya. Anggo domma das i Sondiraya, hira na das ma pangahap, ai lang be das sabatu sidalanan ase das hu rumahnami i Partayuban.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ijia, i salahsah ni sabah lombang silaosannami in, dong do gana-gana mangusihi ulu ni jolma. Igoran halak do in gana-gana ni St. Musa, halani St. Musa do gan manopa gana-gana in. Hira i toruh ni gana-gana in do sibatangi sibontason mandipari sabah lobang in. Banggal do gana-gana in, majangin do pangahap mamontas hunjin. Hira na ipanolnol gana-gana in do matani dompak halak na mamontas. Halani hunjin do dalan pamontasan sidonokan, sai ilaosi hanami do sabah lombang in laho hu juma Paratusan pakon laho mulak.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Santorap, sanggah mulak hun juma, marsaran ma hanami i huta Pamatang, laho paidah-idah na margalah i alaman bolag i lobei ni Rumah Bosar. Iparagei hanami ma rahutan ni hawei nabinoannami hun juma. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dobni, lang be pitah mangidah-idah na margalah on hanami, tapi dihut ma homa use hanami margalah, ai anak ni Tulangnami do deba na margalah in, ai ma nasi Tuan Nengneng (ai do goran ni Abang Banner Saragih Garingging ondi) , Tuan Saludin, pakon dakdanak na legannari. Tuan Nengneng ai ma anak ni Tulang Kaduk (J. Kaduk Saragih Garingging), Raja Raya panorang ia; Tuang Saludin ai ma anak ni Tulang Gomok Saragih Garingging nahinan, Raja Raya na igansihkon ni Tuan Kaduk).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob loja bei na margalah on, tarjolma ma hanami, domma hape humbagas borngin, lang naahapkon. Tarolos ma hanami mangulakkon pardalanannami mulak hu Partayuban. Najujung ma use rahutan ni hawei na iboan hanami nongkan hun juma ase dong bereonkon ni Inang mamahan babuyni. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonin das hanami i sabah lombang silaosannami laho mulak, naidah ma marlangat-langat gana-gana ulu ni jolma na majangin in. Manorgi ma ambuluku akkap janginni. Mabiar do namin ahu mangkawahkon gana-gana in. Pakulah so hukawahkon ma, tapi ganup tongkin lang tarhorom mangkawahkon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah ia ma hupahot uhurhu, ningku ma ibagas uhurhu: Marhasoman Tuhan Jesus, lang dong habiaran. &lt;br /&gt;Dob husuanhon haporsayaon sisonai ibagas uhurhu, tongon ma, lang be mabiar ahu mamontas sabah lombang in, mandalani sibatangi ni sabah i toruh ni gana-gana na majangin in. Dirgas ma panlangkahnami mandipari sabah lombang in. Lang naahapkon, nalaosi ma huta Sondiraya, dobni das ma hanami i rumahnami i Partayuban.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Paima masa ni ‘Revolusi Sosial’ nidokan (1946) do in  Na mararti do ai, hira marumur 7 tahun pe ahu.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase girah do dong haporsayaon bakku marpangajaman bani Naibata. Halani ai, gati do hulungkari pardingatku, sandihari janah sonaha do nani dalanni naijia ase dong haporsayaon sisonin bakku. Lalab do lang jumpah ahu balos. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Humbani hadakdanakonnari do tongon hanami ipodahkon martonggo laho mangan: ‘Ham Tuhan, pasu-pasu Ham ma sipanganon on pargogoh bani dagingku, Amen’. Domma songon hasomalan mando tonggo in. Paima nadahup indahan na dob radei i lobeidiri, naloppit do lobei tangan, napamitmit mata, napaunduk panjujung, dob ai mubit-ubit ma bibir mangkatahon tonggo in. Tongon hu bai dobni, naparuhurhon ma hata ni tonggo in. Dobni use marhitei haporsayaon ma tonggo in. Sonai do nani parroh ni haporsayaon in?&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase mar-ra do hansa pag ahu. Ra do halani pangajaran na dapot ahu sanggah Sikolah Minggu do ase dong bakku haporsayaon in, mambaen domma humbani hadakdanakonnari hubotoh marpangajaman bani Naibata. Ra do homa halani pangajaran na dapot ahu marhitei podah pakon marhitei na mangidah pargoluhon ni namatorasnami. Tapi ra do homa sibere-bere ni Naibata do in bakku; Naibata do patubuhkon haporsayaon in bani hadirionku.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-1142482350972679801?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/1142482350972679801/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=1142482350972679801' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/1142482350972679801'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/1142482350972679801'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/04/mar-kuria.html' title='MAR-KURIA (1)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-3616654491276949818</id><published>2007-04-26T22:05:00.001+07:00</published><updated>2008-12-03T13:42:21.645+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (2)</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Pagori ni Kuria&lt;/strong&gt;.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;&lt;strong&gt;Mangajamkon Holong ni atei ni Naibata&lt;/strong&gt;&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Naibata do patubuhkon haporsayaon in bani hadirionku, manggoluh janah lambin marbanggal bani pargoluhanku.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai hudingat, sanggah ujian manammatkon Sekolah Rakyat (tahun 1951), martonggo do ahu ibagas uhurhu paima hujamah hortas ujiannami. I Sondiraya do ahu Sekolah Rakyat, tapi ijia i Pematangsiantar do ianan ujian, ai ma i parsikolahan na i lambung ni Gereja Katolik. Sonai do age sanggah ujian SMP (bagian B) i Medan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dobhonsi parana ahu, domma marguru janah manaksihon haporsayaon i Kuria, hira songon bulus ni uhur sanggah hadakdanakonhin do homa ahu marpangajaman bani idop ni uhur ni Naibata sanggah ujian SMA (bagian C) i Jakarta. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob matua (domma marhajabuan) pe tene, domma Sintua janah Pengantar Jemaat ni GKPS Bandung, hira songon parhaporsayaonku sanggah dakdanak ondi ahu mandompakkon ujian Sarjana Hukum i Universitas Padjadjaran Bandung, lang pag au mangajamkon haringgasonku marlajar, hapandeionku, tapi pitah mangajamkon idop ni uhur ni Naibata do, hupadas marhitei tonggoku sonin laho ujian.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonai ma ijia, sanggah laho mangadap ahu bani Dosenhu, Mr. Paul Mudigdo, manungkunkon atap domma soppat ia mamareksa skripsiku. Somalni, hu rumahni do diri mangadap. Ai age pe gati do ia i Kantor Dekan Fakultas (halani sanggah Dekan do ia ijia), tapi hu rumahni do isuruh roh anggo pasal skripsi na i tanganni do sisahaphonon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Palobei tuluy do ahu hu Fakultasnami patangkashon atap sanggah ija dosennami on. Sanggah na patangkaskon in ma ahu, huidah hasoman sakuliahku anakboru mangkatariluh martuturian na iusir ia sonin das ia i rumah ni Dosen on laho mangadap. Mangidah in, gobir ma uhurhu laho mangadap dosen on. Sompat do lobei laho surut ahu. Tapi anggo hupatarhon, mabiar ahu mardokah-dokah holi use, hape tahun paonomhon ma au i Fakultas Hukum on. Girah do namin lulus au &lt;em&gt;Sarjana Muda&lt;/em&gt;, ai dua tahun dassa dapot ma &lt;em&gt;Sarjana Muda&lt;/em&gt;. Tapi halani marlambin-lambin, sompat use dokah ase dapot au tingkat &lt;em&gt;Doktoral&lt;/em&gt;. Halani ai hupatotap uhurhu mangadap sadari ni ai, dob tangkas hu botoh sanggah i rumahni do Dosennami on. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Mar-opelet (&lt;em&gt;Angkot, Angkutan Kota&lt;/em&gt; do goranni sondahan on) ma ahu hun Dago hu Wastukencana, hunjai ma use mar-opelet dompak Ledeng, turun i sirpang ni dalan dompak Karangsetra, hunjai ma ahu mardalan nahei laho hu rumah ni Dosen on, ai i lambung Karangsetra do rumahni.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hira lang huahapkon sonaha pardokahni iatas opelet on. Ai sanggah na mar-opelet on, sonai sanggah mardalan nahei laho mangayaki rumah ni Dosen on, lalab do au martonggo ibagas uhurhu, mangarapkon idop ni uhur ni Naibata, marondos bani Naibata, uhur ni Naibata ma saud.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonin jongjong au i horbangan na oruk i lobei ni rumah ni Dosen on, mintor roh ma dakdanak, hira 6 tahun pe gakni umurni, mangayaki au hu horbangan. Nini, marsahap Indonesia: ‘Ihatahon Bapa ase padalan-dalan ham lobei dompak Karangsetra ai, dob ai roh ham use holi.’ Dob sonai nini, iolos ma use marlintun mulak hu rumahni.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sompat do lobei jonong ahu mambogei panisei ni dakdanak in. Tapi tongkin do hansa. Ai tongkinin mintor lunggar ma pangahapku, ai hubotoh ma na laho dear do panjalo ni Dosen on bani parrohkin. Hulangkahkon dompak Karangsetra, ai hun ujung ni dalan na i lobei ni rumah ni Dosen on , mintor taridah ma Kolam Renang Karangsetra.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hupadompak do tongon bohiku manatap hinajenges ni Kolam Renang Karangsetra in. Tapi anggo uhurhu igoki malas ni uhur do mardingat idop ni uhur ni Naibata na patorang langkahku na laho mangadap Dosen in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lape das sa jam ahu manatap-natap dompak Kolam Renang Karangsetra in, hurohi ma use rumah ni Dosen on. Sonin das ahu i horbanganni, mintor roh ma tarolos puang-puang mambuka horbangan, talup-talup &lt;em&gt;Pembantu&lt;/em&gt; do gakni, ihatahon ma ase hu rumah ahu.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonin das ahu i rumah, isisei Dosenhon ma ahu, jamah pe ia bani skripsiku. &lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘Sanggah mambasa skripsimu on do ahu nongkan, ase husuruh ho mardalani lobei, ai lape siap hubasa. Ai goran-goran ni niombahmu do na isuratkon ho bani skripsimon?’&lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘Ai do dahkam,’ ningku mambalosi. Ijia domma lima niombahnami, 4 anak, sada boru. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob sonai, ipahundul ma use i kursi ni meja tulisni, manuratkon tandatanganni bani skripsi on. Irik ma use jongjong ia mamberehon skripsi on bakku, nini:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;’Boi ma on, dob ipadear ho romban hu bani na husuratkon bani skripsimon.’ &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hujalo ma skripsi on hun tanganni. Halani lang iarahkon au hundul, husungkun ma use ia:&lt;br /&gt;&lt;P&gt;’Anggo sonai, ra boi ma au mulak?’.&lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘Dear, boi ma mulak ho,’ nini.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Mesek tumang ma uhurhu mulak hun rumah ni Dosen on. Ai anggo domma salosei skripsi on, boi ma hudaftarhon diringku laho ujian &lt;em&gt;meja hijau&lt;/em&gt; nidokan. Sonin das i rumah, tambah ma homa malas ni uhurhu, ai dob hupareksa nasinuratkon ni Dosen on bani skripsi in, lang sai piga be na porlu paubahon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang piga dokah hunjia, dihut ma ahu ujian &lt;em&gt;meja hijau&lt;/em&gt;. Mandompakhon &lt;em&gt;meja hijau&lt;/em&gt; on pe, hot ma uhurhu, lang dong gobir age otik, ai hubotoh ihasomani Naibata do au. Hansi pe tongon lang &lt;em&gt;cum laude&lt;/em&gt;, tapi saud do dapot ahu panggoranion &lt;em&gt;(gelar) &lt;/em&gt; Sarjana Hukum.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase porsaya do ahu, idop ni uhur ni Naibata do mambahen boi hulopusi sada-sada sikolahku. Gariada, porsaya do ahu, Naibata do patuduhon langkahku mambahen na Sarjana Hukum ahu ipudian ni ari, ai lang ongga huparnipihon, lang ongga husurahon gabe Sarjana Hukum. Ai dob tammat ahu SMP, sompat do lobei marsikolah i SMA Nasrani. Dob tolu bulan ahu i SMA, ipungkahkon Pamarentah ma mambuka Sikolah Asisten Apoteker i Medan. Hujin ma use ahu marsikolah, ai marosuh tumang uhur ni Bapanami ase dong niombahni hu Sikolah Asisten Apoteker, gendo dong na manoruskon horjani na ipungkah humbani partubuhku nari, ai ma marjual tambar, mar-‘Toko Obat Sigumonrong’. Ai hira humbani horja in ma hataonkon mubah pargoluhonni lambin roh torsani, mambaen tarmurmur goranni.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hape, satahun do hansa ahu i Sikolah Asisten Apoteker in. Ai roh ma rayohku, lang hubotoh halani aha. Iboli Bapanami do namin lereng na bayu bakku, merk ‘Lokomotif’, ase boi hulerengi hun Kampung Durian hu parsikolahannami i Padangbulan. Bani kwartal paopathon, siap sogod do ahu borhat hun rumah kohomanku, tapi hotop do absen ahu, lang saud das hu sikolah. Dobni, halani bahattu ma hudidah na absen on, hupasoh ma marsikolah. Ai maila ma use ahu, gati tu absen. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani lang be marsikolah, mulak ma ahu hu huta. Sompat do lobei ahu kenek motor Cap Gunung, mangihut-ihut Abang Asang na jadi kenek homa ijia. Ongga do homa hupaihut-ihut kenek motor truk na mangalop hayu hun Sidikalang. Tapi lang dokah ahu jadi kenek in, ai iarahkon Inang do ahu manghorboui sabahni i Hutailing. Sanggah ia ma husuhutkon bani Inang ase hu Jakarta ma gelah ahu.&lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘Mangaha ma ho i Jakarta, lang dong sikolahmu?’ nini Inang.&lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘Atap boi songon Abang Saralen, marhorja sambil marsikolah,’ ningku mambalosi.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Manganju do namin Bapanami bakku. &lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘Anggo ra do ho sikolah SMA i Medan atap i Siantar, hupala-palai pe mambere uang sikolahmu. Tapi anggo hu Jawa do nim ho, ho ma mansarihon bam, anggo sihol marsikolah pe ho, ulang arapkon uang sikolahmu humbakku,’ nini, sanggah manaruhkon ahu ia hu Medan laho misir markapal laut hu Jakarta dob ihadearhon Inang pangindoanhu ase hu Jakarta ma gelah ahu.&lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘Hu Jakarta ma gelah ahu,’ ningku pondok. Sonai ma parborhatku hu Jakarta. Sibar Pajak Sentral Medan do hansa Bapa manaruhkon ahu, lang das hu Belawan ia.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob dapot ahu horja i Jakarta, ai ma i Tata Usaha ni Fakultas Ekonomi Universitas Indonesia, hununut ma homa sikolah, i SMA sore/malam. Lang pala namin pongkut tumang ahu na marsikolah on. Hape saud do lulus SMA, hansi pe tongon hunlambat ma parlulushu SMA, ai tahun 1959 pe ase lulus SMA, hape tahun 1954 do tammat SMP (i Medan).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob lulus SMA, husurahon do namin ase hu Fakultas Ekonomi hutorushon sikolahku. Tapi halani ijia sanggah kuliah i Fakultas Ekonomi do Abang Saralen, gabe hu Fakultas Hukum ma saudni ahu masuk. Mungkahni i Fakultas Hukum U.I., Jakarta, dob ai pindah hu Fakultas Hukum UNPAD, Bandung, halani dob marhajabuan ahu, hu Bandung do ahu pindah horja hu Fakultas Ilmu Pasti dan Pengetahuan Alam UNPAD.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase pori pe saud ahu Sarjana Hukum, halani na kuliah i Fakultas Hukum do, sedo halani na husurahon hinan jadi Sarjana Hukum. Hira songon na paihut pambobahon ni pardalanan ni goluhku do hansa ahu, ia huja iboan, hujin ma hupaihut.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang pitah ase dong pangunsandeianku hansa ase marhapaporsayaon ahu bani Naibata. Tapi humbani hadakdanakonhunari, domma porsaya ahu na maidop do uhur ni Naibata bani jolma na ra mansousouhon dousa panlanggaranonni. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai age pe ningku nongkan marhaporsayaon do ahu bani Naibata, Ia do napatudu-tuduhon langkah ni pargoluhonku, tapi sedo halani dear ni gabeihu ase ihaholongi Naibata ahu, sedo halani habujuronku. Ai jolma habian do hansa ahu, gariada tene, lape jolma siusihon bani parlahou. Humbani hadakdanakonnari do sai mardousai ahu. Masam ni dosa pe hira ganup do ongga huparlahouhon. Pori hupajojor ganupan ai sonari, boi do hugorani. Hansa, lang suman nagorani dousa in ijon, tarlobih halani domma isasap Naibata.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Na sihol hatahononhu sonari, sonin husopotkon bani Naibata ibagas Jesus Kristus, tongkinin do dapot ahu hasasapan ni dousa ai. Hasasapan ni dousa irik haluahon. Lang pitah haluahon simagira, tapi haluahon si sonari pe. Ai gabe lunggar ma pangahap, lang dong na dondon pori pe sai nadingat do dousa diri ai, lang pala be etek uhur pori dong halak namanrisai pardousaon diri ai, janah maluah ma diri humbani pambiar-biari ni uhurdiri, gabe pag ma diri dirgak mardalan. Gariada tene, podas do ilupahon halak pardousaondiri ai. Suman songon parninggan ni umpama ni Simalungun: sabou do na matolbak tubuhan sae-sae.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-3616654491276949818?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/3616654491276949818/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=3616654491276949818' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/3616654491276949818'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/3616654491276949818'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/04/mar-kuria-2.html' title='MAR-KURIA (2)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-719642506903316998</id><published>2007-04-25T14:50:00.001+07:00</published><updated>2008-12-03T13:52:57.933+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (3)</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Pagori ni Kuria&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;Niombah ni Kuria, sundut na paduahon&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Anggo Bapa pakon Inangnami ondi, dob magodang do sidea tardidi. Hira riap tardidi do sidea pakon sin Raya na parlobei manjalo Ambilan Na Madear na ipadas marhitei parsikolahan (Sikolah Sending) naijia. Sidea in hataonkon sundut &lt;em&gt;(generasi)&lt;/em&gt; na parlobei na jadi Kristen humbani halak Simalungun. Sidea in do hulanan parsadaan ni halak na porsaya na gabe Kuria na parlobei i Simalungun. Niombah ni sidea in ma sundut na paduahon. Goranon ma ‘niombah ni Kuria’ sundut na paduahon in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ongga do piga-piga hali martaringat Bapanami ondi pasal hasaparionni paima tardidi. Humbani tuturian ni in, dapot uhurhu do, domma porsaya ia bani Naibata humbani hadakdanakonnari, paima roh Ambilan Na Madear. Oppung Naibata do nini halak sapari manggoran Naibata. Sada dassa Naibata mangihuthon haporsayaon ni halak Simalungun sapari, na tang sigogohan, siparkuasa mangatasi haganupan kuasa. Hu bani Naibata do iparbilangkon anggo parah ma pandorun ni halak. Hansa gakni, panandaion ni sidea sapari bani Naibata, lang songon torang ni panandaion na jumpah humbani Ambilan Na Madear na binoan ni Sending.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sompat do gan Bapanami ondi mangguruhon dihar pakon haguruon sapari. Bapani sandiri do gan guruni, ai ma Oppung Mariam Purba Sigumonrong, Anakboru (Kerajaan) Raya. Bani nombas parlobei humbahat do sidea rap mangguruhon dihar (pakon habotohon sapari). Dob salosei nombas na parlobei in, idilo ma gan use 3 halak sidea humbani na bahat nongkan laho pabagashon haguruonni. In ma nombas na paduahon. Dob salpu parguruan ni sidea na tolu halak in, idilo ma gan use Bapanami ondi, sahalaksi, mangguruhon bagei ni halobihon na legannari. Anggo nombas napatoluhon in, hu Dolog Simbolon ma gan ianan parguruanni. Sanggah na sahalaksi in ma ia mangguruhon naginoran ‘elmu allah’. Hunjianari ma gan dapotsi habotohon sonaha ase lehleh imbangni, ai ma marhitei na mangarepatkon jongjong Naibata ilobeini mandompakkan imbangni, mintor lehleh do imbangni on, lang saud mambahen parmaraan hu bani.&lt;br /&gt;&lt;P&gt; “Anggo domma nabotoh mambahen sonai, lang pala be loja diri mangimbang age ise pe, ai lang be dong uhurni mambahen parmaraan bendiri,” nini Bapa ondi.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sompat do lobei tubuh sihol ni uhurhu mangguruhon habotohon sapari in. Jadi ningku ma:&lt;br /&gt;&lt;P&gt; “Mase ma lang ipodahkon ham habotohonmu ai bennami on?”&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Balosni:”Ai lang habotohon sisonai do na dapot hita humbani Ambilan Na Madear? Ai nini do: ‘Anggo Naibata hasomanmu, ise ma imbangmu’. Ai ma ase dob roh Ambilan Na Madear, sisoya-soya mando ganup haguruon na huguruhon nahinan ondi.”&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ningku ma use:”Ai lang porlu pe namin hadiharon ai ipodahkon ham bennami?”&lt;br /&gt;&lt;P&gt; “Naguruhon hadiharon ase boi nasakahkon tenju-tenju ni halak. Naguruhon elmu hobal, ase ulang tolap bendiri pisou atap podang ni halak na sihol mambahen parmaraan bendiri. Anggo lang dong halak na sihol manenju diri, benaha guruonkon mansakahkon ai. Anggo lang dong halak na sihol managil diri, benaha guruonkon elmu hobal. Na porlu guruonkon, sonaha ase ulang dong halak na marsogam ni uhur bendiri, ase ulang roh uhurni halak mambahen parmaraan bendiri. Na porlu guruonkon, sonaha ase tong ihasomani Naibata diri,” nini mambalosi.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lalab do mangapian ahu bani panadingkon ni Bapanami ondi bani habotohon hasaparion ni sidea in. Boi jumpahsi janah ihaporsayai na lobihan do na niguruhonni humbani Ambilan Na Madear marimbang habotohon sapariondi. Mangapian do ahu lang ongga taridah sima-sima ni haguruon saparini ondi bani pargoluhonni. Martorap ma hansa taridah, ai ma anggo tarsonggot ia, mintor taridah hadiharonni, gakni pugar tongkin, dob ai tarjolma ma ia, mulak ma pangabakni songon na so mambotoh hadiharon. Tapi anggo ‘elmu allah’ na dob ginuruhonni sapariondi, nini gati do ipakei, ipahombar hu bani haporsayaonni dob Kristen. Ai ma marhitei na mangarepatkon ihasomani Naibata ia mandompakkon sidompakkononni. Sonai ma gan ijia (1939), sanggah ipamasa i Pematangsiantar pesta pardingatan partubuh ni Ratu Wilhelmina, Raja Bulanda, ipakei ma ‘elmu allah’-ni on manlaosi piga-piga panjaga, mandipar hun ianan ni paruma hu ianan ni partuanon pakon parbapaon i lambung ni Asisten Residen. Sada pe lang gan panjaga atap Upas na manlanglangisi mandipar. Sanggah ijia ma gan marsangaja iparoh hun Raya sipasuman ni ‘pasukan kavaleri’ ni Tuan Rondahaim na tarbarita naijia hamunsuhonni mangimbang soridadu ni Bulanda. Marhuda ma sipasuman ni ‘kavaleri’ in hun Kampung BPM (na i lambung ni stasion kereta api), manlaosi Taman Bunga (Lapangan Merdeka sisonari) roh hu ianan pesta in i Tanoh Lapang Simarito (Lapangan Adam Malik sisonari). Lanjar ijia ma homa gan ipatortor buei anakboru i Tanoh Lapang Simarito, manortorhon tortor &lt;em&gt;Ilah Bolon&lt;/em&gt;.1)&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Age pe dong hinan do haporsayaon sisapari bani halak Simalungun, tapi dob roh janah ijalo Ambilan Na Madear, boi do itadingkon sidea haporsayaon sisapari ai, isolukkon haporsayaon si sonari, ai ma na nijalo ni sidea humbani Sending. Ai ma gakni deba halobihon ni Kristen Simalungun sundut na parlobei in marimbang sundut na paduahon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Songon Pdt. J. Wismar Saragih ma pori, tardidi magodang do ia bani 1910 (hira-hira marumur 22 tahun). Sompat do lobei iguruhon habotohon na patut dong bani garama ni halak Simalungun sapari, songon parmaenan dorma, parkasih, manarang pakon manghaba-haba.2) &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tarsonai do Guru Jason Saragih, na tardidi magodang tahun 1911, sompat do iguruhon bagei ni haguruon sapari, songon elmu kebal, apung, kuat; sompat do ibohbohi (parsilihi) ia, janah ibere partahanan aji (racun).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pasal parsilihi in, isuratkon Guru Jason do sonon: &lt;em&gt;‘Isuruh Inang mangalopi guru datu na margoran Jaurah hun Sibarou Kahean. Ia Jaurah ai marjambulan ganup, marsipuypuy do, jambekni pe ipaganjang do. Ipindohon Inang ase ibohbohi (parsilihi) ahu pakon membahen partahanan aji (racun).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Igana ma anak ni pisang sitabar saganjangku. Irahut ma sangkilsipilit, silanjuhang, hupi-hupi pakon loha-loha panrambas, mandaiskon bah, dayok pajom (birong) ipamasak sipitu dai, nitak sitolu rupa, boras binorna, rondang, pnl. Riap pakon pisang nigana ai inahkon bani anduri buruk-buruk.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Imangmangi ma bani tabas na ganjang. Ilambung diri ma tibal parsilihi ai layur saborngin. Patarni sogod itaruhkon ma parsilihi ai hu sirpang ni dalan.’&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sompat do guru dihar Guru Jason ia, mambuka galanggang. Sompat jadi mandur sanggah mamasar, ai ma sanggah mambaen dalan na manlaosi harajaon Raya (hun Panei laho hu Purba). Itadingkon do ganupan haguruon pakon horja na sangap in, ipindohon do ase ididi ia.3)  Hataonkon ma tene, lang ipahamot be anak ni galuh sitabar gabe parsilihini, tapi Yesus do saudni parsilihini.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Gari Pdt. Dj. Petrus Purba tene, par Parba Saribu, na ipudi ni ari horjani mangalimkon Bibel hu bani sahap Simalungun, tardidi magodang do tahun 1936 sanggah marsikolah i Pamatang Siantar, hape nini Pandita ai do, hira-hira tahun 1916 do ia tubuh.4) &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Anggo sundut na paduahon, songon ahu, lang sompat dong haporsayaon na legan sobali napinodahkon ni Ambilan Na Madear. Halani ai ma gakni bani na deba humbani sundut napduahon in, na sompat pabogei-bogei barita habetengon ni haguruon sapari ai, songon na pindah-pindah, angkap sihol ni uhurni mangguruhon use.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;1) Tulang Umar Saragih Garingging ondi do na tangkas marbarita pasal horja parohkon sipasuman ni &lt;em&gt;kavaleri&lt;/em&gt; ni Tuan Rondahaim in, isuratkon bani &lt;em&gt;Sejarah Tuan Rondahaim, Raja Raya&lt;/em&gt;, nanipadas bani sada seminar na niadongkon ni halak Simalungun i Jakarta; dapot au sada humbani foto-copy ni nasinuratkon ni ai humbani Abang Saralen Purba ondi.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;2) Pdt. J. Wismar Saragih, &lt;em&gt;Memorial / Pardingatan humbani pargpluhon ni Pandita J. Wismar Saragih&lt;/em&gt;, ongga na kaluar sahap Indonesiani, kinalurahon ni BPK&lt;br /&gt;&lt;P&gt;3) Guru Jason Saragih, &lt;em&gt;Riwayat Hidup Jason Saragih&lt;/em&gt;, dokumen nasinuratkon ni sandiri, lang ongga ikaluarhon halani sapponggol pe na soppat isuratkon. Isalin (iketik) helani na margoran B.A.S. ma in (Tg Morawa, 8 April 1963), copy-ni ibere bakku sada.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;4) Pdt. Ch.E. Purba, STh (Editor), &lt;em&gt;HamulianMu do Na Huhasiholi ale Jahowa, Autobigrafi &amp; Biografi Pdt. Dj. Petrus Purba, Goluh pakon Parhorjaanni&lt;/em&gt;; Pematangsiantar 2004).&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-719642506903316998?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/719642506903316998/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=719642506903316998' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/719642506903316998'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/719642506903316998'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/04/mar-kuria-3.html' title='MAR-KURIA (3)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-3593054588684575459</id><published>2007-04-24T01:44:00.000+07:00</published><updated>2007-05-04T01:48:05.467+07:00</updated><title type='text'>MAR-KURIA (4)</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Pagori ni Kuria&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;Pagori ni Kuria Sondiraya i Bandung&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tahun 1951, marsikolah ma ahu hu Medan, i SMP Nasrani na i Kampung Koling.. Rokkon Kak Sinta do ahu, ai ma hanami sikahanan niombah ni Bapanami. Ia Lawei Rasyiman Saragih Sumbayak, halahoan ni Kak Sinta on, domma Parhorja ni Kuria hinan i HKBP sanggah i Siantar pe sidea marhuta, horja Pegawai Negeri i Pertanian. Pindah do lobei sidea hu Tanjung Balai. Ijai pe gakni Parhorja ni Kuria do ia i Gereja Methodis. Dob pindah sidea hu Medan, Parhorja ni Kuria ma homa ia, ai domma dong parmingguan ni halak Simalungun i Medan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah na rokkon sidea in ma ahu, hudingat i gereja ni HKBP Jl. Cokroaminoto do parmingguan ni halak Simalungun. Tahun 1952, dob jongjong HKBPSimalungun manjae hun HKBP, gabe sada Kuria ma parmingguan ni halak Simalungun in i HKBPS, na igoran ipudian ni ari Kuria Hang Tuah (halani tapak pargarejaanni i Jl Hang Tuah do dobni).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hansi pe domma i Medan ahu, janah dihut marguru manaksihon haporsayaon i Medan, tapi parkuriaonku tong do mangihutkon parkuriaon ni Bapanami, ai ma i Pamatang Raya (use i Kuria Sondiraya, dob jongjong Kuria Sondiraya tahun 1952, manjae hun Kuria Pamatang Raya).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ai ma ase i Kuria Sondiraya do ahu manaksihon haporsayaon hansi pe i Medan do ahu marguru manakasihon haporsayaon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tahun 1956 pindah ma use ahu hu Jakarta. Domma dong ijia parmingguan ni halak Simalungun i Jakarta, ai ma i Aula ni Sekolah Tinggi Theologia, Jl. Pagangsaan Timur. Ijia lape jongjong Kuria ni halak Simalungun i Jakarta. Ai tahun 1960 pe ase jongjong Kuria ni HKBPS i Jakarta, na igoran ipudian ni ari Kuria Cempaka Putih, halani i Cempaka Putih do ipajongjong garejani.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Age pe domma i Jakarta ahu marianan (humbani tahun 1956 das hu bani tahun 1960), anggo parkuriaonku tong do pagori ni Kuria Sondiraya. Hira sonai do ope ganup halak Simalungun na dob marianan i Jakarta ijia, parkuriaonni tong do i hutani hinan i Simalungun. Legan ma lobei na dob mandaftarhon dirini hu bani Kuria na dong i Jakarta (HKBP atap Kuria ni par Jakarta).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob marhajabuan ahu, marjabu uhur-uhur, pindah ma use ahu hu Bandung tahun 1960. Halani pagori ni Kuria Sondiraya pe ahu, i Kuria Sondiraya do itingtingkon na itoruh ni uhum ni Kuria ahu halani marjabu uhur-uhur.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob na marhajabuan in hanami, lang ongga marminggu be ahu, halani hubotoh domma marsalah ahu, manlanggar aturan ni Kuria. In homa, parugama Islam do parinangonku, sonaha ma boi ahu marminggu sahalak ahu. Hira jut hinan do uhurhu, sonaha ma holi parkuriaonnami, ai hot do haporsayaonku, lang anjai tundalhononku Jesus, lang anjai tundalhononku Kuria-Ni, hansi pe domma manlanggar aturan ni Kuria ahu.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Bani tahun 1961, lang piga dokah dob tubuh niombahnami sikahanan – hubahen ma goranni Desendi, hubuat humbani hata Inggris &lt;em&gt;descend&lt;/em&gt;, na padonok pangarusionni pakon hata ‘hana’ (hu hasiangan) bani sahap Simalungun – roh ma hata ni Inang-i-rumahku:’Marminggu ma hita, bobahon ham ma ahu marminggu.’ &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ipudi ni ari, gati do ituturiankon sonaha ase roh uhurni mangindohon ase hubobai ia marminggu. Nini, halani na borit-boritan do anggitanami on, merung homa. Anggo i huta igoran do ai halani na tarinum. Sompat do lobei gan tubuh sungkun-sungkun na borat ibagas uhurni, sonaha ma holi nani pori das matei niombahnami on, hu kuburan Kristen do atap hu kuburan Islam do isuanhon. Pingkiran sisonin ma gakni dalan ni Tuhan manogusi, ipatotap ma uhurhu  ase gabe Kristen halani Kristen do halahoanni. Halani na sonai ai do homa mambahen hotop marsaksi ia:’Sedo Pa Sendi mangarahkon ahu marminggu. Gari ia sandiri lang ongga marminggu ijia dob rap hanami. Ahu do mangkatahon ase marminggu hanami. Halani ahu do use ase marminggu ia,’ nini. Sonai do tongon. Ia do use mangarahkon ase huulaki marminggu.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sonai ma dalanni ase ipungkahkon hanami marminggu. Sompat do lobei pindah-pidah hanami memilih gareja parmingguannami. Ongga do hubobai hu HKBP. Lang hona bani pangahapnami mar-Kuria i HKBP in, halani ijia hira na marsipatuduh hadongonni do pagori ni Kuria ni HKBP Bandung marhitei omas-omas napinakeini hu parmingguan, hape hanami namasombuh do. Dob ai ilajou hanami do marminggu hu GPIB na i Jl. Wastukencana. Ijin pe hira hurang hona do pangahapnami, ai sanggah marminggu in do hansa rap hundul, dob ai mulak bei, hira lang dong naidah marsiseian. Hu GKI na i Kebon Jati pe ilajou hanami do  Tapi halani bahatan halak Sina do pagorini hansi marsahap Indonesia do sidea marminggu, lang homa hona pangahapnami. Ai sonin salosei marminggu, marhata Sina ma sidea marsiseian, ise pe lang mangkawahkon hanami, ulang antara manisei. Dobni itodoh hanami ma hu Gereja Pasundan na i Kebon Jati, halani ijin, jenges tumang panisei ni Parhorja ni Kuria bennami, sonin ididah sidea dong roh na lape itandai sidea.&lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘On pe ongga huidah nasiam,’ nini sahalak parinangon basar manisei hanami siluk kaluar minggu. Iagan hanami hinan do pagori ni Kuria in do hansa parinangon on. Dobni pe ase ibotoh hanami na Parhorja ni Kuria do parinangon on.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;’Ijon ma nasiam tong marminggu, atene,” nini, mangarahkon hanami.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Lang piga dokah dob na ipungkahkon hanami marminggu i Gereja Pasundan in, hira patudu bai ma gakni ai, bani ujung ni tahun 1961, roh ma dilo-dilo ni Abang Saridin pakon Abang Saralen (ai ma hanami dalahi sikahanan pakon sipahidua niombah ni Bapanami) ase mulak hanami tongkin hu huta Sondiraya halani laho bahenon horja mambere namalum bani Bapa pakon Inangnami. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah na mulak in ma hanami (rap pakon sinrumahku, pakon sada niombahnami), manopoti ma ahu i Kuria Sondiraya. Tarjalo ma homa Inang-i-rumahku (tarjalo gabe parguru).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah na hu huta in ma homa tubuh niombahnami na paduahon. Ibahen Bapanami ma goranni Marim, hira na mambuat goran na padonok hu bani goran Mariam, goran ni Oppungnami.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani na maranggi etek in ma homa mambahen na parpudi Inang-i-rumahku mulak hu Bandung. Parlobei do ahu mulak, ase boi huulaki horjaku i Tata Usaha ni FIPIA (Fakultas Ilmu Pasti dan Ilmu Alam) Universitas Padjadjaran, ase boi huulaki kuliahku i Fakultas Hukum Universitas Padjadjaran.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Paima na mulak in Inang-i-rumahku, tarhundokah do ia iarahkon Kak Sinta tondok i rumahni i Jalan Sei Wampu, Medan. Gakni holong ateini paturutkon gaweini in dokah i huta rapkon Inangnami, longang-longang halani lape ibotoh sahap Simalungun.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah na i Medan in ma ia sai isuruh Kak Sinta ia marlajar doding Haleluya, dodingni pakon pangarusion hata Simalungunni. Maningon dapotsi sada doding sadari. Tiap bodari do sidea mambahen partonggoan etek-etek i rumah. Ai domma hasomalan ai i rumah ni Kak Sinta in. Hira in ma hataonkon parguruanni na parlobei, irik marlajar sahap Simalungun.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dob mulak ia hu Bandung, napatugah ma bani Parhorja ni Kuria i Gereja Pasundan na dob tarjalo ia i Kuria Sondiraya. Napindohon ma ase idalani parguruan i Gereja Pasundan. Patudu bai ma homa gakni ai, dong ijia Penginjil Wanita (Evangelis Sukarela) ni Gereja Pasundan na sirsir roh siap minggu hu rumahnami i Cisitu, i lambung Simpang Dago nidokan, mambahen parguruan ni Inang-i-rumahnami, na so ingkat galaron ongkosni. Dob sungkup parguruanni, tardidi ma ia, rap pakon dua niombahnami, i Gereja Pasundan. Roh do Bapa pakon Inangnami sonai pakon piga-piga diha-diha hun Jakarta manghamalaskon pandidion ni sidea in.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sanggah na laho tardidi in Inang-i-rumahku pakon dua niombahnami, roh do hata ni Parhorja Gereja Pasundan, patugahkon na boi do lanjar ibahen pamasu-masuon marhajabuan bennami. Mangihutkon aturan parkuriaon ni sidea, boi do ipadalan pamasu-masuon marhajabuan hu bani na sihol marhajabuan hansi pe domma tarlopus parlahou ni sidea, na dob dear angkula ni sinaboru. Asal ma isopotkon na dob tarlopus parlahou ni sidea. Hu bani partongah-jabuan na lape manjalo pasu-pasu marhajabuan pe, songon hanami ai, boi do ipadalan pamasu-masuon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pala do hupatangkas ijia bani Parhorja ni Gereja Pasundan in atap na maningon do padalanon pamasu-masuon marhajabuan bennami.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Balosni:’Lang maningon. Anggo isurahon nasiam, boi do ipadalan pamasu-masuon.’&lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘Anggo sonai do, lang pala ipadalan pamasu-masuon marhajabuan bennami,’ ningku.&lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘Mase lang pala?’ nini Parhorja on patangkashon.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pondok do baloshu. Ningku:’Domma ijalo hanami pasu-pasu ni Naibata humbani mungkahni mardomu hanami martongah-jabu. Pori ipadalan pamasu-masuon marhajabuan bennami dob dua niombahnami, hira na iparnalang hanami na dob manjalo pasu-pasu do partongah-jabuonnami humbani Naibata sadokah ni on.’&lt;br /&gt;&lt;P&gt; ‘Anggo sonai do nimu, lang pala mahua pori pe lang ipadalan pamasu-masuon marhajabuan nidokan ai,’ nini Parhorja on.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sobali lappa nahuhatahon nongkan, dong ope lappa na legannari ibagas uhurhu, na lang pala huluarhon bani Parhoja on. Ai dob dapot ahu otik pangarusion pasal aturan hukum hun parkuliahan i Fakultas Hukum, na ginoran &lt;em&gt;anak&lt;/em&gt; ni sapasang bapa pakon inang na martongah-jabu, ai ma na tinubuhkon dob sah partongah-jabuan ni sidea. Pori dong niombah ni sidea tinubuhkon paima sah partongah-jabuonni, igoran do in &lt;em&gt;anak yang diakui&lt;/em&gt;, dong leganni otik humbani &lt;em&gt;anak yang lahir dalam perkawinan&lt;/em&gt;. Dihut ma pangarusion aturan &lt;em&gt;hukum&lt;/em&gt; in mambahen na hulembangi horja &lt;em&gt;(acara formal) &lt;/em&gt; pamasu-masuon marhajabuan in. Ai boi do gabe tubuh pangarusion na lepak, hira sah ni parrumah-tanggaonnami mamungkah humbani pamasu-masuon in, pori saud ipadalan  Gabe &lt;em&gt;anak yang diakui&lt;/em&gt; hansa niombahnami sikahanan pakon sipahidua na dob dong paima pamasu-masuon in, pori saud ipamasa.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Domma homa dapot ahu hun parkuliahanku ijia aturan hukum na mardomu bani partongah-jabuonnami in. Ai ijia, sobali hukum nasional (tading-tadingan ni Hindia Belanda), dong do hukum adat.1) Halani halak Simalungun do ahu, hukum adat Simalungun do padalanonku bani partongah-jabuonku. Mangihutkon adat Simalungun, sah do partongah-jabuon ni na marlua-lua. Bani pagori ni Kuria i Simalungun pe, boi do manjalo paru-pasu marhajabuan na marlua-lua, asal ma palobei iboan (iluahon) hu rumah ni Sintua. Anggo mintor iboan do hu rumahni, hona ruhut paminsangon ma hun Kuria halan marjabu uhur-uhur. Sonin tarjalo mulak hu Kuria sidea na marjabu uhur-uhur in, ijalo Kuria ma partongah-jabuon ai. Ai ma ase sah ni partongah-jabuon ni na marlua-lua ai, mamungkah humbani panorang na iluahon ai. Songon ahu ai ma pori, mangihutkon hukum adat Simalungun, sonin huluahon hun Jakarta anjaha huboan hu ‘rumahku’ i Bandung, hunjianari ma sah ni partongah-jabuonku.2)&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;1) Ai tahun 1974 pe ase dong &lt;em&gt;Undang-Undang Perakawinan (Nasional) &lt;/em&gt;, ai ma UU No. 1 Tahun 1974.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;2) Bani tahun 2007, ai ma tahun marayak gok umurhu 70 tahun, sanggah manohu ahu hu hutaku, Sondiraya, hupadas do pandirianhin hu bani sahalak Parhorja ni Kuria Sondiraya halani martaringat ia na laho bahenon ni Kuria pamasu-pasuon hu bani partongah-jabuon ni pasangan bapa pakon inang na lape manjalo pasu-pasu marhajabuan. Somalni, na marjabu uhur-uhur hinan ma ai. Dob hubogei baritani na saud do ipamasa in hu bani mar-tolupuluh pasang, janah gabe tarbarita marhitei na ipatugah par-surat kabar, tarjuljul do uhurhu manangkasi aturan pasal in i GKPS. Gabe hubotoh ma, tahun 2005, ihadearhon Sinode Bolon GKPS do usul ni Majelis Pendeta ase igantih Peraturan Perkawinan na dob dong hinan. Bani peraturan na baru in, dong sada aturan na mangkatahon: &lt;em&gt;Anggota Sidi GKPS yang belum pernah menerima pemberkatan perkawinan, boleh menerima pemberkatan perkawinan khusus dalam suatu kebaktian untuk itu. Liturgi pemberketan khusus ini diatur secara tersendiri oleh Majelis Pendeta (Pasal 9) &lt;/em&gt;. Halani domma sonai iaturhon, tarjalo uhur do ai. Gakni in ma deba tanda-tanda ni hamajuon nidokan. Hansa, na mambahen lalab marpanungkun uhurhu, ai ma halani hupabogei-bogei marbarita na dihut manaksihon horja in, liturgini tarmados do songon liturgi ni pamasu-masuon na somal. Ai gan, lang pitah &lt;em&gt;pemberkatan perkawinan (khusus) &lt;/em&gt; tumang, tapi dihut do pakon &lt;em&gt;peneguhan perkawinan&lt;/em&gt;. Mangihutkon pangarusionku, anggo dihut do &lt;em&gt;peneguhan perkawinan&lt;/em&gt;, na mararti do ai, mamungkah humbani ari &lt;em&gt;peneguhan&lt;/em&gt; in do sah partongah-jabuon ni sidea in. Lape sah na sadokah ni on. Hape deba sidea in dong do na domma marpahompu, dong na dob Sintua. Gakni namin, hunjon hujanan dearan do pitah pamasu-masuon &lt;em&gt; (pemberkatan) &lt;/em&gt; tumang ma gelah, lang pala dihut &lt;em&gt;peneguhan&lt;/em&gt;-ni.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-3593054588684575459?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/3593054588684575459/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=3593054588684575459' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/3593054588684575459'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/3593054588684575459'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2007/04/mar-kuria-4.html' title='MAR-KURIA (4)'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-116659471748983721</id><published>2006-12-20T13:03:00.000+07:00</published><updated>2006-12-20T13:05:17.573+07:00</updated><title type='text'>PENATALAYANAN KEUANGAN GKPS</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Pendahuluan&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tahun 1976, GKPS menerbitkan Peraturan Penatalayanan Keuangan GKPS (Ketetapan Synode Bolon GKPS No. II Tahun 1976). Peraturan ini merupakan pengaturan lebih lanjut perihal harta kekayaan yang disebut dalam Tata Gereja GKPS yang baru, berlaku mulai 1 Januari 1975.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Yang dimaksud dengan penatalayanan keuangan gereja, yakni semua kegiatan untuk memperoleh, mengumpulkan, menggunakan serta mengelola keuangan gereja.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dengan diterbitkannya Peraturan Penatalayanan Keuangan ini, GKPS bermaksud mengakhiri penatalayanan keuangan yang semata-mata didasarkan kepada tradisi yang berkembang dari waktu ke waktu. Sekaligus diharapkan adanya acuan dasar penatalayanan keuangan gereja untuk masa-masa berikutnya.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Tulisan ini mencoba melihat kembali keadaan yang melatar-belakangi lahirnya peraturan tersebut. Kemudian dilanjutkan dengan melihat perkembangan penerapannya, maupun kendala-kendalan yang dihadapi di kemudian hari.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;Latar Belakang Penatalayanan Keuangan GKPS&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Penginjilan di Simalungun dimulai sejak 2 September 1903 oleh Badan Zending dari Jerman, sebagai bagian penginjilan di Batak yang dirintis 40 tahun sebelumnya. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Setelah sejumlah Jemaat berdiri di kalangan masyarakat Simalungun, timbul keinginan agar Penginjilan (dan pendidikan di sekolah-sekolah) dilakukan dalam bahasa Simalungun serta dengan memperhatikan perbedaan budaya suku Simalungun dengan budaya Batak Toba. Setelah keinginan tadi terpenuhi sejak tahun 1930-an, pada tahun 1940 HKBP yang berpusat di Pearaja, Tarutung, menjadikan Jemaat-Jemaat yang berbahasa Simalungun menjadi satu wilayah (distrik) pelayanan, dengan nama Distrik Simalungun di dalam HKBP.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pada tahun 1952 Jemaat-Jemaat di Distrik Simalungun menyatakan berdiri sendiri sebagai gereja, terpisah dari HKBP. Namanya HKBP Simalungun (HKBPS).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Melalui serangkaian musyawarah antara HKBP dengan HKBPS, akhirnya HKBP mengakui ‘panjaeon’ (pemisahan) tersebut pada tahun 1963. Sejak saat itulah Jemaat-jemaat di Simalungun menamakan dirinya GEREJA KRISTEN PROTESTAN SIMALUNGUN (GKPS).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Perkembangan tersebut menumbuhkan tradisi penatalayanan keuangan gereja. Ada tradisi yang diwarisi dari HKBP, ada tradisi yang dikembangkan sendiri oleh Jemaat-Jemaat di Simalungun.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Salah satu tradisi yang diwarisi dari HKBP adalah sistem sentralisasi dalam pengelolaan keuangan gereja. Tampaknya sistem ini merupakan konsekwensi dari pandangan yang menganggap bahwa Jemaat adalah objek pelayanan penginjilan (zending). Pengangkatan Pelayan yang memegang jabatan pelayanan utama (seperti Pendeta dan Guru / Vorhanger) dilakukan oleh ‘Pucuk Pimpinan’ Gereja. Pembiayaannya juga menjadi tanggung jawab ‘Pusat’ (antara lain dalam bentuk gaji &amp; penghasilan lainnya, ongkos jalan, dll.). Bahkan, pengelolaan uang di Jemaat (penerimaan dan pengeluaran) dipertanggungjawabkan ke ‘Pusat’ (melalui Pendeta dan atau Vorhanger). Jemaat kurang mendapat penggembalaan tentang tanggung jawabnya memberikan nafkah kepada para pelayan penuh waktu (full-time) seperti Pendeta, Penginjil/Guru.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sementara itu, Jemaat-Jemaat di Simalungun juga mengembangkan tradisi sendiri. Selain penyesuaian istilah yang lebih sesuai dengan cita rasa suku Simalungun (seperti pemakaian istilah &lt;em&gt;‘galangan&lt;/em&gt;’ untuk persembahan pada setiap kebaktian; &lt;em&gt;tumpak&lt;/em&gt;, dan &lt;em&gt;siluah&lt;/em&gt;, baik dalam bentuk uang atau barang. Juga dikembangkan bentuk-bentuk pengelolaan keuangan (seperti tata cara menyetorkan uang perolehan dari Jemaat ke Pendeta Resort dan dari Pendeta Resort ke Pimpinan Pusat). &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dalam rangka menyesuaikan diri dengan keadaan (yang memaksa), beberapa tradisi yang bersifat mengembangkan swadaya Jemaat juga ditimbulkan. (Contoh: Biaya hidup Guru di &lt;em&gt;Kuria&lt;/em&gt; Pangambatan ditanggulangi oleh Jemaat dengan cara mengumpulkan &lt;em&gt;tuppak&lt;/em&gt; padi/beras, karena kiriman dari ‘Pusat’ tidak kunjung datang; biaya hidup mahasiswa Sekolah Pendeta di Pematang Raya ditanggulangi dengan &lt;em&gt;tumpak boras &lt;/em&gt;warga Jemaat). &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dengan bertambahnya tenaga Pendeta di GKPS, semakin dirasakan betapa sulitnya melaksanakan penatalayanan keuangan gereja yang semata-mata berlandaskan tradisi tersebut. Terutama karena para Pendeta yang baru tersebut berasal dari berbagai Perguruan Theologia, sehingga membutuhkan waktu untuk memahami tradisi tersebut. Di lain pihak semakin dibutuhkan pengembangan penatalayanan keuangan gereja yang lebih memandirikan Jemaat-Jemaat, termasuk di dalamnya tanggung jawab Jemaat mendukung pembiayaan yang bersifat setralisasi se-GKPS.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Keadaan dan harapan tersebut menimbulkan kesadaran akan perlunya peraturan tertulis tentang penatalayanan keuangan gereja di GKPS. Pengaturan (tertulis) dimaksud mendapat prioritas setelah Tata Gereja GKPS dibaharui pada tahun 1975. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dalam Tata Gereja sudah diletapkan dasar penatalayanan keuangan, yakni: walaupun semua harta kekayaan yang ada adalah satu kesatuan milik kepunyaan GKPS, namun masing-masing kepengurusan (Pimpinan Pusat, Pengurus Resort, Majelis Jemaat, Pengurus Seksi/Badan) mempunyai hak kepengurusan atas harta kekayaan yang ada dalam penguasaannya.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dalam Peraturan Penatalayanan Keuangan GKPS (Tahun 1976) ditetapkan dasar-dasar pengembangan penatalayanan keuangan gereja. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dengan adanya Peraturan Penatalayanan Keuangan dimaksud, penatalayanan berdasarkan tradisi telah tertampung di dalamnya sepanjang masih dibutuhkan, sekaligus membuka kemungkinan mengubahnya dalam rangka menyesuaikan dengan perkembangan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Sudah menjadi tradisi bahwa penerimaan di Jemaat peruntukan Keuangan Umum (yang dikelola oleh PImpinan Pusat), antara lain: &lt;em&gt;Gugu Tahun &lt;/em&gt; (Persembahan Tahunan), &lt;em&gt;Galangan I&lt;/em&gt; (persembahan kantong  kolekte ke-1), &lt;em&gt;Galangan &amp; Banggal ni Uhur Zending &lt;/em&gt; (Persembahan untuk Sending), &lt;em&gt;Idop ni uhur &lt;/em&gt; (Persembahan Pengasihan), dll. Karena itu, diadakan ketentuan agar &lt;em&gt; “yang mempunyai tujuan tertentu harus digunakan untuk tujuannya” &lt;/em&gt;, yang berarti harus disampaikan oleh Jemaat ke Pimpinan Pusat.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Ketentuan yang berasal dari tradisi tersebut dapat disesuaikan dengan perkembangan karena ada juga ketentuan yang menyatakan &lt;em&gt; “pengaturan bentuk-bentuk, jenis-jenis, dan bagian-bagian keuangan yang diperuntukkan bagi (masing-masing) kepengurusan, ditetapkan oleh Synode Bolon GKPS’&lt;/em&gt;. Karena itu dimungkinkan, seandainya sudah tiba saatnya, mengubah peruntukan tersebut, misalnya dengan menentukan besaran (nilai nominal atau persentase) perolehan dari Jemaat untuk Keuangan Umum GKPS. Atau misalnya mengalihkan tanggung jawab memberi nafkah (dan biaya lainnya) Pendeta dan Penginjil kepada Jemaat (atau gabungan beberapa Jemaat), sehingga Jemaat-Jemaat terdorong meningkatkan menjadi Jemaat yang mandiri, bukan lagi sebagai objek penginjilan seperti &lt;em&gt;tempo doeloe. &lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;.&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;Dasar-dasar penatalayanan keuangan GKPS&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Melalui Peraturan Penatalayanan Keuangan GKPS ditetapkan dasar-dasar penatalayanan keuangan di GKPS, antara lain: &lt;P&gt;&lt;br /&gt;1. Penatalayanan keuangan adalan pencerminan keagungan dan kesucian gereja serta merupakan pengakuan akan kasih karunia Tuhan kepada gereja-Nya. &lt;P&gt;&lt;br /&gt;2. Penatalayanan keuangan didasarkan pada prinsip egalitarisme, prinsip berdikari, prinsip efisiensi, prinsip kontinuitas. &lt;P&gt;&lt;br /&gt;3. Semua uang yang ada, baik di Jemaat, Resort, Distrik dan Pusat, maupun yang ada pada Seksi-Seksi serta Badan-Badan adalah satu kesatuan milik GKPS, dan merupakan berkat pemberian Tuhan, serta milik Tuhan adanya. &lt;P&gt;&lt;br /&gt;4. Keuangan GKPS diperoleh dari: &lt;P&gt;&lt;br /&gt;a. persembahan anggota&lt;P&gt;&lt;br /&gt;b. sumbangan dan bantuan yang tidak mengikat&lt;P&gt;&lt;br /&gt;c. hasil penyelenggaraan usaha gereja&lt;P&gt;&lt;br /&gt;d. perolehan lainnya yang sah dan tidak bertentangan dengan aturan gereja&lt;P&gt;&lt;br /&gt;5. Keuangan GKPS hanya digunakan dalam rangka mewujudkan panggilan dan suruhan gereja, berlandaskan tanggung jawab kepada Tuhan dan kepada warga gereja. &lt;P&gt;&lt;br /&gt;6. Persembahan, sumbangan, dan bantuan yang mempunyai tujuan tertentu harus digunakan untuk tujuannya. &lt;P&gt;&lt;br /&gt;7. Setiap tingkat kepengurusan (Majelis Jemaat, Pengurus Resort, Praeses, Pimpinan Pusat, Pengurus Seksi/Badan) mempunyai hak pengurusan atas keuangan yang ada dalam penguasaannya, dan mempunyai hak dan wewenang mengeluarkan uang GKPS yang diperuntukkan bagi kepengurusannya masing-masing. &lt;P&gt;&lt;br /&gt;8. Setiap tingkat kepengurusan wajib menetapkan Anggaran Tahunannya, dan setiap pengeluaran haruslah berpedoman kepada Anggaran Tahunan tersebut. &lt;P&gt;&lt;br /&gt;9. Pengelolaan keuangan (membukukan, menyimpan, melakukan pembayaran, menyimpan tanda bukti pembayaran, dan mempertanggungjawabkan) menjadi tugas dan tanggung jawab Bendahara di masing-masing kepengurusan, sesuai dengan sistem pembukuan yang modelnya ditetapkan oleh Pimpinan Pusat. &lt;P&gt;&lt;br /&gt;10. Pengawasan Umum dilaksanakan oleh Majelis Gereja. &lt;P&gt;&lt;br /&gt;11. Pengawasan internal dilakukan oleh Pimpinan Pusat kepada Pengurus Resort, Pengurus Resort kepada Majelis Jemaat. &lt;P&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;Pelaksanaan Peraturan Penatalayan Keuangan GKPS&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Segera setelah Peraturan Penatalayanan ditetapkan, Majelis Gereja GKPS selaku pelaksana pengawasan umum keuangan GKPS (yakni selaku pengawasan ekstern) segera melaksanakan fungsi pengawsannya.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Khusus untuk Keuangan Umum GKPS, suatu saat Majelis Gereja membentuk Tim Pemeriksa Keuangan yang anggotanya terdiri dari Anggota GKPS yang mempunyai keahlian di bidang pemeriksaan keuangan. (Dua di antaranya adalah pegawai BPK Republik Indonesia).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hasil pemeriksaannya menyadarkan Pimpinan Pusat dan Majelis Gereja. Rupanya GKPS selama ini tidak mempunyai sistem pembukuan tertentu sehingga Tim Pemeriksa mengalami kesulitan, untuk melaksanakan tugasnya.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Hasil pemeriksaan keuangan yang dilakukan Majelis Gereja terhadap pengelolaan keuangan gereja oleh Pengurus Resort, juga menemukan fakta yang sama. Dan ternyata banyak Bendahara yang tidak difungsikan. Yang berarti keuangan langsung dikelola oleh Pendeta Resort sebagaimana tradisi sebelum adanya Peraturan Penatalayanan Keuangan GKPS. Penyetorannya secara berjenjang dari Jemaat ke Resort, dan dari Resort ke Pimpinan Pusat, juga tidak dilakukan secara tertib sekali sebulan. Sistem pembukuannya juga tidak seragam. Bahkan banyak di antaranya yang menjadikan Bulung Sitor (lembaran formulir penyetoran uang) sebagai satu-satunya ‘pembukuan’, sehingga sukar mengetahui keadaan keuangan dari hari ke hari.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Temuan-temuan tersebut mendorong GKPS meningkatkan pelayanannya di bidang penatalayanan keuangan, khususnya menyangkut pengelolaan (yakni membukukan, menyimpan, melakukan pembayaran, menyimpan tanda bukti,  dan mempertanggungjawabkan) keuangan gereja.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Di tingkat kepengurusan Pusat, segera dilakukan pembenahan antara lain dengan mengangkat pegawai yang mempunyai latar belakang pendidikan di bidang administrasi keuangan. Di tingkat kepengurusan Resort, digiatkan pemeriksaan intern (oleh petugas dari Pimpinan Pusat ke Pengurus Resort) dan pemeriksaan ekstern (oleh Majelis Gereja).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Mengingat salah satu kendala adalah tidak adanya keseragaman pengelolaan keuangan, maka walaupun agak terlambat, akhirnya pada tahun 1982, dengan persetujuan Majelis Gereja, Pimpinan Pusat menetapkan keseragaman pembukuan, lengkap dengan model-model pembukuannya maupun bulung sitor-nya. Model pembukuan yang baru tersebut dibuat sedemikian rupa sehingga sistem itu sendiri dapat mengontrol pengelola, dan memudahkan pengawasan. Bahkan dengan model yang baru tersebut, Pimpinan Pusat sebenarnya dapat melihat seluruh keuangan yang beredar di GKPS, sehingga dapat melihat secara jelas potensi Jemaat-Jemaatnya, yang pada gilirannya dapat dijadikan bahan pertimbangan untuk mengusulkan sistem yang lebih memandirikan Jemaat (atau beberapa Jemaat yang tergabung dalam Resort) dalam arti mengurangi beban ‘Pusat’ yang cukup berat akibat sistem sentralistis yang diwarisinya sejak zaman ‘Zending’ tempo doeloe).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Berbagai upaya pembaharuan di bidang penatalayanan tersebut jelas membuahkan ketertiban. Pada gilirannya, ketertiban menumbuhkan kepercayaan, dan kepercayaan yang semakin meningkat pada gilirannya menghilangkan penghalang untuk meningkatkan persembahan warga Jemaat kepada Gereja. &lt;br /&gt;&lt;P&gt;Keadaan keuangan umum GKPS periode 1980-an menunjukkan perkembangan yang menggembirakan. Hal itu tentunya tidak lepas dari pembaharuan penatalayanan yang diadakan sercara terus-menerus sejak tahun 1975.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Seperti sudah dikemukakan tadi, walaupun Peraturan Penatalayan Keuangan sudah diterbitkan tahun 1976, penyeragaman pembukuan yang diperintahkan oleh Peraturan Penatalayanan baru dibuat tahun 1982 (dan implementasinya dalam bentuk Rencana Anggaran Penerimaan dan Belanja Keuangan Umum GKPS baru terlihat pada tahun 1984).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dari kelambanan implementasi tersebut, ternyatalah bahwa untuk menerapkan penatalayanan keuangan gereja dibutuhkan tenaga penuh waktu yang terdidik untuk bidang tugas tersebut. Pengangkatan tenaga penuh waktu dari non-Pendeta untuk mengisi kebutuhan dimaksud masih belum memungkinkan karena penambahan Pendeta (dan Penginjil) masih diprioritaskan, sementara para lulusan Perguruan Theologia kurang dibekali pengetahuan tentang penatalayanan keuangan gereja. Jelaslah bahwa hal itu merupakan salah satu kendala menerapkan peraturan penatalayanan keuangan gereja.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Kendala lainnya berupa keengganan Bendahara Resort mengambil alih pengelolaan keuangan dari tangan pengelola keuangan menurut tradisi lama, yakni Pendeta Resort. Keengganan ini antara lain disebabkan adanya tradisi yang memberikan kewenangan kepada Pendeta Resort untuk langsung memperhitungkan pembayaran gajinya dari uang peruntukan Keuangan Umum yang akan dikirim ke Kantor Pusat GKPS. Terutama di Resort yang penerimaan dari Jemaat-Jemaat belum mencukupi untuk membayar gaji Pendeta (dan Penginjil) di Resort tersebut, menjadi penyebab tidak difungsikannya Bendahara di Pengurus Resort.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pengawasan yang berkesinambungan juga terkendala karena membutuhkan tenaga yang trampil melakukan pemeriksaan, setidak-tidaknya sekali setahun. Selain itu, masih terdapat keengganan menerapkan sanksi (berupa teguran tertulis dengan kewajiban memperbaiki kesalahan, schorsing untuk waktu tertentu, diberhentikan dengan hormat dengan kewajiban mengganti kerugian, atau dituntut di Pengadilan) sebagaimana dicantumkan dalam Peraturan Penatalayanan Keuangan GKPS.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;Penutup&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; &lt;P&gt;Dengan diberlakukannya Peraturan Penatalayanan Keuangan GKPS dalam bentuk tertulis sejak tahun 1976, terutama setelah ditetapkannya sistem pengelolaan keuangan yang seragam, setidaknya lebih memudahkan menyeragamkan pemahaman Pelayan-Pelayan GKPS tentang penatalayanan keuangan gereja, dibandingkan dengan masa sebelumnya yang semata-mata berlandaskan tradisi.&lt;br /&gt;&lt;P&gt; Berdasarkan ketentuan penatalayanan yang sudah tertulis, disertai dengan telah adanya sistem pengelolaan keuangan yang seragam, memudahkan pelaksanaan pengawasan atas keuangan gereja.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;  Jika pemberlakuan Peraturan Penatalayan Keuangan Gereja dianggap sebagai peningkatan kemajuan, maka seharusnya dianggap sebagai kemunduran, jika penatalayanan keuangan gereja dikembalikan berlandaskan tradisi semata.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dalam melaksanakan ketentuan penatalayanan keuangan gereja yang sudah disepakati bersama, ternyata dibutuhkan tenaga yang trampil di bidang penatalayan, termasuk di dalamnya tenaga yang trampil melaksanakan pengawasan. Karena itu, dalam pembinaan (dan penggembalaan) kepada para Pelayan GKPS (Pendeta, Penginjil, Sintua, Syamas), perlu dimasukkan pengetahuan tentang penatalayanan keuangan gereja, termasuk pentingnya peranan pengelolaan keuangan dan pengawasannya.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-116659471748983721?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/116659471748983721/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=116659471748983721' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/116659471748983721'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/116659471748983721'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2006/12/penatalayanan-keuangan-gkps_20.html' title='PENATALAYANAN KEUANGAN GKPS'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-116140844899080418</id><published>2006-10-20T12:23:00.000+07:00</published><updated>2006-10-21T12:32:14.386+07:00</updated><title type='text'>MARBUDAYA SIMALUNGUN</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Parlobeini&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;Biak ni hajolmaon do mar-budaya. Legan (suku) bangsa, legan budayani. Ai marsiboan budayani bei do suku-suku bangsa in. Ai ma ase boi do hatahonon, budaya do patuduhkon hinalegan ni Simalungun humbani suku-bangsa na legannari in i Indonesia on, i dunia on.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Halani hun tongah-tongah ni halak Simalungun do au tubuh, hun tongah-tongah ni na marbudaya Simalungun, halak Simalungun do partubuhku, parbudaya Simalungun partubuhku.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Dong bei do panjuljul ni uhur bani hajolmaon patuduhkon ise ia. Bakku pe dong do panjuljul ni uhur ai. Lang tarporsou au na halak Simalungun do partubuhku. Lang tarparnalang au na parbudaya Simalungun do partubuhku. Halani ai, hupala-palai do patuduhkon na halak Simalungun do au, marbudaya Simalungun.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;Pasal na marbudaya Simalungun in ma sihol surathononku ijon, ipungkah ma ai humbani pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran pakon piga-piga paradaton na pardomuan hujin, dob ai manarsingat pasal sahap Simalungun, pasal doding, inggou, hagualon pakon tortor Simalungun. Ai hira na tolu in mando aspek budaya na boi napasayur laho pasayurhon dong halak Simalungun.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Pardiha-dihaon ‘Tolu Sahundulan Lima Saodoran’&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;Humbani hadakdanakon nari do iajari Inang pakon Bapanami ondi hanami ase jimot martutur. Sedo marhitei na marsangaja patorangkon podah pasal tutur pakon pardiha-dihaon, tapi marhitei usihan do ibagas pargoluhonni. Ia lang nairikkon, barang rassah diri bani tutur, mittor ihatahon ma diri, jolma na so marturut, jolma na so maradat.&lt;P&gt;Pori marsigoranan hanami samah dakdanak, mittor ipasingat do tuturnami samah dakdanak. Tarlobih ma ai hu bani sibiak Tulang. ‘Martulang do hujin da,’ nini. Napartulang ma tingki ilobeini. Tapi dob hundaoh ia, iulakkon hanami ma use marsigoranan, hanami na marhuan-huan..&lt;P&gt;Sonai do homani hu bani hasomanku naboru samah dakdanak, ra do mintor ipagolpa, nini:’Botoumu do on da’. Atap, nini:’Marbotou-banua do hujin da.’ Atap, nini:’Tutur besanmu do in da.’&lt;P&gt;Ai ma ase sobali botou saamang-sainang pakon botouhu boru ni sanina ni Bapa, sobali hu bani na samorga pakon au (Purba Sigumonrong), girah do hubotoh dong do botouhu morga Sinaga, morga Damanik. Hubotoh ma homa, na marsanina-inang hape Bapanami pakon Bapa ni boru Sinaga pakon boru Damanik in. Atap halani na marsanina inangnami.&lt;P&gt;Girah do homa hubotoh, biak besanku do boru ni nasituan hun Rumah Bolon Purba pakon hun Rumah Bolon Panei, hassi pe samah Purba do morganami. Ai ma halani tondong ni Rumah Bolon Raya do Rumah Bolon Purba appa Rumah Bolon Panei.&lt;P&gt;Sonai ma homa hu bani si biak Tulang. Mar-Tulang do hanami hu bani botou ni Inangnami, hu bani na susur humbani botou ni Inangtua (Tutua, nini na deba), ai ma Inang ni Bapanami, pakon na susur humbani botou ni Inangtua ni Bapanami.&lt;P&gt;Mar-Tulang do homa hanami iajari hu bani botou banua ni Inangnami, sonai hu bani na susur humbani Tulang ni Inangnami.&lt;P&gt;Tutur Makkela pe sonai. Mar-Makkela do hanami hu bani anak ni Amboru ni Bapanami, hu bani paramangon ni Amborunami. Mar-Makkela do homa hu bani paramangon ni boru ni Amboru ni Bapanami, hu bani paramangon ni botou ni Makkelanami.&lt;P&gt;Girah do homa hubotoh, sobali tutur pardiha-dihaon ni halak Simalungun in, dong bei do homa tutur pardiha-dihaon roh humbani suku-bangsa na legan. Ai anggo pajuppah diri pakon halak Toba, asal ma samorgahonsi, ihatahon ma &lt;em&gt;dongantubu&lt;/em&gt;-ni (atap &lt;em&gt;dongan sabutuha&lt;/em&gt;). Mar-&lt;em&gt;amang&lt;/em&gt; do ia hu bani Tulang simatuani. Dong ma homa tutur &lt;em&gt;Tante, Om, &lt;/em&gt; dong homa tutur &lt;em&gt;Paman, Bibi&lt;/em&gt;, pnl.&lt;P&gt;Ai ma ase girah do hubotoh, anggo tutur pardiha-dihaon ni halak Simalungun do ipakei, mittor na botoh ma na Simalungun ia. Tapi anggo mar-&lt;em&gt;Om&lt;/em&gt;, mar-&lt;em&gt;Tante&lt;/em&gt; do ia marpanungkun pe uhur atap na Simalungun do ia. Hataonkon.ma tene, tutur pardiha-dihaon (ronsi paradaton) dihut do pataridahkon Simalungun.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;Halani podah do Inangnami ondi pasal tutur in, dob marlajar parana au, mungkah dong ma sir ni uhur marhuan-huan pakon na marlajar anakboru, podah partuturon in ma alatan nabahen ase ulang soppat na bahen gabe hasiandiri anggo domma nabotoh sibiak botou do (halani parsanina-inangondiri, barang halani parsanina-inangonkon ni Bapadiri), atap sibiak botou-banua do, atap sibiak besan do.&lt;P&gt;Sonai ma age ronsi parana. Pori soppat songon na lambin roh orodni parhuan-huanon, sai dong do sindohor diri pagolpahon.&lt;P&gt;Ai ma ase age humbani marlajar garama nari, sibar marhuan-huan do hassa pakon sibiak botou-banua-ku, lang ongga hudaskon gabe hasianku. Sonai age hu bani sibiak botouhu, hassi palegan morga. &lt;P&gt;Sonai ma ijia dob i Jakarta au, roh tutur botouhu morga Sinaga (par Merekraya) hu Jakarta. Halani i rumah ni Abang Saralen do ia marborngin sadokah i Jakarta, janah rapkon Abang ai do au sadokah i Jakarta, sai au ma tong mamboan-boan botouhon mardalani i Jakarta, sonai manonton padua-dua. Santorap iarahkon ma au mambobaisi manohu pinarbotouni i Cimahi. Laho ma hanami padua-dua markareta-api. Hubobai do homa ia manjumpahi saninani (pakon piga-piga boru Simalungun) i RS Borromeus, Bandung. Soppat do homa hanami hu Kobun Binatang na dong i Bandung.&lt;P&gt;Sanggah laho mulak hanami hu Jakarta, humbani panerleng ni pinabotou ni on (saninaku do homa), huahapkon songon na pagolpahon do ia on ase ulang tarlopus parhuan-huannami. Ai ma ase huhorom do, huappogi parsahap pakon pangulahku, hassi pe namin soppat do ipasandei botou on uluni hu abaraku sanggah i kereta-api laho mulak, dobni tarpodom ma ia sandei hu abaraku.&lt;P&gt;Ongga do homa sanggah na i Jakarta in ahu, ayak uhurhu hu bani sada anakboru, huan-huan samah namaposo na rap marlajar manortor, tortor Simalungun. Boru Sinaga do namin, boru ni partuanon na susur hun Rumah Bolon Tanoh Jawa, na mararti sibiak besanku. Diatei ma lang saud hupapongkut (tarlobih halani huidah lang tarjai uhurni). Pori hupapongkut, ra ma hona hata humbani sindohorhu, halani sibiak besanku do boru Sinaga on.&lt;P&gt;Mangidah hinaranggi ni turur in, tutur pardiha-dihaon marihutkon Bapa, sonai marihutkon Inang, girah do mangapian ahu bani sistem pardiha-dihaon ni Simalungun in. Gakni halani ai ma deba mambaen hutarsingati pasal ‘Dalihan Na Tolu’ bani skripsiku, ai ma sanggah mangarbiskon pangarusion &lt;em&gt; ‘kekeluargaan’&lt;/em&gt; naniajarhon ni Guru Besar-nami bani mata kuliah Falsafah Pancasila. Ai ibahen Professor on usihanni songon pangarusion &lt;em&gt;musyawarah&lt;/em&gt; bani &lt;em&gt;keluarga&lt;/em&gt; ni halak Jawa. Ningku dearan do anggo ibaen usihanni pangarusioan &lt;em&gt;keluarga&lt;/em&gt; mangihutkon ‘Dalihan Na Tolu’, halani bani ‘Dalihan Na Tolu’ do dong &lt;em&gt;musyawarah&lt;/em&gt;, anggo bani &lt;em&gt;keluarga&lt;/em&gt; ni halak Jawa do, hira lang taridah &lt;em&gt;musyawarah&lt;/em&gt;. Ai sonaha ma dong &lt;em&gt;musyawarah&lt;/em&gt; anggo bapa, inang pakon dakdanakni do hassa anggota ni &lt;em&gt;keluarga&lt;/em&gt; in. &lt;P&gt;Sanggah ujian &lt;em&gt;meja hijau&lt;/em&gt; nidokan, ilajou Professor in do namin pabagaskon sungkun-sungkun pasal turpuk ‘Dalihan Na Tolu’ in. Tapi halani mabiar au lang &lt;em&gt;lulus&lt;/em&gt;, lang sai pag au dorastu patorangkon pasal in. Saud do au &lt;em&gt;lulus&lt;/em&gt;. Tapi sanggah ijabat-tangani panguji on par-&lt;em&gt;lulus&lt;/em&gt;-hin, ihatahon Professor on ma bakku:’Ambit igogohkon ho pasaksakkon pandapotmu pasal &lt;em&gt;kekeluargaan&lt;/em&gt; maronjolan bani ‘Dalihan Na Tolu’ in, ra do dapot ho hinan &lt;em&gt;cum laude&lt;/em&gt;,’ nini sengeh. Hape na tarjalosi do gakni na hupadas in.&lt;P&gt;Sai hudingat do lalab in. Ai ma ase dob mulak au hu huta, janah dob hu pungkahkon horja &lt;em&gt; (profesi) &lt;/em&gt; ha-Sarjana-Hukum-onku i Pamatangsiantar, ongga do hupatangkas pasal ‘Dalihan Na Tolu’ in bani Bapa ondi. Jimot do Bapa ondi manlahoi horja-horja (adat), hira panungkunan ni halak ma homa ia pasal paradaton.&lt;P&gt;Humbani Bapa ondi ma dapot au pangarusion, lang hape dong ‘Dalihan Na Tolu’ bani Simalungun. ‘In homa,’ nini Bapa ondi, ‘dalihan i rumah ni halak Simalungun lima do, lang tolu. Sada ma ai itongah, dua humpit dipar on, dua humpit dipar ai. Ai ma ase padipar-dipar tataring do halak marhodo.’&lt;P&gt;Nini ma use:’Tolu sahundulan lima saodoran do goranni ranggi ni pardiha-dihaon ni halak Simalungun. Gok ma namin ibagas Tolu Sahundulan, ai ma Suhut na marsanina, Tondong pakon Anakborujabu (appa Boru). Tapi hinagokni, ai ma anggo Lima Saodoran, ai ipadihut ma Tondong-ni-Tongdong pakon Anakboru-mintori.’&lt;P&gt;Dob huparimbagaskon in janah huparuhurhon marulak-ulak, lambin martongon ma au, janah paurahkon pangarusion pasal sistem pardiha-dihaon ni halak Simalungun.&lt;P&gt;Ai ma ase sanggah ipadihut au marsahap pasal Perkawinan mangihutkon Adat Simalungun bani Seminar Adat Perkawinan ni holmouan suku-suku Batak na ipamasa i Pematangsiantar ijia, hupatongah ma sistem pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran ni halak Simalungun in. Roh ma homa na marsahap pasal adat Karo mangkatahon ia bani sistem ni sidea igoran do &lt;em&gt; ‘Merga Si Lima, Tutur Si Waluh’&lt;/em&gt;. Ijia ma homa tubuh usul ase ‘Dalihan Na Tolu’ (Toba/Tapanuli) ipagok marhitei na manambahkon &lt;em&gt; ‘Paopat Sihal-sihal’&lt;/em&gt;, halani bani ‘Dalihan Na Tolu’ lang dong ianan ni &lt;em&gt; ‘dongan sahuta’&lt;/em&gt;, hape maningon dong do in bani horja-horja ni sidea.&lt;P&gt;Hira pag do au mangkatahon, hunjia nari ma lambin somal igorankon Tolu Sahundulan Lima Saodoran. Sanggah seminar in, dong do namin ijia halak Simalungun na mangkatahon lape tarjalosi panggoranion Tolu Sahundulan Lima Saodoran in. Tapi, ipudi ni ari use, hubasa nasinuratkonni, ipakei ma panggoranion Tolu Sahundulan Lima Saodoran in. Ipudi ni ari dong ma homa doding ‘Tolu Sahundulan Lima Saodoran’.&lt;P&gt;Marhiteihon si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran in lambin huarusi pardiha-dihaon ni Bapa ondi, janah na sihol padalanonami niombahni hunjon hujanan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Na Sanina&lt;/em&gt;&lt;P&gt;Humbani tolu inang sinrumah ni Oppungnami ondi, dong do lima Bapanami ondi marsanina, tolu botou ni sidea. Sada ma ai saninani humbani inang parlobei, tubuh ni boru Saragih Garingging Rumah Bayu. Tolu sidea marsanina pakon dua botouni sidea, tubuh ni iinang paduahon morga Saragih Sumbayak Parhuluan Raya  Sada saninani pakon sada botouni, tubuh ni inang patoluhon morga Saragih Garingging Rumah Bolon.&lt;P&gt;Bapanami ondi do sikahanan humbani partubuh. Paduahon do saninani humbani inang parlobei. Jadi, napaduahon (humbani inang parlobei) in do sikahanan bani tutur. Ai ma ase mar Bapagodang do au hu bani saninani humbani inang parlobei in. Mar Bapatongah pakon mar Bapaanggi hu bani saninani na sainang. Mar Bapa hu bani saninani humbani inang patoluhon. Tapi halani inang patoluhon in do boru hun Rumah Bolon Raya, gabe ia ma homa sikahanan anggo hu Tongah (Rumah Bolon Raya).&lt;P&gt;Niombah ni Bapatongah pakon Bapaanggi in mar Bapagodang hu bani Bapaku sonai age hu bani Bapagodanghin.&lt;P&gt;Dong do sanina ni Oppung ni Bapanami ondi humbani inang parlobei. Halani ai, na susur humbani sanina ni Oppung in ma par-Bapatua-onnami, ai ma par Banuh Raya.&lt;P&gt;Halani dong tolu sinrumah ni Oppungnami ondi, gabe marsanina (ai ma na igoran sanina sapanganonkon) ma ia hu bani ganup na mambuat boru hun Garingging Rumah Bayu Raya, hun Saragih Sumbayak Parhuluan Raya, hun Saragih Garingging Rumah Bolon Raya. &lt;P&gt;Ai ma ase anggo dong horja-horja, sobali Bapatua nokkan pakon sanina saoppung ampa sanina samorgahon (ai ma Purba Sigumonrong), sanina do homa sanina-sapangananonkon in. Na donok rumah ni hun rumahnami, dong ma in i Sondiraya na marmorga Damanik pakon Sinaga, dong i Merekraya na marmorga Sinaga. Halani Anakboru Raya do Oppungnami ondi, ganup ma na mambuat boru hun Rumah Bolon Raya gabe sanina-sapangananonkon ni Bapanami in, dong ma ai marmorga Purba Tambak, Purba Sidadolog, Damanik, pnl. &lt;P&gt;Hira lang dong ubahni ibahen Bapanami ondi sanina na saoppung, sanina samorgahon (Sigumonrong) pakon sanina-sapanganonkon. Halani iahap sisada hasuhuton do in, pag do ia manghasuhutkon pori dong niombah (anak atap boru) ni sanina in na sihol marhajabuan. Ai ma ase ongga do ia manghasuhutkon horja paunjuk anak barang palaho boru ni Sigumonrong, hassi pe lang takkas be nabotoh sonaha hinan pardomuanni mangihutkon hasusuran (parsaninaon ni Oppung). Ongga do ia manghasuhutkon horja paunjuk anak pakon palaho boru ni Sinaga, sanina-sapanganonkonni. Nabotoh in, sedo humbani tuturian ni Bapanami ondi, tapi humbani nanipaunjuk barang napinalaho ni on do, pangakuanni sidea i pudian ni ari.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Anakborujabu (pakon Boru) &lt;/em&gt;&lt;P&gt;Sahalak Oppung ni Bapanami ondi do hansa dalahi na sainang. Sonai do homa Oppungnami ondi, Bapa ni Bapanami ondi, anak sasada do. Ai do ase anak maharga do Oppungnami in bani Amboruni.&lt;P&gt;Dong do tolu amboru ni Bapanami ondi. Sikahanan laho hu bani Saragih Sumbayak Raya Bayu. Napaduahon laho hu bani Pardalan Tapian, Gamot ni Harajaon Raya, Saragih Sumbayak Pardalan Tapian. Napatoluhon laho hu bani Rumah Tongah, Gamot ni Harajaon Raya, Saragih Sumabayak Rumah Tongah.&lt;P&gt;Na susur humbani sidea in ma gabe Anakborujabu ni Bapanami ondi. Gakni dos do sidea in, ihabujurhon do tong horja Anakborujabu. Ai ma ase pagassih do sidea manjolom horja Anakborujabu. Pori lang sanggah manjolom horja Anakborujabu, roh bei do sidea in. Tias ma na duanari anggo sanggah na sada manjolom horja Anakborujabu. Sonai ma sidea pagassih.&lt;P&gt;Ronsi hanami niombahni pe, tong do na tolu in Anakborujabunami. Ai ma ase sanggah pajabuhon parsahapanni ma borunami (sada do hansa boru humbani 7 sidea niombahnami), husuruh do ase ibobai borunami on na laho ayakanni in hu rumah ni Lawei Sodik ondi (Saden Saragih Sumbayak do namin goranni). Sidea do Anakborujabu, maningon tiba “bona ni andar’ do napajabu parsahapan. Jadi ibobai borunami in ma na laho halahoanni in roh hu Pamatang Raya manlasa-lasahon na laho roh paranak mengkombari Anakborujabu. Botou na mangkabaluhon Lawei Sodik ondi ma manjalo parroh ni sidea. Gan, mangkatariluh do Botou ondi manjalo sidea, iahap na harga do tongon sidea Anakborujabunami in ibahen hanami. Halani lang be dong Lawei Sodik ondi, janah Botou in pe domma borit-boritan, itonahkon ma ase saninani na marianan i Medan, ai ma Lawei na mambuat botounami, boru-ampuannami, manjabui haroroh ni na manghombari on. Sidea do tongon Anakborujabu, tapi ipindohon ma ase saninani manghorjahon horja ni sidea in. Saud ma sonai mardalan.&lt;P&gt;Ia Lawei Sodik in, ai ma ginoppar ni Oppung Ramata Saragih Sumbayak Rabayu, tubuh ni Amboru ni Oppungnami. Oppung Ramata in ma mungkahni sidea Anakborujabunami. Susur ma horja Anakborujabu in hubani niombahni na margoran Pege, hassi pe namin anggo Mangkela Pege in lang be panogolan ni Oppungnami, tapi panogolan ni Sigumonrong do tong. Makkela Pege in ma gan Anakborujabu sanggah parunjukon ni Bapa ondi. Halani Panakboru hun Rumah Bolon do iparoh Bapa ondi gabe parinangonni, hape lang ialop dear halani lang ihadearhon Raja Raya ondi, soppat do gan gobir Bapa ondi das roh suruhan ni Raja mangalop Inang ondi hun Partayuban, hutanami. Jadi roh ma gan Makkela Pege ondi mangkatahon:’Anggo dong holi itangar hita roh suruhan ni Rajanta, ittophon hita suluh, dob ai bogbogi hita na roh in. Age pe partuanon na roh in, hatahon hita ma na so tinuntunan in, ai lang naidah halani golap do.’ Martongon ma gan Bapa ondi, ai Upas ni Harajaon do gan Makkela Pege ondi, anggo domma sonai podah ni Upas, hot ma uhurni. Martuturian ma homa Lawei Sodik ondi. Nini, sanggah danak ope ia, iboan Amboru namarombahsi ma gan ia manrohi horja-horja i rumah ni Bapa ondi, halani tudu lang tarbaen Makkela ondi roh. Age pe dakdanak ope ia, ihioui Bapa ondi gan Lawei Sodik on. Sanggah ituturiankon in hu bani Makkela namarombahsi, nini Makkela ondi ma gan:’Hiou Anakborujabu do jinalomu in. Halani ai horjahon ma horja Anakborujabu i rumah ni Tulangmin.’ Mardingat ia ma gan mambaen na ringgas janah jimot Lawei Sodik ondi manghorjahon horja Anakborujabu i rumahnami, hansi pe namin anggo ia tubuh ni boru Sitopu do, sinrumahni pe use boru Purba Pakpak do.&lt;P&gt;Hunjin naidah, humbani Oppungnami ondi ma sidea Anakborujabu, hot pe ai ronsi nuan hansi pe lang mangulaki mambuat boru tulang hun Sigumonrong par Partayuban. &lt;P&gt;Mar Amboru ma hanami hu bani botou ni Bapanami in. Mar Makkela hu bani paramangonni  Sada ma ai marmorga Damanik, sada marmorga Saragih Sumbayak (Rumah Tongah), sada bani halak Sina na i hutanami in, lang marniombah. Halani tong do ihabujurhon na tolu Anakborujabu nongkan horja haanakborujabuonni i rumahnami, sidea ai do tong Anakborujabunami (hassi pe Saragih Sumbayak Rumah Tongah do hassa namangulaki, ai ma mangalop Amborunami).&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Anakboru-mintori&lt;/em&gt;&lt;P&gt;Ipodahkon do ase mar Makkela atap mar Lawei hanami bani na susur humbani Anakborujabunami in, mar Amboru atap mar Botou-banua hu bani botou ni Makkela atap Lawei in, mar Makkela/Lawei hu bani paramangonni. Ai ma ase dong do Makkelaku morga Purba, morga Girsang, morga Damanik. Sidea in ma ionjapkon Anakborujabunami in anggo dong horja-horja i rumahnami. Sidea in ma na igoran Anakborumintorinami. Marsisakkanan ma in. Hassi pe hatahonon ganup parboruon-ni-boru do Anakboru-mintori, tang sisakkanan ai ma Amboru tubuh ni boru Purba Sigumonrong.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Tondong&lt;/em&gt;&lt;P&gt;Halani tolu do parinangon ni Oppung ni Bapanami ondi, ai ma ase tolu do tondong ni Bapanami ondi, ai ma Saragih Garingging Rumah Bayu, Saragih Sumbayak Parhuluan pakon Saragih Garingging Rumah Bolon. Nasibapa ondi do gabe Anakborujabu i rumah ni ganup Garingging na susur hun Rumah Bayu Raya, pamupus ni Oppung ni Bapanami ondi. Anakborujabu homa ia i rumah ni ganup Sumbayak Parhuluan, na susur hun Parhuluan Raya, pamupus ni Bapa ni Bapanami ondii. Anakborujabu homa ia i rumah ni ganup Garingging na susur hun Rumah Bolon Raya, halani Bapani do Anakboru Raya, Gamot ni Harajaon Raya, anjaha mangulaki do Oppungnami in mambuat Panakboru hun Rumah Bolon Raya, ai ma pinarbotou ni Tuan Rondahaim, Raja Raya. Mangulaki homa Bapanami ondi mambuat Panakboru hun Rumah Bolon Raya, ai ma boru ni Tuan Sumayan, naginoran Tuan Hapoltakan, Raja Raya i pudi ni Tuan Rondahaim.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Tondong-ni-tondong&lt;/em&gt;&lt;P&gt;Halani martondong do Harajaon Raya hu Harajaon Panei (Purba Dasuha), hu Harajaon Purba (Purba Pakpak), hu Harajaon Tanoh Jawa (Sinaga), hu Partuanon Sidamanik (Damanik), pnl., gabe Tondong-ni-tondongnami ma sidea in; hanami Anakborumintori ni sidea anggo marihuthon tutur ni Harajaon.&lt;P&gt;Tondong-ni-tondong-nami ma homa ganup tondong ni Saragih Garingging Rumah Bayu, ganup tondong ni Saragih Sumbayak Parhuluan. Hira humbani ganup morga do tondong-ni-tondong in. (Gariada dong do tondong in na martondongkon Purba Sigumonrong, tapi lang Sigumonrong na susur humbani Oppungnami ondi).&lt;P&gt;Halani tondong ni tondong do sidea in, napar-Tulang ma tondong-ni-tondong in. Ai ma ase martulang do hanami iajarhon Inangnami ondi hu bani Purba Pakpak na hun Rumah Bolon Purba, bani Purba Dasuha na hun Rumah Bolon Panei, bani Damanik na hun Rumah Bolon Sidamanik, bani Sinaga na hun Rumah Bolon Tanoh Jawa.&lt;P&gt;Tondong-ni-tondong-nami ma homa na susur humbani Tulang ni Inangnami ondi, marmorga Sinaga. (Puang Payung do namin panggoranion hu bani Oppung na marombah Inangnami in. Tapi marmorga Sinaga do ganup na susur humbani botou ni Oppung Payung in. Sipatangkason do namin ope, atap morga Sipayung hinan do Oppung in, dob i Raya sidea i-Sinaga-hon, mambaen na igoran ia Oppung Payung. Anggo ni Abang na manodohkon au, Sinaga do morgani Oppung in, tapi halani sai tong marpayung ia laho hu Gareja, gabe igoran ma ia Puang Payung. Tapi hira lang tarjalo uhurhu hatorangan ni in, halani botounami sikahanan mengkatahon humbani etek-etekonnari pe ia, domma Puang Payung panggoranion bani Oppungnami in, hape ipudian ni ari pe ase Kristen ia – hira boi hatahonon ia ma parlobei humbani nasipuang masuk Kristen.&lt;P&gt;Gakni halani sahalak Inangnami ondi do hansa niombah ni Oppung Payung in, lang dong botouni na sainang pakonsi, sari do Bapanami ondi bani Tondong-ni-tondong marihutkon Oppungnami in, ai ma na marmorga Sinaga in. Gariada, soppat do gan marpadan ia pakon panogolan ni morga Sinaga in, ase rap sidea (barang pagassih) sidea manlahoi horja Anakborujabu.&lt;P&gt;Sonai ma homa gan sanggah marunjuk Abang Patiman Sinaga, na dob marianan i Jakarta, ai ma na susur humbani pinarbotou ni Oppang Payung in, Bapanami ondi do padomu-domuhon rossi na pasaudkon parunjukon ni on.&lt;P&gt;Sai idingat ma gakni ai sanggah mambahen horja palaho boru ia, igogohkon ma ase Abang Saralen ondi Anakborujabu ni sidea. Dob lang dong be Abang Saralen ondi, au ma use ibaen Anakborujabuni, ai tudu sanggah tudu hundokan au ‘marjuma modom’ i Jakarta (1992-2001). Saor hubotoh do namin, Tondongku do namin Anakborujabu ni sidea, ai ma na susur humbani Tuan Sumayan na margoran Tuan Hapoltakan, Raja Raya ondi. Tapi halani lang dong sidea na manlahoi – gakni halani lang sainang pakon Inangnami ondi – paksa ma na lahoi gabe Anakborujabu i rumah ni Abang Patiman Sinaga on. Ai nini Abang in do:’Makkela ondi do nabaruon mambaen saud hanami mardomu.’ Halani sonai do pambaen ni Bapanami ondi, horjani do sitorushonon ni niombah. Ai do ase isurahon halak Simalungun marniombah (dalahi), ai ma ase dong manorushon horjani (horja adat) dob matua ia.&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Pardiha-dihaon marbona humbani partongah-jabuon&lt;/em&gt;&lt;P&gt; Anggo ringgas halak Simalungun pairik-irik partuturan mangihutkon Tolu Sahundulan Lima Saodoran in, hira boi do hatahonon na mardiha-diha do ganup halak Simalungun. Ai hun tiap jongjong partongah-jabuon, mittor ranggi ma dong sibiak Saninani, dong sibiak Tondongni (ai ma marihutkon Inang ni paramangon ni partongah-jabuon in, pakon marihutkon parinangon ni partongah-jabuon in), dong sibiak Boru (ai ma marihutkon botou ni, botou ni Bapa ni, botou ni Oppung ni paramangon ni partongah-jabuon in). Mittor dong ma homa sibiak Tondong-ni-tondong (ai ma Tulang.ni parinangon ni partongah-jabuon in, pakon Tulang ni Inang ni paramangon ni partongah-jabuon in). Mittor dong ma homa sibiak Anakboru-mintori (ai ma sibiak Boru ni Boru ni partongah-jabuon in).&lt;P&gt; Dong bei do tutur mangihutkon Tolu Sahundulan Lima Saodoran ni Tondong age Boru in. Halani ai marihutkon pardiha-dihaon ni sidea in, mardiha-diha ma homa diri pakon diha-diha ni sidea in.&lt;P&gt;Marhalanihon ni in ma homa, ra do dua barang tolu tuturdiri hu bani sasahalak. Ai anggo marihutkon Tondongdiri, Tondong-ni-tondong ma ia. Hape anggo marihutkon Boru diri, Anakboru-mintori do ia. Ase palgei, ra dear do hupatongah ijon usihanni, ai ma tuturhu hu bani St. J. D. Sinaga SH ondi. Amboruni do sinrumah ni Tulangku, ai ma Tulang Kaduk Saragih Garingging ondi.&lt;P&gt;Halani ai Tondong-ni-tondongku ma ia marihutkon in. Hape anggo marihutkon Pangulu Balei Jaudin (pakon Pdt. J. Wismar) Saragih Sumbayak ondi, Anakboru-mintorinami do J. D. Sinaga in. Ai Tulang pamupusni ma Makkela Jaudin pakon Makkela Wismar in. Boru Sigumonrong do Inangni Makkela in, mambuat boru Sigumonrong homa sidea in haduasi, parumaenni homa botouhu.&lt;P&gt; Halani ai, anggo dong horja-horja i rumah ni Tondongku Saragih Garingging (tarlobih ma ai na susur humbani Tulang Kaduk ondi, Tondong-ni-tondongku ma J. D. Saragih on. Anakboru-mintorini ma au. Tapi anggo dong horja-horja i rumah ni sibiak Borunami na susur humbani Makkela Jaudin pakon Makkela Wismar ondi, Tondong-ni-tondongni ma au.&lt;P&gt;Sonai ma ijia, sanggah parujung ni goluh ni Janner Sinaga, Abang ni J. D. Sinaga on, i Jakarta, Abang Bill A. Saragih ma Anakborujabuni. Au pe hubuat ma hundulanku huppit Boru, ai Anakborujabu ni Abang Bill in do au, ase boi au ionjapkon mangurupi mangaturhon horja pangoromion ronsi horja panguburan ni Lawei Janner Sinaga in.&lt;P&gt; Sonai ma homa i Medan, boi do dua tuturhu hu bani sahalak na marmorga Sipayung par Bangun Purba (donokkon Haranggaol). Marihutkon Abangni, ai ma Ir. Oscar Sipayung, na mambuat panogolanku, mar-Tulang ma ia bakku. Tapi halani boru Purba do parinangonni, ai ma boru ni partuanon hun Rumah Bolon Purba, Tondong-ni-tondongku, gabe au do use mar-Tulang hu bani Sipayung on. Sahali boi do ia mar-Tulang bakku, sahali homa boi do ia mar-Tulang bakku.&lt;P&gt; Tar sonai ma homa tuturhu hu bani na marmorga Sipayung hun Nagori Dolok. Marihutkon parsaninaonku hu bani Abang Sarman ondi, na marmorga Sigumonrong (janah ibahen sidea au par-Bapatuaon ni sidea) na mambuat boru Sipayung hun Nagori Dolok, gabe tondongku ma Sipayung. Tapi halani dong homa Sipayung par Nagori Dolok na mambuat borunami, ai ma boru ni Abang Sudiman ondi, gabe mar-Tondong do Sipayung.bakku. Ai ma ase i rumah ni Sipayung na sada, sibiak Boru do au. I rumah ni Sipayung na sadanari, hassi pe samah par Nagori Dolok do sidea in, sibiak Tondong ma au.&lt;P&gt;I Raya pe ongga do hudagei tarsonai homa. Sanggah roh au hu Sirpang Daligraya mangoromi bani parujung goluh ni Bapa namarombah Abang St. J. M. Purba ondi (Sigumonrong, na ongga Pengantar Jemaat i GKPS Hang Tuah), domma ijin Tondong ni hasuhuton, ai ma Saragih Sumbayak Pardalan Tapian. Sonin das au, janah hubuat hundulanku bani hundulan ni Sanina ni hasuhuton, mangadap dompak Tondong, songon na bulissah huidah Tondong ni hasuhuton on, ai i rumahnami, Anakborujabunami do Saragih Sumbayak Pardalan Tapian. Halani ai, mittor husahapkon ma bani sidea in:’Ulang pala haru nasiam, anggo i rumah ni saninakon, Tondong do nasiam. Anggo i rumahta i Partayuban holi, Borunami ma nasiam.’ Nini ma mambalosi:’Sonai do tongon. Tapi sonai pe ai, tabi da, Tondong,’ dob ai sengeh bei hanami.&lt;P&gt; Hunjin naidah, pardiha-dihaon marihutkon partongah-jabuon do siirikkonon ni si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran. Talu do tutur marihutkon parmorgaon. Ai ma ase madotei do pangahap anggo bani panorang parpudi on dong Simalungun na mambaen pardiha-dihaon marbona hu bani parmorgaon.&lt;P&gt; Sonai ma ijia, bani horja panguburan ni Makkela namarombah Lawei Horti Purba Pakpak ondi. Ibaen tatang atur (protokol) tutur pardiha-dihaon marihutkon morga. Nihurni halani Purba do hasuhuton, pahidua ni suhut ma ganup na marmorga Purba. Ipindo ma ase au manluar hira pahidua ni suhut. (Ijia sanggah Anggota DPRD Propinsi au, gakni ase tunggung horja on, humbani buei Purba ijin, au ma ipindo mewakili pahidua ni suhut). Hutulak do ijia duppar i loulouan. Ningku ma:’Tondong-ni-tondong ni hasuhuton do parrohku hujon. Makkelaku do na marujung goluh on. Age pe dos morganami samah Purba, mangihutkon adat Simalungun, Tondong-ni-tondong do au ijon. Halani ai, ulang ipindo nasiam au gabe pahidua ni suhut bani horja on.’ Ai boru ni Amboruku do sinrumah ni Lawei Horti Purba on.&lt;P&gt; Jimot do Bapanami ondi patorangkon partuturannami hu bani ganup diha-diha. Abang Asang (Jawasman) na manodohkon au pe ringgas do manuratkon goran-goran ni diha-diha in. Ai ma ase dong do bakku goran-goran ni Saninanami morga Sigumonrong marihutkon Oppung ni Bapanami na margoran Jorbaik. Dong do goran-goran ni Makkela ni Bapanami ondi, tubuh ni tolu Amboru ni Oppungnami ondi, ronsi ginopparni, hansi pe tang na paorodkon dirini hu bani Bapanami ondi, ai ma Oppung Ramata (Saragih Sumbayak Rabayu), Oppung Jarap (Saragih Sumbayak Rumah Tongah, Gamot ni Harajaon Raya), appa Oppung Sordaham (Saragih Sumbayak Pardalan Tapian, Gamot ni Harajaon Raya). Dong do homa goran-goran ni Tondongnami, marihutkon Oppung ni Bapanami ondi sonai marihutkon Oppungnami ondi, ai ma ronsi ginopparni, ai ma Oppung Taris (Saragih Sumbayak Parhuluan, Gamot ni Harajaon Raya), Oppung Tuan Adopraya (Saragih Garingging Rumah Bayu), Tuan Rondahaim (Saragih Garingging Rumah Bolon, Raja ni Harayaon Raya). (Anggo Tondong Garingging in, tulimatan ma nasinuratkon ni Tulang Taralamsyah Garingging ondi bani buku &lt;em&gt;Saragih Garingging&lt;/em&gt;, Medan-1981. Mangihutkon buku in, dong do 29 Tulangku janah 21 Inangku, ai botou pakon sanina ni Inangnami ondi, niombah ni Oppung namarombah Inangnami ondi, na margoran Tuan Sumayan, namargoran Tuan Hapoltakan, Raja Raya. Tapi anggo na sainang, sahalak Inangnami ondi do hansa).&lt;P&gt; Age sibiak goran-goran ni Tondong-ni-tondong marihutkon Oppung Payung (na margoran Ettem, sada humbani nasipuang pangintubuh ni Inangnami ondi), ai ma ginoppar ni Oppung Sogar Sinaga, nasuratkon do homa, dob riap patangkashon pakon ginoppar ni Oppung Sogar in.&lt;P&gt; Tapi anggo goran-goran ni Anakboru-mintori, pitah marihutkon Amborunami ondi do hansa na torsa isuratkon, ai pe halani na dong do Tuppuan Bodil Banggal si sahali sabulan, janah dong homa partingkian ni siontangon sanggah dong horja-horja ni hanami 19 marsanina sisada hasuhuton, ginoppar ni Oppung Bodil Banggal ondi. (Halani marobu do na gorani Oppungdiri, na baen ma ‘Bodil Banggal’ goran ni Tuppuan in, halani Mariam do goran ni Opppungnami in. Dong 19 hanami dalahi pahoppu ni Oppung in humbani na lima Bapa marsanina. Halani ai ipasomal hanami do sisada hasuhuton hanami na 19 marsanina in anggo dong horja-horja).&lt;P&gt;&lt;P&gt; Pardiha-dihaon sa Simalungun in pe manggoluh do sapari age mangihutkon adat harajaon sanggah dong ni Harajaon-Harajaon i Simalungun sapariondi. Iramotkon do in marhitei adat manrajahon. Ai humbani atap na piga niombah dalahi ni Raja, maningon tubuh ni Puang Bolon do ase boi ipabangkit jadi Raja. Anjaha na boi gabe Puang Bolon, manipat do maningon Panakboru humbani sada Harajaon. I Raya ma pori, na boi ibolonhon gabe Puang Bolon ai ma na hun Panei. I Dolog Silou, na boi ibolonhon gabe Puang Bolon ai ma na hun Raya. Nai boi ibolonhon gabe Puang Bolon i Purba, ai ma na hun Siantar. Sonai ma age bani Harajaon na legannari ai.&lt;P&gt; Ai ma ase mardiha-diha do Raja-Raja ni Harajaon na dong i Simalungun sapariondi. Hansi pe lang be dong Harajaon ondi, ra dong do dearni anggo naramothon pardiha-dihaon marihutkon harajaon-harajaon ronsi partuanon ondi. Ai sada aspek budaya do homa in.&lt;P&gt; Ongga do hulajou (atap ilajou hanami Panitia ma ningku tene) pagoluhkon pardiha-dihaon marihuthon Harajaon-Harajaon ondi.&lt;P&gt; Ai ma sanggah horja mamindahkon kuburan parsaranan ni Tuan J. Kaduk Saragih Garingging, Raja Raya ondi. I Siantar hinan do ia ikuburhon Raja Raya na sinayat ni BHL (Barisan Harimau Liar) ondi, dob ialop TRI (Tentara Rakyat Indonesia, na gabe TNI ipudian ni ari) bakkeini hun toruh ni titi Bah Bakkuou. Ipindahkon ma in hu Pamatang Raya tanggal 11-12 April 1995. &lt;P&gt;Bani horja in, sobali diha-diha marihutkon partongah-jabuon ni Tulang Kaduk in, napabolag do Panitia sitatang horja in marhitei napadihutkon tutur adat harajaon ni Harajaon Raya sapari ondi. Napadihut ma siboan goran ni Gamot-Gamot Raya, sonai piga-piga partuanon. Iontang Panitia ma homa diha-diha marihutkon Harajaon sapari ondi, ai ma Panei, Purba, Dolog Silou, Siantar, Tanoh Jawa, Silimakuta. Dong ma in sibiak Tondong, dong sibiak Boru. Hira roh bei do ganupan in. (Ai sanggah mangontang pe, irohi janah isurduki demban do sidea in sada-sada, na hira boi mamboankon goran ni Partuanon hun Rumah Bolon ni Harajaon-Harajaon ondi. Ai ma ase soppat do ijia marduahali narohi, ai dob narohi sahalak na hira-hira boi mamboan goran ni Rumah Bolon, hape lang pag ia manjalohon, ipatuduh saninani na patut manjalohon ontangan in).&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Parhundul&lt;/em&gt;&lt;P&gt; Marguru hu bani tutur pardiha-dihaon in do ma homa marsiaturan parhundul i loulouan. Anggo sanggah manriah sonai age sanggah dong horja-horja, marsitohu hundulanni ma tutur si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran in. Na manghasuhutkon panriahan barang horja in ma hundul i luluan, rap pakon suhut pahidua, ai ma Bapatua pakon sibiak sanina ni hasuhuton. Isiamun ni hasuhuton ma sibiak Tondong pakon Tondong-ni-Tondong. I talaga ni suhut ma Anakborujabu pakon sibiak Boru, irik pakon sibiak Anakboru-mintori (Boru ni Boru).&lt;P&gt; Ai ma ase parlobei do suhut (pakon saninani) mambuat hundulanni, ase boi ihuthonon.. ni Anakborujabu mangatur parhundul saguru hu bani hundulan ni suhut in, anggo laho pungkahon ma panriahan atap horja.&lt;P&gt; Bani panriahan laho pajongjongkon horja-horja, Bapatua do manguluhon panriahan. (Lanjar Bapatua do homa padashon hata ni suhut, sonai age mangalophon riah hun bani sibiak sanina). Anakborujabu ma manguluhon ronsi mangalopkon riah hun bani si biak Boru pakon sibiak Anakboru-mintori. Sibiak Tondong (pakon Tondong-ni-tondong) somalni marsiluarhon podahni do, hassi pe iabeihon bei do hu bani hata ni Tondong-Pamupus (ai ma Tondong marihutkon Inang ni (bapa) suhut bolon), pakon Tondong-Jabu (ai ma Tondong marihutkon parinangon ni Suhut Bolon).&lt;P&gt; Tapi bani panriahan mandompakkon sibiak Boru na roh Pajabuhon Parsahapn (Horja Pajabu Parsahapan), itodoh Suhut Bolon ma sahalak humbani sibiak saninani gabe Anakboru-sanina. In ma na manjalo demban panungkunan humbani paranak. Ase in ma holi padaskon sahap ni parboru hu bani paranak (lanjar mambobahon panriahan). Anakboru-sanina in ma mangalopkon riah hu bani Bapatua, Bapatua mangalopkon riah bani ganup si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran ni parboru.&lt;P&gt; Hunjin naidah, jaga do halak Simalungun sapari ase ulang soppat padudang marsiberean hata paranak pakon parboru. Ai ma ase ibaen sahira siholang, ai ma naginoran Anakboru-sanina in. Ai anggo padudang do, hape soppat tarluarhon hata na parohkon borit ni uhur, boi do in manghorhon dokah lang marsidearan paranak pakon parboru, manghorhon na hurang dear homa use i tongahjabu ni na marunjuk in.&lt;P&gt;&lt;P&gt; Sapari, ganup do na sahuta mardiha-diha, marsitohu ‘hundulan’-ni ibagas si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran. Ai ma ase lang dong naginoran ‘hasoman sahuta’. Porini pe lang sinhuta in hinan ia, ipasaor do dirini marhitei tutur hu bani ganup partongah-jabuon ni pagori ni huta in. &lt;P&gt;Hape, bani panorang parpudi on, sai dong ma na padihutkon ‘hasoman sahuta’ bani panriahon. Gakni na hadalitan do in humbani adat ni simbalog (ai ma Toba, &lt;em&gt; ‘dongan sahuta’&lt;/em&gt;, in ma na igoran sidea &lt;em&gt; ‘sihal-sihal’&lt;/em&gt; ni &lt;em&gt; ‘Dalihan Na Tolu Paopat Sihal-sihal’ &lt;/em&gt;). Naidah homa, hira ‘hasoman sahuta’ in do tang pamodahi bani panriahan in, lang be gok bani si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran.&lt;P&gt; Bani na deba ianan homa, dong ma naginoran ‘hasoman sakuria’. Gakni pangkorhon ni na ipajongjong i Kuria in ‘stm’ (sarikat tolong menolong) barang ‘Badan Diakonia Sosial’ ni Kuria. Gabe marpanungkun ma uhur, na sihol dihut do nani Kuria manlangkon tutur pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran ni Simalungun (gabe &lt;em&gt;saudara seiman di dalam Yesus Kristus&lt;/em&gt; hassa use).&lt;P&gt; Gakni namin lang pala mahua ipadong naginoran ‘hasoman sahuta’ atap ‘hasoman sakuria’ in. Tapi namin hitei paurahkon horja marsiurupan ma hassa in, ulang manghorhon roh daoh ni pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran.&lt;P&gt; Ase huhatahon sonai, ongga ma huidah bani piga-piga horja, sibiak sanina ni hasuhuton do ia, ibuat hundulanni (sonai homa pakon panluarni) gabe ‘hasoman sahuta’. Sibiak Tondong do ia, na patut hundul i siamun ni hasuhuton, hape ibuat hundulanni (sonai homa age panluarni) hira ‘hasoman sahuta’ atap ‘hasoman sakuria’ hassa. Ipados dirini songon hasoman sahuta / sakuria, iparnalang pardiha-dihaonni na sangkan tumang pe ope pori hu bani hasuhuton marihutkon si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran.&lt;P&gt; Ai ma ase sanggah laho pajongjonghon horja hanami ijia (palaho boru sonai age paunjuk anak), girah hinan do huhusipkon bani ‘hasoman sahuta’-ku i Medan, ulang pala holi sungkun-sungkun uhur ni sidea porini pe lang napadihut sidea ‘hasoman sahuta’ in bani panriahan (pakon bani panghorjahonon), halani gok bani Tolu Sahundulan Lima Saodoran do horja-horja mangihutkon adat Simalungun.&lt;P&gt; (Sanggah i Siantar pe au marianan, sonai homa dob i Medan use, gati do homa huitteihon bani horja-horja ni halak Simalungun, lang ilopas &lt;em&gt; ‘dongan sahuta’&lt;/em&gt; bastu manghoseihon juhut haporluan ni horja in. Gan mabiar sidea marsiboan parbagiananni bei &lt;em&gt;dongan sahuta&lt;/em&gt; na nisaraya marjuhut in sasakilo bei gulei sanggah marjuhut, ai sonai do adat ni &lt;em&gt; ‘pardongan sahutaon’&lt;/em&gt;. Hape bani adat Simalungun, pantang do haamotan juhut ibaen parjuhut).&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Marsipatunggungan, marsihormatan&lt;/em&gt;&lt;P&gt; Bani panriahan ni si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran, hira lang dong humbani gori ni  Tolu Sahundulan Lima Saodoran in na maningon hatani siihuthonon. Ganup do homa ipindo manluar dob ipatugah hasuhuton (bolon) aha na laho siriahkonon. Palobei marsiluarhon hatani ma sibiak sanina. Anggo hira dong songon na lape umbuk riah ni na marsanina, ibobahon Bapatua ma paumbukkon panriahan ni sanina in. Ipindo ma homa ase manluar bei sibiak boru, Anakborujabu ma mambobahon paumbukkon riah ni sibiak Boru (pakon sibiak Anakboru-mintori). Pori dong iahap na hurang tipak mangihutkon adat, ipadas ma in. Tapi sedo hira na mamodahi Tondong, na pagolpahon Tondong do. Dob ai ipindo ma podah humbani sibiak Tondong (pakon Tondong-ni-tondong). Anggo ididah Tondong dong ope sipatorsaon romban hu bani paradaton, hira na manungkun do ia, lang mintor songon na manggurui. Anggo ididah domma torsa, ihatahon ma: ‘Malas ma uhurnami tondong, ididah hanami domma dear panriahan ni Borunami i rumah on.’&lt;P&gt; Humbani panriahan in hira boi hatahon lang adong age sada humbani si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran in na maningon hatani sitangionkon ibagas panriahan in. Dos bei do parhundulni ronsi hajongjongonni ibagas panriahan in. Lang dong age sada pe na ipaetek barang na ipagijang. Rap marsipatunggungan do, marsihomatan. Hira marsijagaan do ase ulang maseda houhouan si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran in. Tarlobih manriah pasal na laho pajongjonghon horja, parsaud pakon pargokni horja in ai ma anggo ijin na martondong-marnakboru, hinagokni anggo ijin si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran.&lt;P&gt; Ai ma ase mahol do tarjalo uhur anggo dong na manghatahon sibiak Boru ma sitoruhan (barang sihirian), sibiak Tondong ma sisangapan, ibagas loulouan paradaton. Ai pori gori ondi, samah gori ni si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran do Tondong age Boru age Sanina. Pori parhundul ondi, riap hundul do sidea in (ai ma ase igoran Tolu Sahundulan), tongon dong na i luluan, dong na i talaga. &lt;P&gt;In homa, Tondong do ia i rumah ni Boruni, tapi anggo sanggah i rumah ni Tondongni, Boru ma ia. I rumah ni Tondong-ni-tondongni, Anakboru-mintori ma ia.&lt;P&gt; Sonai do homa bani panghorjahonon. Sanggah Boru ia, ia ma manghobaskon sihobashonon. Sanggah Tondong ia, lang dihut ia manghobaskon horja. Sanggah Sanina ia, ia ma pahidua ni suhut.&lt;P&gt; Tongon lang boi isuhar, ibaen Tondong gabe Boru. Atap Sanina ibaen gabe Tondong barang Boru. Ai anggo isuhar, maseda ma parhundul bani loulouan Tolu Sahundulan Lima Saodoran. Halani ai ma ase lang iharosuhkon hajolmaon ni Simalungun mambuat botou-banuani, ai marhiteihon ni sonai, mar-Tondong ma ia hu bani Boruni, iluluan hinan parhundul gabe i talaga. Halani ai ma homa ase ilembangi mambuat boru ni Tondong-ni-tondong. Ai marhiteihon na sonai, gabe rap hundul ma Tondongni pakon Tondong-ni-tondong in. &lt;P&gt;Halani ai ma ase na so maradat do na mardawan begu, ai ma na mambuat pinarbotouni mangihutkon parmorgaon.&lt;P&gt;Sonai ma ijia, age pe mariluh-iluh hanami patorangkon in hu bani sada niombahnami na sihol mardawan begu, tong do igogohkon ase saud sidea mardomu, hape samah morga Purba. Ningku ma ijia:’Anggo maningon pasaudonnima do mardomu, uhurnima bennima. Lang bastu hanami. Anjaha dingat hanima ma nahuhatahon on, tarononnima ma holi, lalab ma lang tarpadear parhundulnima bani paradaton’.&lt;P&gt;Ai ma ase ronsi marujung goluh simatua ni anakkon, lalab do hanami lang marsitandangan. Ongga do gakni tubuh uhur ni niombahkon laho manggalar utang adat (mangadati). Sonin gan ipadas in bani Atturang-simatua-ni, iluh do hassa balos ni simatuani on, irik ihatahon, nadong tarjalosi gabe sibiak Boru sanina ni hinan. Sonai ma homa, sanggah roh Tulang-simatua ni niombahkon bani horja paunjuk anak na ipamasa i GOR Pematangsiantar, ai ma paunjukkon niombahnami sianggian, bani odoran ni simbuei (‘umum’) do ia hundul, janah sanggah ijabat-tangani au, huetong do tong ia saninaku, janah nihurhu ia pe sonai do, lang anjai dihut au martondong bani saninaku. Age pe sengeh bei do hanami na marjabat-tangan on, anggo uhur parbagas ai madotei do pangahap.&lt;P&gt; Age pe ningon nongkan sonai parhundul appa bagi ni panghorjahonon ni si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran, lang homa langlang sibiak Tondong dihut manghobaskon horja marjuhut i rumah ni Boruni. Hansa lang na sinuruh ni hasuhuton, tapi na ionjapkon saninani do, ai ma Anakborujabu atap Anakboru-mintori ni hasuhuton.&lt;P&gt; Sonai ma santorap sanggah pajongjong horja adat Abang Asang (Jawasman) i Sondiraya, huidah dihut marjuhut sahalak humbani Tondongnami, ai ma Saragih Sumbayak Parhuluan. Sanggah maniseisi ahu iparjuhutan, ningku ma:’In, naha ma in, mase dihut Tondong marjuhut?’ Nini ma mambalosi:’Mangurupi saninaku do au on. Sedo nasinuruh ni nasiam hasuhuton.’ Tongon do hata ni ai. Ai sibiak saninani do Anakborujabunami, ai ma Saragih Sumbayak Rumah Tongah. Halani saninani do mangonjapkon, sedo hanami hasuhuton, lang dong na lepak ijai. Ai ma ase sengeh bei ma hanami marsiarusan. Nabotoh do homa, na pandei marjuhut do Tondongnami on.&lt;P&gt; Na marsipatunggungan marsipasangapan in, lang pitah sanggah horja-horja adat, tapi das hu bani pargoluhon siganup ari. Pori na sihol hundul diri i loulouan simbuei, nasimbili ma ase ulang natundali Tondong diri. Nasimbili ma homa ulang darngos pakon Lawei diri barang hundul ipudi ni sibiak Boru diri, ase ulang ihata halak ia lang pasangapkon Tondongni. Anggo hira lang tarsimbili, marsattabi ma diri.&lt;P&gt; Sonai ma age sanggah marbuali i loulouan ni simbuei. Nasimbili ma ase ulang panurakon sahap diri tangaronkon ni parmalangan diri. Ai ma ase gati do marsattabi diri paima marsahap, lang tarsibar tarluarhon na lang suman tangaronkon ni parmalangan diri in. Ia lang marsantabi, nahatahon ma ‘gari sedo tangaronkon ni Tondong’. Age pe domma marsattabi, sisimbilan ma hata na sumsam anggo ijin parmalangan diri. &lt;P&gt;Igoran do homa marumbei samah na marparmalangan in. Ai ma ase ra do homa marsuttabi jolma paima isahapkon sahap lang suman tangaronkon ni umbeini. Nini ma:’Suttabu bani umbei...’ Hunjin ma gakni ase dong umpasa na idodingkon ai, &lt;em&gt;Suttagi ni balunjei, rerak sihala bolon, ia rorang pe pinggan, nadong bongkot salarangan; Suttabi bani umbei, jelak na so tarhorom, ia rondang pe bintang, na dong bongkot hu laman. &lt;/em&gt; &lt;P&gt; Sonai ma homa, pori naidah lang tarhorom parmalangan diri manluarhon hata na so patut tangaronkon, barang hata na sumsam, napadaoh ma diri-diri, ai anggo ihata halak ia halani lang marmalang, dihut do diri maila.&lt;P&gt; Sobali parmalangan marihutkon tutur Tolu Sahundulan Lima Saodoran in, dong do homa parmalangan na legannari. Ai ma hu bani nasiparumaenni (sonai suharni ai, parumaen hu bani nasimakkelani), hu bani nasianggini (sonai suharni ai, hu bani nasikahani), hu bani nasibesanni.&lt;P&gt; Tarsingat pasal na marparmalangan barang na marumbei in, ongga do roh piga-piga mahasiswa Fakultas Psykologi na sihol manuratkon &lt;em&gt; (paper) &lt;/em&gt; pasal na marumbei in. Gan, nasinuruh ni Dosenni do sidea in. Gakni sihol botohon ni sidea aha do &lt;em&gt;nilai&lt;/em&gt; na boi buaton humbani na marumbei in.&lt;P&gt; Marhalanihon na roh in sidea, gabe dihut ma homa au marpanungkun ibagas uhurhu, aha do na ginoran marumbei in, tutur naijahani ma deba na dihut goranon marumbei, aha ma deba na ulang (marobu, pantang) siabakonkon ni na marumbei in, aha do gakni tujuanni ase dong na marumbei in, tong pe idalankon halak Simalungun sondahan on adat na marumbei in.&lt;P&gt; Halani lape ongga tarjai pamingkirionku, gabe marhitei na marsisungkunan in, hira rap mangindahi ma hanami sonaha balos dompak sungkun-sungkun nongkan. Dapot hanami ma ia naginoran marumbei ai ma &lt;em&gt;tata hubungan&lt;/em&gt; ni deba tutur pardiha-dihaon, songon: na martondong-maranakboru, na marbesan (ai ma dalahi hu bani parinangon ni Tondongni, sonai homa suhar ni ai), na sangkan marlawei (marihutkon botou saamang-sainang), na marnasiparumaen (ai ma Bapa hu bani sinrumah ni anakni), na marnasimakkela (ai ma parinangon hu bani Makkela-simatuani), na marnasianggi (ai ma dalahi hu bani parinangon ni anggini), na marnasikaha (ai ma parinangon hu bani Abang ni paramangonni).&lt;P&gt; Dong do pangabak age parsahap silembangan ni na marumbei in, porini ma ai: marobu do luar hata na sumsam itongah-tongah ni na martondong-maranakboru, barang tangaronkon ni na martondong-maranakboru; marobu do duppar marsahap samah na marnasibesan, maningon marsiholang do (gariada, anggo lang dong jolma ijin na boi gabe siholang, goran ni niombah ma igoran sahira na iparsahapkon tangaronkon ni nasibesanni); sisimbilan do padonok, tarlobih marsidarngosan, samah na marnasibesan (gariada gan sapari, sisimbilan do hundul bani sada papan anggo mardasor papan do rumah); tarsonai do homa anggo sangkan marlawei; sisimbilan do pulin padua-dua barang marsahap padua-dua pakon nasiparumen diri atap pe nasianggi diri.&lt;P&gt; Anggo naparimbagaskon ise-ise do na marumbei in, naidah homa bagei ni parsahap pakon pangabak na irobuhon in, sada na mintor tangkas arusan, ia tujuanni ase marsihormatan marsipatunggungan na martondong-maranakboru, sonai homa ase daoh ma na ulang, na boi paseorhon hinaranggi ni tutur pardiha-dihaon. Dihut ma ijin ase ulang sompat tarlopus parlahou ni na marumbei in, halani anggo soppat tarlopus, mahol paulakkon hatotorsa ni partuturan.&lt;P&gt; Sanggah roh sungkun-sungkun ni mahasiswa peneliti nongkan sonaha do pandalankonon ni halak Simalungun sonari bani adat na marumbei in, lang tarporsou au, hubere ma balos nasasintongni mangihutkan pangidahku. Ai ma: i huta-huta mando iramotkon halak adat in; anggo na i kota, hurang ma, gariada ra do ‘Bes’ nini dompak nasibesanni. Deba ma in halani lang sai iarusi be parayakan ni na marumbei in; na deba halani lang ihargahon be pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran, gabe lang porlu paroroton marhitei adat marumbei; na debanari halani lang ihargahon be adat Simalungun, nini uhurni gangganghonon ma gelah adat in (hape namin sedo na boi ia ganggang humbani adat, tapi na manggassih adatni hinan do hu bani adat ni simbalog atap adat ni Indonesia). Tapi, na deba homa, pori pe lang songon na marumbei sapariondi parsahap pakon pangabakni, sedo na marparnalang adat marumbei in, tapi laho paurahkon tata hubungan do; na porlu jagaon ai ma ase ulang masedo tata hubungan ni pardiha-dihaon, tarlobih na martondong-maranakboru, na marnasiparumaen-marnasimakkela.&lt;P&gt; Tarsingat pasal adat na marumbei in, dokah do pardingat ni Inang-i-rumahnami, na soppat longang ia mangidah abak ni nasibesanni. Ai ma sanggah mamungkah marianan i Siantar hanami, lape bagas pangarusionni pasal paradaton ni Simalungun.&lt;P&gt; Tudu sanggah sahalaksi i rumah, laho dakdanaknami marguro-guroi hundaoh hun rumah, roh ma gan Laweihondi, ai ma Lawei Jawalim (Pan Ras, Saragih Sumbayak) ondi. Sonin ia das i alaman ni rumahnami, idiloi ma niombahnami sikahanan. Dob ididah pitah nasibesanni do hansa mulgap hun rumah, lang nasibesanni on ikawahkon. Hu lambung do pangkawahni, age pe lang dong niombahnami ijin, nini do:’I rumah do Bapa, Sendi?’ Manangar sungkun-sungkun in, marbalos ma nasibesanni na lape mambotoh adat ni na marbesan, nini:’Domma misir nongkan Bapa ni si Sendi, Besan.’ Dob ibogei Lawei ondi sonai do hape, nini ma use, tong pangkawahni dompak lambung, lang duppar hu bani nasibesanni on:’Patugah bani Bapamu da Sendi, hunjon nongkah Makkela, sonai nim,’ nini, lanjar ilangkahkon ma mulak, lang saud das hu rumahnami.&lt;P&gt; Hunjia nari ma ibotoh Inang-i-rumahnami na sonai do hape patutni na marnasibesan, lang boi duppar marsahap, maningon tiba siholang, hassi pe siholang ai lang ijin.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Pasangapkon Inang&lt;/em&gt;&lt;P&gt; Ia sibiak Tondong, ai ma pardiha-dihaon marihutkon Inang, Inang ni Bapa, Inang ni Oppung. Sonin jongjong partongah-jabuon, mar-Tulang ma paramangon hu bani Bapa ni sinrumahni. Niombah mar-Tulang hu bani Botou ni Inang. Hormat ma diri hu bani Tulang diri. &lt;P&gt; Hormat do namin diri hu bani ganup tutur diri. Tapi surung hormatni hu bani Tondong. Ai ihatahon do lang bulih sobuton goran ni Tulang diri, gan, ase ulang melus suan-suanan. Manghurangi hormat diri do ai hu bani Tulang diri anggo nagorankon goranni.&lt;P&gt;Anggo naparuhurhon bagas, ase hormat pe diri hu bani sibiak Tondong, hira na manghormati Inang diri do diri ijai, ai humbani Tondong in do roh Inang diri in. Ai ma ase anggo lang hormat ia bani Tondongni, hira na so manghargahon Inangni do ai, atap lang manghargahon Inangtuani. Hape Inang do pangintubuh. Pangintubuh ni Inang ai ma Tondong. Anggo hormat diri bani Tondong, na manghormati pangintubuh diri do ai. Hira na marsuan-suanan ondi do ai, anggo lang torsa na baen ianan (tanoh) panuanan, melus ma suansuanan diri.&lt;P&gt;Sanggah patangkashon partuturan pe na baru marsitandaan, dob isungkun huta pakon morga, isungkun ma use boru aha Inang. Ai ma ase ra do sanina hinan maruhutkon parmorgaon, tapi halani morga ni Inang, boi do legan use tutur. Barang Tondong hinan marihutkon parmorgaon, hape sibiak Boru do mangihutkon Inang.&lt;P&gt;Sonai ma tuturnami hu bani Makkela Pam Bungaran Saragih (Prof. Dr. Bungaran Saragih, MSc, na ongga Menteri Pertanian), anggo mangihutkon parmorgaon, sibiak Tondongnami do sidea halani Saragih Gariingging do sidea in, hassi pe tongon lang hun Rumah Bolon Raya. Tapi halani tubuh ni boru Sigumonrong (par Dolog Hasian) do Makkela in, Amboru parinangonni pe (ai ma Nam Bungaran) boru Sigumonrong (par Ratongah) do, talu do tutur  marihutkon parmorgaon in..&lt;P&gt;(Ai ma ase Botou sinrumah ni Lawei Bungaran in, halak Jepang, iboruhon Sigumonrong do sanggah ipajongjong horja adat paroh parumaen i huta ni sidea i Sarimatondang naijia. Hanami pe roh ma bani horja in, ai pinarbotounami ma sakkan sinrumah ni Pdt. Berlian Saragih, anggi ni Lawei Bungaran in, tong boru Sigumonrong. Panogolannami, niombah ni Pdt. Berlian in tong homa mambuat boru Sigumonrong).&lt;P&gt;Hunjin naidah, dos do porlu ni pardiha-dihaon marihutkon Bapa pakon marihutkon Inang. Marihutkon Bapa gabe dong sibiak Sanina pakon sibiak Boru, ai ma botou ni Bapa. Marihutkon Inang gabe dong Tondong (bona ni parihutkonon ai ma Bapa ni Inang) pakon sibiak Tondong-ni-tondong (ai ma Tulang ni Inang). Gariada, marihutkon Inang, gabe dong Sanina-sapangananonkon, ai ma sibiak Boru ni Bapa ni Inang.&lt;P&gt;Anggo na na baen pardomuan ni in pakon na ginoran &lt;em&gt;patrilineal&lt;/em&gt;, parmorgaon do hansa na &lt;em&gt;patrilineal&lt;/em&gt;, ibagas pangarusion morga ni paramangon do ipasusur hu bani niombahni (morga ni parinangon lang ipasusur hu bani niombah). Bani pardiha-dihaon lang sungkup marihutkon &lt;em&gt;patrilineal&lt;/em&gt; in, tapi maningon dihut do marihutkon &lt;em&gt;matrilineal&lt;/em&gt;. Dos do homa sangkanni pardiha-dihaon marihutkon Bapa (&lt;em&gt;patrilineal? &lt;/em&gt;) pakon marihutkon Inang (&lt;em&gt;matrilineal? &lt;/em&gt;). Gariada, ra surungan marihutkon Inang, ai bani adat harajaon, humbani buei anak ni Raja humbani piga-piga nasipuang, tubuh ni Puang Bolon do hansa na boi pabangkiton gabe Raja manggassih Raja na dob modom (marujung goluh). Na boi Puang Bolon, ai ma nasipuang na iparoh humbani sada Harajaon na legan, Tondong manipat ni Harajaon in. Jadi, boi hatahonon, garis Bapa do, tapi manipat do homa garis Inang.&lt;P&gt;Bani pargoluhan siganup ari pe, dos do sangkanni pangahap parsaninaon marihutkon parsaninaon ni Bapa pakon parsaninaon marihutkon parsaninaon ni Inang. Gariada ra maholan do manramotkon pardiha-dihaon ni na marsanina marihutkon Bapa appa marihutkon parsaninaon ni Bapa, marimbang parsaninaon marihutkon parsaninaon ni Inang. Gakni, deba ma ai halani na palegan-legan do Tondong ni sanina marihutkon Bapa, ai ma marihutkon sinrumahni bei, hape sada do Tondong ni na marsanina marihutkon parsaninaon ni Inang. Ai sapanganan sidea i rumah ni Tondong (halani ai ma ase igoran parsaninaon ni sidea in ‘sanina-sapangananonkon’, gabe panrahut ma in paurahkon padoskon riah.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Pasayurhon Pardiha-dihaon&lt;/em&gt;&lt;P&gt; Domma na tarsingati nongkan, boi do manipat sasahalak gabe Anakborujabu anggo tong pe ilahoi horja Anakborujabu sonin roh suruh humbani Tondongni. Parsoh ni Anakborujabu, ai ma anggo lang ijimotkon horja Anakborujabu, paksa ma Boru na legannari ipabangkit Tondong na gabe Anakborujabu. Na boi pabangkiton gabe Anakborujabu ai ma tubuh ni Amboru ni Bapa, atap tubuh ni Amboruni, atap tubuh ni Botouni. Anggo lang dong halakni (barang lang tarpatongah manlahoi horja adat), pinomatni ma tubuh ni sanina samorgahon. Hira lang ipasomal ipabangkit gabe Anakborujabu paramangon ni Amboru barang paramangon ni Botou anggo sedo sibiak ‘panogolan’ ia (marihutkon Amboru, Botou atap Inang samorgahon).&lt;P&gt; Ai ma ase tang Boru, ai ma anggo humbani partubuhni domma Boru ia (ai ma panogolan ni Tondongni). Hataonkon ma tene, marihutkon Inangni do Boru ni Tondongni ia. Anggo marihutkon parinangonni do, Boru-appuan do goranni.&lt;P&gt; (Pasal pangarusion Boru in ma hotop lepak bani buei tuppuan parmorgaon. Atap na piga hali hupagolpa Tuppuan ni Garingging, Tondonghu, na au dong tang Boru ni sidea halani boru Garingging do Inangku, tapi lalab do pitah ‘panogolan’ dassa au, sedo Boru, iparomban hu bani goran ni tuppuan in, Tuppuan Garingging, Boru pakon Panogolan. Jadi niniuhur ni sidea, pitah na marparinangkon boru Garingging do Boru. Hape namin tubuh ni boru Garingging do Boru, ai halani daroh do. Boru-appuan do hassa ope anggo na marboru Garingging dassa).&lt;P&gt; Boi do homa lang be itoruskon horja Anakbarujabu halani lang be sai iatureihon Tondong padashon na patut berean hu bani Anakborujabu. Boi do ai halani na lang dong suruh ni Tondong ase ‘tiba bona ni andar’ na laho Pajabuhon Parsahapan ni boru ni Tondongni. Boi do halani lang hubani be demban parhombaran sanggah horja manjalo parroh ni paralop. Boi do homa halani lang hubani be haondosan ni hiou Anakborujabu sanggah horja palaho boru. Boi do halani lang ia be isuruh mambuat hiou sintakan hun babou ni batang ni Tondongni sanggah horja panguburan.&lt;P&gt; Sonai ma homa age suhar ni ai. Ra do ipabangkit Tondong Anakborujabuni marhitei na isuruh Boruni manjalo parroh ni na manghombari (dob ai manjalo demban parhombaran sanggah horja manjalo parroh ni paralop), barang marhitei na isuruh ia manjalo hiou Anakborujabu humbani Tondong parboru sanggah horja palaho boru, barang marhitei na isuruh ia manittak hiou sintakan hun babou ni batang ni Tondongni sanggah horja panguburan.&lt;P&gt; Pasayurhon pardiha-dihaon hu bani Tondong pe dong do sibahenon, tarlobih ma ai marhitei horja-horja paradaton. Anggo isurahon ase mangulaki marboru-tulang niombahni, tinembakni ai ma ase sayur pardiha-dihaon hu bani Tondong. Ia lang dong rongkap ni anakni marboru-tulang, paima ipaunjuk anakni in, palobei iboan ma anak in hu rumah ni Tulangni (ai ma Tulang pamupusni). Sobali patugahkon, ielekkon ma ase age pe lang boru ni Tulang ialop anakni in, gendo namin ihira Tondong in ma na sahira boruni do in holi. Somalni, malas ma uhur ni Tondong ni in halani hassi pe lang marboru-tulang panogolanni, hot do sidea Tondong. Halani ai ibere ma ‘bona boli’, ase in ma sigokan ni Boruni in holi manggalar utang adat (ai ma apuran partadingan) hu bani parboru holi. Sanggah horja maralop, dihut ma homa Tulang in, janah jaloonni ma humbani parboru apuran tulang-ni-hela irik hata ni parboru ase sisada boru sidea, ase ihira ma boruni boru pinaingkat ni parboru in. Sanggah horja paroh boru nabayu i rumah ni Boruni holi, isabeihon Tulang in ma hiou irik ihatahon boruni ma tongon na dob parinangon ni panogolan ni in. Boi do homa lang mansabeihon hiou ia sanggah horja paroh boru na bayu in, tapi ihatahon ma:’Alop hanima hiounima hu rumahnami’. Na mararti do ai, ase roh Boru ni in hu rumah ni Tondong, ase bani horja in holi iboruhon sidea parinangon ni panogolanni in. Anggo sonai do ibaen, hira na pajongjonghon horja ma use in, ai maningon ijin ma pinomatni si-Tolu Sahundulan.&lt;P&gt; Marhiteihon na iboruhon Tondong boru na bayu in, ipasayur ma pardiha-dihaon ni sibiak Boru hu bani Tondongni, ipasayur Tondong pardiha-dihaonni hu bani Boruni.&lt;P&gt; Age pe Bapanami ondi, isurahon do pasayurhon pardiha-dihaonni hu bani Tondong. Na saud ibahen horja laho pasayurhon in, ai ma marhitei na mamboan partongah-jabuonku hu rumah ni Tondong manipat, ai ma Saragih Sumbayak Parhuluan.&lt;P&gt; Nongkan domma natarsingati, ia Oppungnami ondi tubuh ni boru Sumbayak Parhuluan do. Mangulaki do homa Oppung ondi marboru Sumbayak Parhuluan. Bapanami ondi ma tubuhni boru Sumbayak Parhuluan in. Ai ma ase manipat do Bapa ondi Anakborujabu ni Sumbayak Parhuluan, tarlobih ma na marhuta i Raya. Ihabujurhon Bapanami ondi do horja Anakborujabu in. Tapi gakni halani ai ma mambaen songon na bakkir uhurni, ai sada pe lang hanami niombahni na mangulaki hu bani Tondong Sumbayak Parhuluan in. Ai sada do hansa hanami na mangulaki mar-boru-tulang, ai ma Abang Saridin ondi, ai ma hu bani Tondong Garingging Rumah Bolon Raya. Ia hanami na lima nari, hira manombei tondong do. Boru Ginting Sugihen do Kaha sinrumah ni Abang Saralen ondi. Boru Munthe hun Tongging do kaha sinrumah ni Abang Asang (Jawasman). Inang-i-rumahku boru Sunda. Boru Jerman do nasianggiku parinangon ni Sarmedi, anggiku. Boru Jerman hinan do nasianggiku sinrumah ni Ned Riahman, tapi halani mulak hu Jerman, boru Ambon do panggassihni, janah dob marujung goluh boru Ambon in, boru Saragih Garingging ma use sinrumahni.&lt;P&gt; Halani boru Sunda do sinrumahku, janah domma hanami mulak hu Simalungun (1967) sonin tammat au Sarjana Hukum i Bandung, iranggihon Bapaondi ma mamboan hanami hu rumah ni Tondong Sumbayak Parhuluan, ase iboruhon Tondong ni in parumaenni in.&lt;P&gt; Sirsir bei do namin piga-piga humbani Tondong in na i Raya (pakon na i Siantar) manghasuhutkon horja in. Tapi hugolpahon ma bani Bapa ondi, ase pori pe boi do age ise ginoppar ni Oppung Taris, ai ma Oppung ni Tondong in, manghasuhutkon, ra dearan do anggo natodoh tang sisakkanan, ai ma na susur humbani Tondong pamupus ni Oppungnami ondi, atap Tondong pamupus ni Bapanami in.&lt;P&gt; Dob ipatangkas Bapa ondi, hape i Bah Ilang (i lambung Gunung Monako) do tang sisakkanan, ai pe na dong ai, si par-Makkela mando tuturni hu bani Bapa ondi.&lt;P&gt; Ipindo Bapa ondi ma pangurupion ni Bapa Borahim ondi (Purba Sidasuha, Guru Raya) padashon sahap lanjar manriahkon hu bani Tondong na i Bah Ilang in. Anggo marihutkon Rumah Bolon Raya, Tondong-ni-tondongnami do namin Guru Raya in. Tapi halani boru tulang ni Bapa na hun Bah Ilang do sada humbani tolu parinangon ni Bapa Borahim in, gabe sanina-sapangananonkon ni Bapa ma use Bapa Borahim in.&lt;P&gt; I topi ni bah banggal do huta Bah Ilang in  Sanggah na mangadati ia hanami hujai, tar 10 tangga ma hansa gakni na marhuta ijai. Parjuma-juma do sidea par huta in. Tondongnami in pe parjuma-juma do.&lt;P&gt; Sanggah na hujai ia hanami, na hun Raya pakon Siantar marmotor sewa ma, tapi sewa borongan. Dob das i Baja Linggei, manirpang ma hu siambilou, mamontas dalan ni kobun dompak Gunung Monako. Diha-diha na hun Medan, hun Tebing Tinggi ma sidea dompak Gunung Monako. Hun Gunung Monako, bontason pe use dalan kobun otik nari ase das hu topi ni bah banggal, hunjai mandipar mardalan manlaosi bah banggal hu huta Bah Ilang in.&lt;P&gt; Anggo sanggah lang ari parudan, damok do bah banggal in, halani ampar do bah in. Boi do nadalani, ai sibar towod dassa sibagasan. Tapi tingki parrohnami ia, tudu do sanggah marbanggal bah. Domma gakni iadangi parhuta in na laho marbanggal do bah, itair sidea ma tali mandipari bah banggal in ase dong sijamahan mardalan mandipari bah banggal in.&lt;P&gt; Humbuei do na roh bani horja in. Sobali sidea parhuta in, diha-diha na hun Raya, Siantar pakon Medan pe humbuei do na roh. Piga-piga sidea parsaninaon ni Tondongnami in hun Raya pakon huta na legan pe roh do.&lt;P&gt; Piga-piga ari paima mata ni horja in, domma naaturhon ase sada horbou najuhuti bani horja in sahira pamboannami. Nasaraya ma sidea sibiak Sanina pakon Borunami i huta in manghorjahon. Ai ma ase sonin das hanami, domma sirsir sipanganon bani horja in.&lt;P&gt; Sonin tiba adanganni parmanganonkon, lolou ma ganup na ijin in hundul bani lappo-lappo na ipajongjong i alaman. Ai age pe humbanggal do rumah ni Tondong on, ipajongjong do lappo-lappo i alaman ase boi hundul loulou ganup na roh in.&lt;P&gt; Dob isurdukkon hanami tombuan pamboan nami, janah dob ipadas panganan banggal pakon panganan pinatunggung hu bani haondosanni bei, mangan riap ma. Irik ma homa ipadalan gori (ni pinahan banggal na ijuhuti bani horja in).&lt;P&gt; Halani naontang janah roh do homa Atturang-simatua-ku hun Jakarta, iarahkon Tondong in ma ia hundul i luluan rap pakon sidea. Domma napatorang hinan pasal horja in. Halani domma gakni dong pangarusionni, ibagas malas ni uhur ipaihut-ihut do pardalan ni horja in.&lt;P&gt; Dob salpu mangan, isurdukkon hanami ma demban na sahira apuran partadingan. Ia hata ni demban in, ai ma patugahkon na dob rongkap ni niombah do marboru Sunda; halani ai naboan do hu rumah ni Tondong Saragih Sumbayak Parhuluan, gendo namin ra Tondong manjalosi sahira boruni, gabe boru Saragih Sumbayak Parhuluan.&lt;P&gt;Irik hujin napadalan ma homa demban (apuran) hu bani ganup tutur ni Tondong in, romban hu bani podah ni Tondong in.&lt;P&gt;Dob sonai, manjalo adat ma hanami humbani Tondong in. Parlobei ma ai isabeihon hiou hu bani partongah-jabuonku. Irik ma ihatahon, boru ni Saragih Sumbayak Parhuluan ma tongon sinrumahkin. Halani domma dong riris 5 niombahnami ijia, hu bani niombahnami in pe isabeihon ma homa sada hiou parombah. Dob ai ipadalan Tondong in ma irik hujin hiou parsimatuaon, hiou parbapa-tuaon, hiou parnasikahaon, pakon hiou anakborujabu, dos songon horja na paingkat boru.&lt;P&gt;Hunjia nari ma marmorgahon morga Saragih Sumbayak Parhuluan inang-i-rumahnami. Lang pitah hata tumang. Pamboankononni pe ipala-palai do ase tongon ia boru Saragih Sumbayak Parhuluan. Sonai ma homa age ganup sibiak Bapa barang botouni morga Saragih Sumbayak Parhuluan, na i Raya, i Siantar, i Tebing Tinggi, sonai na i Medan, pamboankonon ni sidea in pe tongon ma inang-i-rumahnami boru barang botouni sidea.&lt;P&gt;Sonai ma santorap, sanggah dong horja-horja i Pamatang Raya (ai ma tang pamatang hinan, na igoran use Amanraya), sonin hanami manlangkah laho mulak, roh ma nasibesan na manghasuhutkon horja on mandohori inang-i-rumahnami, iondoshon ma sabungkusan baggal uttei-holing, irik ihusipkon:’Sanggah marbuah uttei i jumanta. Husuruh nongkan parumaen nasiam an mambuat, ase dong boanon nasiam.’&lt;P&gt;Gakni halani iahapkon do hinasangkan ni pambahenan ni bapa barang botou ni in ganup, iahapkon inang-i-rumah nami in do na tongon ia boru Sumbayak Parhuluan. Ai ma ase anggo dong na patangkashon partuturan hu bani, mintor ipatugah do na boru Sumbayak ia. Ra do sonai, dob dokah pe ase ibotoh hasomanni na marbual on na boru Sunda do ia na i-boru-sumbayakkon.&lt;P&gt;Dob lang tarlahoi Bapanami ondi be horja Anakborujabu, soppat do Bapatongahnami ondi manlahoi horja Anakborujabu i rumah ni Tondong Sumbayak Parhuluan. Tapi dob lang be dong sidea, sai hanami ma ibaen Tondongnami in manghorjahon horja Anakborujabu.&lt;P&gt;Sonai ma santorap, sanggah goluhni Tulang Jauk ondi, martonah do ia ase roh au hu Raya (hun Medan), ase au Anakborujabuni bani horjani, horja paunjuk anak. Hupala-palai do roh, gendo bani mata ni horja in. Ai ma ase au do Anakborujabu ni sidea sanggah horja maralop hu huta Bah Bolon, ilambung ni Merekraya. Marborngin i Bah Bolon do hanami panorang ia, ai bagas ma borngin ase marpussa horja maralop on. (Dokah do pardingatnami pasal na marborngin i Bah Bolon in, tarlobih ma inang-i-rumahnami. Ai ma halani lape somal maridi hu tapian na i lombang-lombang. Lape homa somal modom i rumah na martongkarang, ai ijia ma sanggah marusei au, madabuh tintinhu hu tongkarang, lusut hun holang-holang ni dasor papan, lanjar magou, hassi pe namin hunpodas do na suruh na manorihi hu tongkarang).&lt;P&gt;I pudian ni ari use, tarlobih dob lang adong be Abangnami, Abang Saridin ondi, dos ma riahnami pakon Abang Asang (Jawasman) i Sondiraya, ase ia ma manlahoi horja Anakborujabu i rumah ni Tondongnami i Raya, au manlahoi i Medan, Angginami Sarmedi pakon Ned Riahman manlahoi i Siantar.&lt;P&gt;I Medan, sanggah horja panguburon ni Abang Jamia ondi, ai ma niombah sikahanan ni Tulang Rawa, Tondong Saragih Sumbayak Parhuluan na gabe gamot ni Harajaon Raya ondi, au do manlahoi horja Anakborujabu, rossi manittak hiou sintakan hun babou ni batang ni Abang ondi. &lt;P&gt;Ipudi ni Abang in, romban hu bani podah ni Tondong in, au do ihombari Abang Sinaga, ai ma namarombah Pdt. Hot Imanson Sinaga, laho patottuhon parsahapan ni anggini pakon boru ni Abang Jamia ondi. Ijia ma hupodahkon ase mangihutkon adat naniasokan ipadalan, lang pala adat napinaikkat dear, halani tarhatahon baru ope nasuankon Abang Jamia ondi; ulang homa adat marlua-lua, ase boi rap mangodorhon hu gareja. Saud do sonai mardalan, ibagas riah na madear.&lt;P&gt;I rumah ni Abang Raudin pe, ai ma Anggi ni Abang Jamia in, au do manlahoi horja Anakborujabu. Ai ma ase sanggah pajongjonghon horja parunjukon ni niombahnami sipahidua, ai ma si Marim, hu rumah ni Abang Raudin in huboan si Marim, patugahkon irik mangindohon ase namin hira boru ni sidea ma holi na laho parinangon ni si Marim on. Nadilo do homa tang Tulang ni si Marim on, ai ma botou ni Inangni, na marhuta i Kisaran, ase rap sidea hundul pakon Abang Raudin on. Ijalo sidea do dear parrohnami in. Ibere sidea do ‘bona boli’ nidokan. Sanggah horja paroh boru na bayu pe, ipadalan sidea do hiou hu bani niombah pakon parumaennami in, irik isahapkon hata ni hiou in, hira boru ni sidea ma tongon sinrumah ni si Marim in.&lt;P&gt;Sanggah na manlahoi horja Anakborujabu in ma homa hubotoh (janah huahapkon) na maningon tangionkon ni Tondong do Anakborujabu. Lang siodihonkon tumang manlahoi sihorjahonon.&lt;P&gt;Santorap, ai ma sanggah horja panguburon ni Abang Jamia ondi, ongga do jut uhurhu mangidah lalab lang domu panriahan ni sidea na marsanina na manghasuhutkon horja in. Halani jut ni uhurhu, huattupi ma demban ibagas pinggan, irik homa marbatu-ni-demban panindihni, husurdukkon ma demban in hu bani sidea na marsanina, irik huelekkon:’Ia hata ni dembanhon, na mangelek ma ahu ase ulang ipabador nasiam au Anakborunasiam bani horja on. Ai anggo lalab do lang tardomu nasiam panriahan nasiam, maila janah bador ma hanami Anakborujabu nasiam.’ Marsikawahan ma sidea, ijalo sidea ma demban in, irik ihatahon:’Tongon ma ma hatamu ai. Halani ibotoh Anakborujabunami do sonaha ase dear anjaha tunggung horja on, aturhon ham ma hunjin.’ Dob sonai, soh ma sidea na manriah on, lang marsiboan jungilni be, boi ma huaturhon pardalan ni horja (hassi pe tongon palobei marpanungkun do au tong bani Tondong).&lt;P&gt;Santorap homa, ai ma sanggah horja panguburon ni morga Damanik, Sanina-sapangananonku marihutkon Tondong Sumbayak Parhuluan in, sahalak humbani Tondong Jabu ni na marujung goluh on, lang ra manjalo porsa. Gakni halani sanggah na padalankon adat sidea Tondong Jabu on, lang ipadihut ia. Ipatugah Lawei Dr. Robensius Saragih ma hu bakku haru ni uhurni mangidah na so ra ni Tondong-ni-tondong ni manjalo porsa. Ia do Anakborujabu bani horja in. Ibotoh do na au Anakborujabu ni Tondong-Jabu in.&lt;P&gt;Jadi husuruh ma saninaku manaruhkon porsa on sahali nari hu bani Tondongkon. Hutonahkon homa ase ipatugah na au do marsuruh saninakon mamberehkon porsa on. Saud do itaruhkon saninakon, tapi huidah humbani na daoh, lang homa ijalo. Halani ai nanget hudonoki ma Tondonghon, dob donok huhusipkon ma bani:’Au do nongkan marsuruh mangondoskon porsa in hu bamu Abang. Saninaku do na marujung goluh on, dihut do au hasuhuton bani horja on. Halani anggo lang ra ham manjalo porsa in, na so ra do ham manangihon au Anakborujabu ni nasiam Parhuluan, lang be hape Anakborujabumu au hunjon hujanan.’ Dob huhatahon sonai, huganggangkon ma diriku hun lambungni. Humbani na daoh, huidah ma use na dob ra ia manjalo porsa on.&lt;P&gt;Lang piga ari dobsi ia, roh ma Abang on, Tondonghon, tapang hu rumahnami. Dear ma panjaloku bani parroh ni sidea on. Age pe lang itarsingati hanami parsahapannami pasal porsa ondi, tapi hubotoh ma na laho mangalumi uhurhu do parroh ni in, ase hot do Anakborujabuni au.&lt;P&gt;&lt;P&gt; Paradaton na pasayurhon pardiha-dihaon hu bani Tondong taridah do homa bani horja panguburan ni na matei matua pakon na matei sayur matua. Sobali hiou putih, iboan Tondong-pamupus do hiou, na igoran hiou parpudi, na laho sabeihononni hu bani panogolanni na dob matei on. (Anggo Inang do na matei on, Tondong-jabu do mamboan hiou parpudi). Tapi sonin laho isabeihon hiou in, roh ma niombah barang pahoppu ni na matei on parogophon dirini hu bobou ni bakkei in, ase ulang saud das hiou parpudi in hubani bakkei ni na marujung goloh in. Na mararti do ai, lang putus pardiha-dihaon age pe domma matei parihuthonon, tapi sayur do halani dong janah sirsir do tinading ni na matei in pasayurhon pardiha-dihaon hu bani Tondong in.&lt;P&gt; Sadalan hujin, sanggah paugeihon bajut dob isuanhon na matei nongkan, ibere Tondong-pamupus ma baju-baju ni na dob matei nongkan hu bani niombah dalahi (sikahanan), tinading ni na dob matei in, irik ihatahon ase ia ma gassih ni Bapa na dob matei in manghorjahon horja ni Boru i rumah ni Tondong. Lanjar ihatahon ma homa, anggo anggi pakon botouni hiraon do lang na mateian Bapa, halani dong do panggassih sahira Bapa ni sidea ipudi ni na matei in. Anggo Inang do na matei in, ibulanghon Tondong-jabu ma bulang ni Inang na dob matei in hu bani parumaen (sikahanan) ni na matei in. Irik ma homa ihatahon, ia ma gassih ni Inang na dob matei in, pasayurhon pardiha-dihaon.&lt;P&gt; Pasal horja adat na pasayurhon pardiha-dihaon hu bani Tondong in, ongga do tarsingat Pdt. Martin Lukito Sinaga, lang pala tariluh ia sanggah mangoromi ronsi panguburon ni Pdt. H. Husin Sinaga, Bapani ondi. Tapi bornginni mulak hun panguburan, sonin ihatahon Tondong na ia ma dingaton ni Tondong in gassih ni Bapani ondi, lang gan tarhoromsi be iluhni, ai iahapkon ma sonaha bagasni pangarusion ni horja adat in. (Saor nabotoh do, sedo boru halak Simalungun (hinan) Inang-i-rumah ni Pdt. H. Husin Sinaga in, inang pangintubuh ni Pdt. Martin in, tapi par Bandung do, ai ma Inang Debora, na tarmurmur goranni i GKPS).&lt;P&gt; Hassi pe Inang-i-rumahnami (boru Sunda hinan) na bahen gabe usihan ni adat mamboruhon, lang na manghatahon pitah boru na so Simalungun hansa iboruhon Tondong. Lang atene. Ai age pe boru halak Simalungun (atap na marmorga ma tene), tong do homa iboruhon Tondong. Ai nini Tondong ma sanggah na mansabeihon hiouni:’Age legan morgamu humbani morganami, tapi ibagas pardingatannami, borunami do ho dob i rumah ni panogolannami on ho.’&lt;P&gt; Lang pitah Tondong in mangarapkon parsaud ni hata nongkan, tapi paranak pe mansurahon ase saud sonai pamboanonkon ni boru na bayu in, parumaenni in. Ai ma ase hira dua do Tondong ni na baru marhajubuan on, ai ma Tondong marihutkon parinangan, pakon tondong marihutkon parinangan. Gariada, ase malas uhur ni paramangonni, isurahon parinangon do ase dear pamboanhononni hu bani Tondong-pamupus ni paramangonni. Ulang dear hu bani Tondongni (namatorasni) tumang.&lt;P&gt; Nongkan domma na tarsingati, na pasayurhon pardiha-dihaon hu bani Anakborujabu do ase isuruh paranak ‘tiba bona ni andar’ laho pajabuhon parsahapan ni boruni. Parlobei ma ai roh paranak hu bani Anakborujabu in mamboan sipanganon, manghombari ase Anakborujabu in mambobai paranak pajabuhon parsahapan ni anakni pakon boru ni Tondong ni Anakborujabu in. Lanjar ijin ma homa ilasa-lasahon sonaha patutni siboanon manggalar utang adat.&lt;P&gt; Anggo umbuk do riah, janah hira boi do dear holi panriahan, hina na ibobai Anakborujabu in ma paranak in pajabuhon parsahapan. Sonin tiba panorangni horja maralap, paima isuhuni paranak padan na dob pinudun sanggah na pajabuhon parsahapan, ipodahkon parboru do ase palobei ipadalan paranak parhombaranni hu bani Anakborujabu. Gariada, dob ipadalan, janah dob ipatugah Anakborujabu sadiha banggal ni batu ni demban parhombaran in, ipindohon parboru ope ase itambahi paranak, lanjar nini ma:’Harga do bennami Anakborujabunami on.’ Dob itambahi, na laho pindoon ni pe tong ase itambahi, tapi anggo domma ihatahon Anakborujabu in na dob malas ma uhurni, lang be inunut mangindo ase itambahi paranak parhombaranni in.&lt;P&gt; Marhitei parhombaran in, hira na marsanina ma paranak pakon Anakborujabu in. Age pe palegan-legan morgani, nini Anakborujabu ma padashon sahap hu luluan:’Roh saninakon marodoran na ganjang hu rumah ni nasiam Tondong, mamboan tombuan homa. Ia haroroh ni sidea on....” (lanjar ipatugah ma horja aha parroh ni saninani on).&lt;P&gt; Hunjin nari ma marsanina paranak na roh on pakon Anakborujabu ni parboru. Hunjin nari ma homa, pori na lang marmorga ondi paranak, gabe samorga ma ia pakon Anakborujabu ni Tondong ni sidea in, marhiteihon partongahjabuon ni anak ni paranak in. Hataonkon ma tene, marhitei na padalan adat parhormbaran do anak namarunjuk in imorgahon (pori na so marmorga hinan). Adat parhombaran in ipadalan anggo na laho suhun padan ma paranak, ai ma sanggah horja maralop.&lt;P&gt; Sadalan hujin ma mambaen na sai nunut au mamodahkon pori dong na manungkun, lang sibahenon horja ‘mamorgahon’ anak ni paranak i rumah ni Anakborujabu (atap sibiak Boru) ni parboru. Ai lang dong adatni ‘mamorgahon’ anak ni halak sobali marhitei na padalankon adat parhombaran sanggah horja maralop i rumah ni parboru. Age pe palobei ipadalan parhombaran ase suhun padanni hu bani parboru, tapi na sada do padalan parhombaran in pakon suhun padan, ai horja paingkathon (nini parboru) atap horja maralop (nini paranak). Jadi, hataonkon ma parsaudni horja ‘mamorgahon’ in, ai ma dob saud horja maralop/paingkathon in, sedo paima saud. &lt;P&gt; Hira dos do songon na mamboruhon nongkan. Iboruhon (=‘ibaen morgani’) dob saud boru na bayu bongkot jadi Inang i rumah ni simatuni. ‘Imorgahon’ anak na so marmorga nongkan dob saud ialop/ipaingkat boru na laho gabe parinangonni.&lt;P&gt; Age hira dos ningon, dong do homa leganni. ‘Mamorgahon’ parinangon boi i rumah ni paranak, boi homa iboan hu rumah ni Tondong na laho ‘mamorgahon’ in. Tapi ‘mamorgahon’ paramangon, maningon do i rumah ni parboru, ai marhalanihon ni boru in do ase ‘namorgahon’ ia.&lt;P&gt; Ai ma ase longang do lalab uhurhu anggo dong sibiak Boru na mangindohon ase iboruhon (‘imorgahon’) Tondongni lobei boru ni halak, dob ai pe ase roh sidea maralop. Hape namin dobsi saud gabe parumaenni do ase roh Tondongni mamboruhon parumaenni in. Longang do homa uhurhu anggo roh sibiak Tondong mangindohon hu bani Boruni, ase ‘imorgahon’ Boruni in lobei anak ni halak, dob ai pe ase roh Boruni on maralop. Hape namin dob saud na maralop in do ase boi ‘imorgahon’ Boruni in anak ni halak nongkan, ai ma marhitei na padalan parhombaran.&lt;P&gt; In homa, pori lang saud sidea marunjuk halani bagei ni abat – sai daoh ma namin ai, atene –, hape domma soppat ‘imorgahon’, sonaha ma dobni ‘morga’ in?&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Martutur&lt;/em&gt;&lt;P&gt;Humbani hadakdanakon nari do tardoudou uhurhu ase tipak martutur. Anggo lang tiba jujurni nabaen tutur diri, sai dong do na manggorahon, pagolpahon, patorsahon. Sanggah dong na roh martandang barang singgah hu rumahnami, janah lape tangkas itandai hanami niombah, mintor podas do ipatugah Inangnami ondi aha tuturnami hu bani diha-diha na roh in. Anggo mar-inang do hanami, ihatahon ma:’Inangmu do in da,’ nini. Anggo Makkela do na roh in, nini ma:’Roh hape Makkelanima. Arahkon hanima hu rumah.’&lt;P&gt;Golpa do homa diha-diha mamodahkon tutur. ‘Amborumu do au,’ nini si biak Amboru, ‘Marbapa do ho bakku,’ nini si biak Bapa.&lt;P&gt;Masa do homa palegan-legan tutur diri hu bani sada partongahjabuon. Anggo pajuppah diri pakon parinangon ni tongahjabu in, ihatahon ase mar-Amboru diri hu bani, ai botou ni Makkelanami do ia . Hape sanggah pajuppah pakon paramangon ni tongahjabu in, ihatahon ase mar-Bapa diri bani, ai marsanina-inang ia pakon Bapanami ondi.&lt;P&gt;Ai ma ase mar-Bapa do au bani Bapa Martin Sinaga ondi, ai samah panogolan ni Sumbayak Parhuluan ia pakon Bapanami ondi. Tapi mar-Amboru do au hu bani inang-i-rumahni, ai boru ni Anakborujabunami do ia, ai ma boru ni Sumbayak Rumah Tongah. Age mar-Bapa au bani Bapa Martin in, anggo niombahni, ai ma Maurensius Sinaga na marsanina, mar-Tulang do bani Bapanami ondi. Gakni sonai do ipodahkon Amboru ondi, inang pangintubuhni sidea in.&lt;P&gt;Tuturnami i tongahjabu ni Bapanami ondi, mar-Kaka do hanami sianggian hu bani dua botou ibabounami. Sidea margoran do bennami. Hanami sianggian mar-Abang do hu bani na iataskonnami. Sidea margoran bennami, age pe domma matua bei. Bapa pakon Inangnami ondi pe, sanggah goluh ni sidea, margoran do bennami, anak age boruni, age pe domma matua bei hanami niombahni. Margoran do homa ia bani nasi-Laweinami ondi. Pitah hu bani parumaenni do mar-nasiparumaen anggo Bapa, marparumaen anggo Inang. Ai pe anggo Inangnami ondi, margoran do ia hu bani Kaha sinrumah ni Abang Saridin ondi, ai boru ni botouni do anggo Kaha in. Nini Bapanami ondi do, halani sangkanni do mambaen margoran diri hubani niombah barang hela diri, age pe domma matua bei. Halak do mandilohon partigoranan. Ai ma ase lang ongga Pa-Sendi nini hu bakku, goranku do igorankon. Pitah samah sidea namatorasnami in do marpartigoranan, Pa-Sinta pakon Na-Sinta (ai Sinta do goran ni niombah ni sidea sikahanan).&lt;P&gt;Sanggah goluhni, ipodahkon Bapa pakon Inangnami ondi do ase ulang marsigoranan hanami pakon sinrumahnami bei. Ai ma ase ‘Parumaenmu’ do ningku manggoran inang-i-rumahku hu bani Bapa atap Inangnami ondi.&lt;P&gt;Hu bani pahoppuni pe, sanggah manggoluh ope Bapa pakon Inangnami ondi, jimot do sidea pagolpahon tutur mangihutkon adat Simalungun, hassi pe marsahap Indonesia mando ibotoh pahoppuni in, lang piga be na mambotoh marsahap Simalungun.&lt;P&gt;Ajar ni namatoras in itorushon hanami do hu bani niombah ronsi pahoppunami bei. Niombahnami Anggi ni Abang Saridin ondi, mar-Bapagodang ma hu bani Abang ondi. Niombahni  mar-Bapatongah hu bennami, mar-Bapaanggi hu bani hanami sianggian, ai ma Ned Riahman. Niombah ni Sarmedi pe mar-Bapatongah do bakku, hape panogolan ni halak Jerman do sidea.&lt;P&gt;I tongahjabuku ma porini, marparumaen do hanami hu bani ganup parumaennami, hansi pe dong do sidea in boru Sunda, boru Jawa, boru Tionghoa, boru Toba. Parumaennami in pe mar-Makkela do ganup hu bakku, mar-Amboru hu bani amboru-simuatuani. Pahoppunami pe mar-Oppung do ganup hu bakku. Hu bani inang-i-rumahku, mar-Inangtua sagala niombah ni anak, mar-Oppung sagala niombah ni boru. Sonai ma homa sidea pahoppu in hu bani niombahnami, dong ma ai na mar-Bapa/Inang-godang, mar-Bapa/Inang-tongah, mar-Bapa/Inang-anggi, mar-Tulang, mar-Amboru, mar-Makkela. (Hansi pe sonai, anggo tutur ni samah niombah/parumaen/helanami in domma hurang tipak, ai huidah mar-Abang do parumaen in hu bani Nasikahani, margoran ni nasikahani hu bani nasianggini, mar-Abang homa parumaen in hu bani Besanni).&lt;P&gt;Age hu bani diha-diha pe, napala-palai do tipak tutur, halani sonai do ajar ni Bapa-Inangnami ondi. Anggo lape natandai, sibar na tarhona, napapangkei ma partuturan. Ai ma ase ra do sonai, anggo mar-Bapa hu bakku na marmorga Purba na lape tangkas hutandai, husungkun do mase mar-Bapa ia. Ongga do sonai, dob na patangkas pardiha-dihaon, gabe mar-Makkela morga Purba hu bakku, halani susur hun Ruimah Bolon Purba do ia. Ai Tondong-ni-tondongku do Purba Pakpak hun Rumah Bolon Purba.&lt;P&gt;Sonai ma nabaruon, sanggah ioperasi Dr. Darwan Purba mataku halani katarak. Sanggah mangoperasion ia, inunut hanami do marsahapi das hu bani na patangkashon partuturannami. Jadi ningku ma hu bani:’Mar-Tulang do hanami hu bani Tulang Tuan Maja ondi, ai Tondong ni Raya do Purba.’ Ai hubotoh do, niombah ni Tulang Maja Purba ondi do Dr. Darwan in. Hutandai do tangkas Tulang ondi, ai bani mungkahni Anggota DPRD Sumatera Utara au tahun 1971 ondi, Gubernur Muda do Tulang Maja ondi, dong do marpiga-piga hali ia &lt;em&gt;mewakili&lt;/em&gt; Gubernur hu Sidang DPRD.&lt;P&gt;Sonai do homa tuturhu hu bani Pdt. A. Munthe. Mangihutkon hasadaon ni Garingging pakon Munthe, sonai marihutkon Kahaku boru Munthe sinrumah ni Abang Asang, mar-Tondong do namin au bani Pdt. A. Munthe in. Tapi halani mar-Tulang do sinrumahni hu bani sanina-sapangananonkonku morga Panggabean, ai ma na mambuat kakak ni inang-i-rumahku, gabe mar-Tulang do tong Pdt. A. Munthe in hu bakku.&lt;P&gt;Domma nongkan nataringati, ia sinrumah ni Bapatongah ni Pdt. Martin Lukito Sinaga ai ma boru ni Tondongku. Ai ma ase ‘Pa’ do nini Pandita in bakku, ai tutur parumaenku do sinrumah ni Bapatongah ni in.&lt;P&gt;Ai ma ase sanggah patangkashon tutur, lang sungkup anggo pitah parmorgaon do hansa parihuthonon. Dob nabotoh huta pakon morgani, napatangkas ma tutur marihutkon inang; anggo lang dapot hunjai, na patangkas ma use marihutkon pardiha-dihaon na legannari.&lt;P&gt;Sonai ma sanggah patangkashon tutur au pakon Ebenezer Siadari marhitei sms, mar-Tulang ia bakku, nini halani sonai do ipodahkon namatorasni, asal ma Purba, Tulangni do gan, ai panogolan ni Purba do gan nalobeini sidea. Sanggah hupatangkas Purba aha, lang homa tarpatorangsi. Halani tubuh ni boru Damanik do ia, huhatahon ma bani, marihutkon Tuan Sidamanik, sipar-Atturang atap sipar-Besan do tuturhu bani namarombahsi, halani ai boi do au mar-Tondong bani sidea, sedo sidea martondong bakku. Dobni ipatugah ma tuturni hu bani hombarjabuni sidea i Sarimatondang, ai ma Pam-Bungaran. Nini, domma humbani hadakdanakon nari ipodahkon bani, sipar-Bapa do ia bani Bungaran. Dob sonai nini, gabe ai ma nabahen parihutonkonnami, tongon ma, mar-Tulang do Ebenezer bakku, ai Laweihu Bungaran. (Hasomanku samah Pemuda GKPS hinan do namin Bapa ni Ebenezer in, sanggah Ketua Umum ni Pemuda GKPS au, ia Pengurus Pemuda GKPS i Sidamanik. Tapi lang ongga soppat hanami patangkashon partuturannami).&lt;P&gt;Anggo tutur parmorgaon do hansa naboankon, halani tubuh ni boru Garingging do au, namin ganup ma morga Garingging Tondongku. Hape, songon na dob natarsingati nongkan, age pe Garingging do Dr. Bungaran Saragih, Boruku do ia, halani tubuh ni Sigumonrong do ia. Sonai ma homa hu bani Saragih Simarmata. Marihutkon Inang-godangku, sonai marihutkon piga-piga sanina Sigumonrong na mambuat boru Simarmata (ai ma Drs. Iden Purba ondi i Siantar, saninaku Sigumonrong na i Binjai), mar-Tondong ma namin au bani Saragih Simarmata. Hape, mahalanihon ni na laho boruku bani Jumpatuah Saragih Simarmata par Tiga Runggu, gabe Boruku ma homa sahali Saragih Simarmata.&lt;P&gt;Naidah hunjin, porlu do marsipatangkasan manat partuturan. Dob tangkas janah marsijalon ise parihuthonon, tipak ma partibal ni tutur in hansi pe songon na gaor hinan lobei. Hinaotikni namin, gendo soppat bei marsipatangkasan pardiha-dihaon marihutkon inang. Tapi nani, anggo songon hata ni uppasa do, &lt;em&gt; ‘Bintatar ma bintutur, uratni jabi-jabi; patar hina martutur madaoh hutanami’&lt;/em&gt;, napahamot ma tutur marihutkon morga lobei, paima dong panorang laho marsipatangkasan.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Horja-Horja&lt;/em&gt; &lt;P&gt; Nongkan pe domma namin nasobut, ibagas anjaha marhitei lahoan adat do ipasayur pardiha-dihaon. Sanggah manriahkon laho pajongjonghon horja paradaton, huldul ma ranggi si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran. Anjaha ningon nongkan, dob domu do panriahan ni na mardiha-diha in ase saud jongjong horja in. Hira boi do hatahonon, lang goranon lahoan adat atap horja-horja, anggo sedo na iolobkon diha-diha, pinomatni na martondong-maranakboru, janah anggo tarbaen do diha-diha Tolu Sahundulan Lima Saodoran.&lt;P&gt; Halani ai, boi do hatahonon, halani pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran do ase dong horja-horja, anjaha marhitei horja-horja do iramotkon, ipaimbaru, ipasayur pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran.&lt;P&gt; Bagei do namin lahoan paradaton, atap na igoran horja-horja. Nini St. Oji E. Saragih, BA bani bukuni &lt;em&gt; ‘Bageini horja adat Simalungun’&lt;/em&gt; (Bina Budaya Simalungun, Medan-1999), sobali horja na pairik pakon horja palaho boru pakon horja paunjukkon anak, dong do horja ‘mangalop tuah’, ‘manonggot’, ‘padashon sir ni uhur’, ‘mangalop parhorasan’, ‘patugahkon na dob tubuh dakdanak’, ‘manorih dakdanak na baru tubuh’, ‘paabinghon’, ‘patandanghon lanjar mangganjangi jambulan’, ‘manombei rumah’. Bani buku nasinuratkonnami (au pakon St. Oji E. Saragih) &lt;em&gt; ‘Horja Sayur Matua’&lt;/em&gt; (Bina Budaya Simalungun, Medan-1994), nasobut do dong horja ‘mambere namalum’ atap ‘mambere tukkot pakon duda-duda’, horja-horja sanggah mateian, appa horja ‘sayur matua’.&lt;P&gt; Anggo nabasa homa nasinuratkon ni Pdt. J. Wismar Saragih &lt;em&gt; ‘Barita ni Tuan Rondahaim, na ginoran ni halak Tuan Raya Na Mabajan’&lt;/em&gt; ibagas buku &lt;em&gt;Rondahaim, Sebuah Kisah Kepahlawanan Menentang Penjajahan di Simalungun&lt;/em&gt; (Bina Budaya Simalungun, Medan-1993), sapari dong do horja patuaekkon, ai ma mamboan dakdanak hu bah paopat bornginkon dob tubuh, ijai ma ibahen goranni dob ikuhupi bani boras. (halaman 88). Bani adat Harajaon sapari ondi, dong do adat manraja; ibaritahon Oppung Guru Jason Saragih ondi do pasal in sanggah manuratkon Riwayat Hidupni ia (Lape soppat isuratkon ganup, gakni halani ai ma ase lang saud ibukuhon, ai marujung ma goluhni tahun 1963; domma iketik helani na dob sinuratkon ni in, copyni iberehkon bakku ijia, husippan pe ronsi nuan). Nini Guru Jason in, ‘Bani tahun 1909 Januari horja manrajahon Tuan Hapoltakan Sumayan mangihutkon adat. Dokah do pesta ai. Mangihutkon adat, ningon narajahon do anak ni Raja na matei, ase naturunkon nakubur Raja na dob matei, ase ulang tarkubur Raja. Jadi paima jumpah kesempatan manraja, itandurhon ma lobei bangkei ni Raja na matei ai. Ase bani horja manraja, horja mangkubur do homa. Ipamasa ma martoping pakon marhuda-huda sabulan dokahni. Roh ma haganup Raja-Raja Simalungun pakon na hun Karo, marsiboba parmaenan, toping. Ramei tumang i Pamatang Raya.’&lt;P&gt; Humbani bagei ni horja-horja in, tang na parungguhon diha-diha marihutkon si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran, ai ma: horja palaho boru pakon horja paunjuk anak (appa na paihut hujin), horja mamongkot rumah, appa horja sayur matua. Halani ai ma gakni ase ihatahon Bapanami ondi, na tolu horja in ma tang sibanggalan.&lt;P&gt;Sanggah horja palaho boru, riap ma ijin hasuhuton parboru pakon ganup diha-dihani marihutkon si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran, manjalo parroh ni paralop, anjaha rap marpuran bani na laho manlangkah ma boru ni sidea in hujabuni. Sada-sada ma diha-dihani in ipamuhuni boru in. Irik hujin, sada-sada homa sidea in mansabeihon hiou hu bani na laho marhajabuan in, hiou sahira parpaingkatni. Lanjar in ma homa parimbagasonkon ni hasuhuton paranak, ai marhiteihon horja in, dong ma parihutonkon tutur pardiha-dihaon hu bani diha-diha ni Tondongni in.&lt;P&gt;Sonai ma homa bani horja paunjuk anak. Anggo sedo na mangulaki mambuat boru tulang niombah in, palobei ipatugah do hu bani Tulang ni anak in (gati homa ihatahon mamuhun hu bani Tulangni), irik ipindohon ase namin ra Tondong in manjalo boru na bayu in holi sahira boruni. Sonin ma dalanni patugahkon bani Tondong na sayur do pardiha-dihaonni hu bani Tondongni in pori pe lang marboru-tulang anakni on.&lt;P&gt;Palobei mambaen riah-tongahjabu do homa na laho paunjukkon anakni in, ai ma marhitei na mandilo ganup diha-dihani marihutkon si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran. Tapi paima ai, domma dong hata ondos-ondos hu bani Bapatua (pakon Sanina), Anakborujabu, sonai tugah-tugah hu bani Tondong-pamupus pakon Tondong-jabu (si-Tolu Sahundulan). Umbuk ni riah ni si-Tolu Sahundulan in ma pajongjongkon riah-tongahjabu.&lt;P&gt;Sanggah riah-tongahjabu in ma isuhutkon hasuhuton hubani diha-diha ni in ase rap sidea paunjukkon, ai nini do:’Rap do hita simada niombah bani anakta on, pangintubuh do hansa hanami. Podahi nasiam hanami sonaha na patut adatni sibahenonta’ Ibalosi diha-dihani in ma hata ni hasuhuton nongkan marhitei sahap irik marpambahenan, ai ma margugu manggoki ‘tondolan ni supak’ na dob isobut hasuhuton, ase dong berehkonon holi manggalar utang adat hu bani Tondong sanggah horja maralop. Ibagas malas ni uhur ma homa diha-diha in mambere gogohni manuppaki horja in, ai iahap tongon ma ia diha-diha, ipadihut ia paunjukkon anak ni diha-diha ni in.&lt;P&gt;Ongga do santorap songon na daoh pangahapku bani diha-dihaku, halani lang palobei ibaen riah-tongahjabu. Surat ontangan mando ipadas ase roh bani mata ni horja paunjuk anakni. Sanggah padashon tuppak ahu bani mata ni horja in, huhusipkon ma sungkun-sungkunhu bani Suhut Bolon ni horja in, ‘Lang gakni na rap hita simada niombah bani niombahmu na marunruk on tene? Ai huidah lang palobei ibahen ham riah-tongahjabu.’ Balosni:’Lang pala namin manghatahon na so rap hita simada niombah. Tapi ase ulang mangharui diha-diha do. Ai anggo marsuhutan diri, matangkas ma na so dong bendiri.’ Jadi ningku ma, ‘Anggo sonai do, on ma na boi iondoshon hanami, tanda ni na dihut do hanami simada niombah. Malas ma uhurmu manjalo on. Ai huagan do lobei na dob daoh pardiha-dihaonta.’ Nini ma use:’Lang dahkam. Lang na roh ganggangni pardiha-dihaonta. Marpanganju ma ham bani hahurangannami ai.’&lt;P&gt;Ai ma ase boi do hatahonon, nabahen pe riah-tongahjabu laho paunjukkon niombah, ai ma laho paratahkon, paimbaruhon pardiha-dihaon na dob dong do. Ai anggo humbani gogoh (ibagas bilangan duit) na pinatuppu ni diha-diha in do, ra do lang sadiha bahatni, gariada ra do lang das nassa bilangan ni duit na bois patorsahon sipanganon sanggah riah-tongahjabu in. Tapi, marhitei riah-tongahjabu in ma ipadippos rahutan ni pardiha-dihaon na dob dong, boi homa padihutkon diha-diha na baru (itombei) hu bani pardiha-dihaon na dob dong.&lt;P&gt;Bani panorang parpudi on domma lambin lassei halak Simalungun mangadonghon riah-tongahjabu laho paunjuk anak. Deba ma ai halani pitah humbani na patumpu gogoh (duit) do hansa pangarusionni pasal na mambaen riah-tongahjabu in. Halani na lang dong bani, maila ma ia marsuhutan, matangkas ma na lang dong bani. Halani nihurni sukkupan do ia, lang pala iharui diha-diha marhitei napatuppu gogoh ni diha-dihani. Hape namin, tang naniparayak marhitei na mangadonghon riah-tongahjabu, ai ma na padihutkon diha-diha do bani horja paunjukkon anak in, bani na laho manggalar utang adat bani Tondong (parboru). Ai marhitei na ipadihut do ase dippos rahutan ni diha-diha in.&lt;P&gt;Sonai ma sanggah na laho paunjukkon niombah sianggiannami sapari i Siantar. Dong do diha-diha na manlanglangi, mase ma pala bahenon riah-tongahjabu, bois panorang, loja, hape otik do hansa holi na tarpatuppu duit marhitei riah-tongahjabu in. (Ninuhurni gakni, na sungkupan do hanami sanggah ia, ai sanggah Walikota si Marim, niombahku sipahidua). Age sonai nini, hugogohkon ase do ase saud ibahen riah-tongahjabu in. Ai nahuarapkon ase tongon ma rap simada niombah do hanami na mardiha-diha bani niombahnami in.&lt;P&gt;Tarsonai ma homa gakni pangahap ni buei na niontang bani riah-tongahjabu on. Nihurni na roh on, na laho pajongjonghon sitatang-horja (Panitia) do hansa riah-tongahjabu on. Ai dob hupadas hata ni demban tangan-tangan ni Inang-i-rumahnami, na mangelekkon ase rap hita paunjukkon niombahta on, sipangintubuh do hansa hanami, mintor bahatan ma roh balos ase ipajongjong ma Panitia siatang-horja (pesta) parunjukon in. Diatei ma dong ijia sibiak Sanina na dob huntoras, mambere balos dear, nini:’Tongon ma ai, rap do hita simada niombah. Rap ma hita paunjukkon. Tanda ni na dihut au paunjukkon, saratus humbakku. Ise hita patuppuhon gogohta bei.’ (Hape namin, sanina-sapangananonkonnami do na marsahap on, panogolan ni Saragih Sumbayak Parhuluan, anggo Bapani, halak Sina do. Malas tumang ma gakni uhurni nadilo ia, ipadihut ia bani riah-tongahjabu on, tongon ma ia saninanami. Saratus nanihatahon ni on pe, saratus dollar ni Singapur do. Nini use ipudian ni ari, ase dong pe bereonkonni, na binere ni niombahni do, parboniaga sonari i Jakarta. ‘Paima misir ia ijia, palobei ibere hanami do mangan, mardayok binatur. Sonai do ganup dakdanak hupaingkat hun rumah. Diatei tupa ma, dear bei do pargoluhonni’).&lt;P&gt;Dob sonai pe ase marsiakuan bei na rap ma diha-diha na roh in paunjukkon si Wawan, sianggiannami in. Ipadalan ma buku (tulis) panuratan ni gogohni diha-diha na ipatuppu in. Dob sonai pe balos, ase iriahkon ma homa pajongjonghon Panitia sitatang horja, rap mardalan pakon na patumpuhon gogoh ni diha-diha in. Dob umbuk panriahan, iondoskon diha-diha in ma gogoh na pinatuppu nongkan hu bennami hasuhuton bolon.&lt;P&gt;Dob saud holi iparoh boru na bayu in, riap ijin ma use diha-diha nongkan mangalo-alo parroh ni boru na bayu. Isisei boru na bayu in ma sada-sada diha-diha in marhitei na manurdukkon demban na bayu (igoran do homa demban na bayu in ‘demban paubah tutur’, dob bongkot ia gabe inang i rumah ni hasuhuton paranak in, gabe partongah-jabuon ni na marunjuk in ma use parihutonkonn ni tutur). Anggo tudu do dong iboan boru na bayu in, barang tudu do dong bahenon ni hasuhuton na paunjuk anak in, bani horja in ma homa ipadas boru na bayu in hiou siluahni hu bani diha-diha. Lanjar marhiteihon ni in ma homa hasuhuton manisei diha-dihani, dalanni paorodkon pardiha-dihaon.&lt;P&gt;Sonai ma ijia i Medan sanggah paunjukkon si Marim, niombahnami sipahidua, napala-palai do ijia mangadongkon hiou siluah ni boru na bayu in hu bani lobih saratus diha-diha. Nahatahon napala-palai, sedo halani na sukkupan hanami, tapi ase dong dalannami manisei ganup diha-diha do, ai in ma parlobei pajongjonghon horja (paunjukkon) hanami. Paima in, horja palaho boru do hansa ope na dob nalahoi. Sobali hiou iatas-itoruh (bulang pakon hiou) sabeihonon hu bani hanami simatuani, Bapatua, Anakboru, pakon piga-piga saninanami, kaen sarung do nabaen hiou siluah in, lang hiou na somal isabeihon i Simalungun (hiou ragi panei atap ragi nalegannari). Ai anggo hiou Simalungun na baen, sobali hargani na tarhummahol, lang boi ipakei, ai sanggah lahoan adat do hansa ipakei. Anggo kaen sarung, boi iparujahon marhitei na ipakei bei.&lt;P&gt;Hansi pe ase boi pakeion do ninuhurdiri, hape dong do diha-diha in na manimpan hiou siluah in, ai sahira pardingatan do in bani, na isisei boru na bayu in ia sanggah dong horja-horja i rumahnami, tanda ni na sangkan do ia diha-dihanami. Songon pinabotouhu ma pori, na margoran si Anna, laho hu bani morga Saragih, marhuta sidea i Aek Kanopan, Labuhan Batu, sanggah na pajuppah hanami bani horja parujung goluh ni saninaku, si (Tiktik) Santiaman, marsangaja ma ia mamakei kaen sarung na jinaloni sanggah parunjukon ni si Marim, anjaha nini ma:’Hiou na hupakei on ma da hiou siluah na hujalo nabaruon ondi humbani parumaenta hunrumah ni si Marim.’ Ningku ma marbalos:’Mase jenges pe lalab?’ Nini ma:’Husimpan do sadokah ni on, harga do on bakku. Ai ma ase on pe ongga hupakei.’ Sonai ma hape harga ni hiou siluah, hansi pe namin anggo duit pambolini hiou in ijia lang pala banggal, ra otik tumang do hansa in marimbang ongkos ni botouhin tapang manrohi horjanami ia.&lt;P&gt;Sonai ma homa sanggah horja paunjukkon si Wawan i Siantar. Dong do nassai homa bahat ni hiou siluah. Halani sadari ni in do homa Tondong (morga Simanjuntak) padalanhon adat (ni sidea mangihutkon adat Toba), irik dob salpu adat ni Tondong in ma nabahen horja paroh boru na bayu i GOR Pematangsiantar (na bahen ma GOR in sahira rumahdiri). Irik dob horja paroh boru na bayu (ai ma mambulangi, pahundulhon hu ‘luluan’, pajujungkon boras tenger), ipadalan boru na bayu in ma hiou siluah. Lanjar ijin ma boru na bayu in patandahon dirini lanjar manandai diha-diha in ganup.&lt;P&gt;Nabotoh hinan do na laho loja do boru na bayu in manisei ganup diha-diha in marhitei na mansabeihon hiou siluah marsasatangga hu bani lobih 100 tangga. Ai ma ase dobdob hinan do hupodahi na laho parumaennami in pasal horja in, tarlobih pangarusion ni na padalan siluah in, ai ma na manisei lanjar mansiatkon diri-diri hu bani diha-diha in ganup. Halani pangarusion na dob dapotsi in ma gakni mambaen lang pala songon na loja (atap songon na manringut bohini) mansabeihon hiou siluah in marsada-sada hu bani ganup diha-diha.&lt;P&gt;Tapi sanggah horja paunjukkon si Niko ijia, ai ma niombahnami sipahi onom, daoh paima horja parunjukon ni si Wawan na i Siantar in, lang pala sonai bahat ni hiou siluah, halani i Jakarta do ibaen horja in, lang piga diha-diha na hun Sumatera na boi roh bani horja in, pitah diha-diha na i Jakarta ma hansa. ( Ase nabahen pe horja in i Jakarta, halani tudu sanggah ‘marjuma-modom’ hanami i Jakarta 9 tahun). &lt;P&gt;Tarsingat pasal horja paunjukkon anak in, bahat ma naidah homa halak Simalungun na lang be jimot padalankon in. Ipahamot ma sibar na mambaen pesta parunjukon i gedung atap Balai Pertemuan. Ai ma dob ipasada horja palaho boru pakon horja paunjukkon anak. (Sisada horja nidokan). Hape namin, sanggah horja i gedung in, hira horja manjalo adat humbani Tondong (parboru) do hansa mardalan, sedo horja paroh boru na bayu. Dob lahoan adat ni Tondong (parboru) in, isolothon ma irik lahoan adat ni Tondong-jabu pakon Tondong-pamupus ni hasuhuton paranak. Lang pala mahua namin anggo nidokni lahoan adat ni Tondong-jabu (atap pamupus) in singgan tanda ni sisada boru pakon ni Tondong-parboru do. Hape lanjar ijin do mansabeihon hiou Tondong-jabu pakon Tondong-pamupus hu bani hasuhuton paranak, lang dob saud boru na bayu in iparoh janah iboras-tengeri i rumah ni paranak, tanda ni na dob saud ma ia gabe inang na bayu i rumah ni paranak.&lt;P&gt;Na deba homa, dob salpu horja i gedung, ibaen pe homa use horja paroh boru na bayu borngin ni ai sonin das i rumah. Ai ma marhitei na mambulangi (i horbangan), pahundulhon i luluan, iboras-tengeri, padalan indahan dapoton, padalan demban na bayu. Na padalan hiou siluah hira lang dong be. Ai diha-diha pe lang be ganup ijin. Hape namin, sanggah parroh ni boru na bayu in i rumah do na igoran horja paunjuk anak. Ai horja na i gedung nongkan hira udutni horja maralop do ai, ai ma manjalo adat humbani Tondong-parboru.&lt;P&gt;Gakni mambaen na masa sonin, ai ma halani na ipadomu ai do pesta ni parboru (horja palaho boru) pakon pesta ni paranak (horja paunjuk anak). Gabe igoran horja in horja paunjukkon, hape lahoanni adatni sibar na manjalo adat humbani parboru do (udutni horja maralop). Gakni homa, na hadalitan do in humbani adat ni simbalog. Ai i Toba, sonai i Karo, maningon bani sada horja do na palaho boru pakon na paunjuk anak ase tongon horja parunjukon. Anggo i Simalungun, i rumah ni parboru do horja palaho boru (irk dob horja maralop), i rumah ni paranak do horja paunjuk anak. Lang ipasada hinan. Ai ma ase anggo ipadomu do horja (ni parboruj pakon paranak) i gedung, paksa ma manat anjaha hundokah mansahapkon pardalan ni gori. Dong ma deba na ipadalan bei gori mangihutkon parhundul ni sada-sada hasuhuton in, hansi pe pinahan na ijuhuti sada do. (Ase boi sonai, lang humbani pinahan nanijuhutan in hassa gori, tapi iboli ma gori tumang hun Tiga atap pe hun sijual jagal).&lt;P&gt;Sonai ma homa, hira lang be iporluhon padalanhon hiou siluah ni boru na bayu hu bani pargotongni, hu bani simatuani, par-Bapatuaonni, par-Nasikahaonni, hu bani Anakborujabuni. Ai nini do:’Domma nongkan dapotan hiou sanggah i gedung, masa pala iulakkon use paduahalihon dob das boru na bayu i rumah.’ Hape namin, lang dong na duahali. Ai sanggah i gedung, humbani suhut parboru do ijalo hiou. Gabe tanda ma in (lanjar manrahut) na dong do parsimatuaon, dong do par-Bapatuaon, dong do par-Nasikahaon, dong do Anakborujabu ni boru napinaingkat ni on. Hiou siluah dob das i rumah, lang be na humbani Tondong (hasuhuton parboru), tapi humbani boru (inang) na bayu in do, hiteini manisei lanjar mangauhon (irik manrahut), domma tongon ojak ia gabe inang na bayu i rumah in, ai marhitei na domma ibulangi, ipahundul i luluan, ijujungi boras tenger, balos ni in ma isabeihon siluahni hu bani pargotongni (‘ham ma tongon pargotonghu’, hu bani simatuani (‘nasiam ma tongon simatuaku’), hu bani par-Bapatuaon (‘nasiam ma tongon pangalopan podah paradaton ni partongahjabuonnami’), hu bani Nasikahani (‘nasiam ma tongon hasomannami manriah’), hu bani Anakborujabu (‘nasiam ma tongon Anakborujabunami’).&lt;P&gt;Anggo dong do sirsir, sonai ma homa hata ni hiou siluah ni boru na bayu in hu bani ganup diha-diha. Ai mangihutkon adat, lang sukkup hata tumang, tapi irik do marpambahenan. Lang sukkup marpambahenan, tapi dong do hata ni pambahenan in. Usih do ai songon na padalan demban ondi, hira hiteini manluarhon sahapni do ase isurdukkon dembanni, sedo na laho marsuruh marpuran, ai anggo na marangarahkon marpuran do, bajutni na marisi demban pakon attupni do iabeihon.&lt;P&gt;Domu hu bani nasinahapkon in ma ase malas tumang naijia uhurhu, dos riah pakon na laho Borunami ijia sanggah parunjukon ni niombahni (si Jumpatuah Saragih) pakon borunami (si Lydia, sipahi-opatnami), ia horja maralop appa horja palaho boru ipamasa i rumahnami, ai ma napadalankon adat maralop, anjaha pairik hujai padalankon parpaingkat pakon padashon adat hu bani paranak. Patarni, manjalo pasu-pasu partongah-jabuon ma niombahnami in  i gareja. Salpu hun gareja, marpesta i ianan parpestaan Taman Sari, ai ma mamestahon pamasu-masuon ni sidea in, ihasuhutkon hanami parboru, lang be dong na padalan adat (sobali adat ni na riap mangan, ai ma padalan panganan banggal pakon pakon panganan pinatunggung, appa padalan gori), ai anggo na padalan adat domma gok sanggah manjalo parroh ni paralop. Lanjar hira hun ‘rumahnami’ (gedung) in ma ipaingkat hanami borunami in manlangkah hu jabuni. Das sidea i Tigarunggu, ipadalan sidea ma adat paroh boru na bayu, borngin ni das sidea. Lang piga ari dobsi ai, ibaen sidea ma horja parunjukon bani anak pakon parumaenni on, idilo ma haganup diha-dihani. Domu do homa riahnami ijia, ase parrohnami manaruhkon indahan-siopat-borngin pe ipatudu bani ari ni horja parunjukon ni sidea in.&lt;P&gt;Sanggah pesta manghamalaskon pamasu-masuon ni sidea in pe namin, dong do ijia diha-diha na mamboan hiou na laho sabeihononni sahira parpaingkatni. Gakni lang pangkei ibasa ontangan. Atap nihurni songon na somal nididahni do, i gedung do padalan adat paingkathon pakon adat hu bani paralop. Dob i gedung pe ase ibotoh na dob salosei do hape horja paingkathon in i rumah paima naodorhon hu pamasu-masuon, paima saud sidea martongahjabu, jadi sedo dob martongahjabu (mangihutkon adat ni Kristen, i gareja) ase napadalan parpaingkat.&lt;P&gt;Halani domma soppat iboan hiou ni on, tanda malas ni uhurni do homa, saud do isabeihon hiouni on, tapi sanggah manjabat-tangani na marunjuk in mando, ibagas odoran ni buei jolma na laho manjabat-tangani na marunjuk pakon namatorasni akkup lopah.&lt;P&gt;Dong dua na husurahon marhitei horja na sonin. Parlobei, sihol patuduhonku horja palaho boru in na maningon pairik do horja manjalo parroh ni paralop pakon horja paikkathon i rumah ni parboru. Nini Bapanami ondi, sonai hinan do sapari. Nahuguruhon pe sanggah manjalo kuliah Hukum Adat, maningon irik do marsibalosan lahoan adat. Sonin na jalohon adat, irik ma homa na padalan balos ni adat in. Marsijaloan pairik. In ma naginoran ni ilmuwan, tongkinin (kontan) marsibalosan marsijaloan. Ai ma ase sanggah horja palaho boru nahutarsingati nongkan, dua bagian banggal do horja. Parlobei ma ai paranak napadalankon adatni hu bani parboru (na ginoran suhun padan), paduahon, irik hujin, parboru padalankon adatni hu bani paranak.&lt;P&gt;Soppat do ijia dong na mangkatahon, nini halak pantang do gan manghioui bodari, maningon siang ni ari do. Balosku, mangihuthon adat Simalungun, sapari pe borngin do maralop, lang arian. Janah irik dob padalan parpaingkat, irik homa manghioui, ai ma padalan hiou parsimatuaon, parbapabuaon, parnasikahaon, Anakborujabu, pakon hiou parorot. Gariada, borngin ni ai do iboan boru na nialop in. Halani ai, humbani sapari do lang pantang manghioui bodari. (Sanggah horja domu hu bani na mateian pe, borngin dob mulak hun panimbunan do ipadalan horja paugeihon bajut hu bani Tondong, janah ijin ma homa mansabeihon hiou Tondong hu bani sanina barang niombah tinading ni na marujung-goluh in, ai ma sahira gantih ni na dob marujung-goluh manghorjahon horja paradaton dompak diha-diha).&lt;P&gt;Ai ma ase anggo dong na mangkatahon pantang do manghioui borngin-borngin, ninuhurhu na hadalitan do ai humbani simbalog na mamantangkon sonai.&lt;P&gt;In homa, goranni pe horja paingkathon do. Ai ma paingkathon laho marhajabuan. Halani mangihutkon aturan hakristenon, i gareja ipasaud partongahjabuon marhitei horja pamasu-masuan, paima hu gareja ma ipamasa horja paingkathon. Sedo dob mulak hun gareja. Ai dob mulak hun gareja, lang be na paingkathon boru goranni, tapi na paingkathon na dob marhajabuan do.&lt;P&gt;Na husurahon paduahon, ai ma ase pori na baen pe pesta i gedung, hira pitah do laho manghamalashon pamasu-masuon partongahjabuon ni ni marunjuk in do pesta in. Lang be mamestahon panlaho ni boru. Ai lang suhar do ai, napestahon, hape na laho do boru diri in. Ai ma ase namin, ase nabaen pe pesta, ai ma manghamalashon na saud niombah in manjalo pasu-pasu partongahjabuon.&lt;P&gt;Ra do dong manghatahon, paurahkon do ai anggo dob hun gareja ase ipaingkat marhitei na mambaen horja i gedung. Mangihuthon na dob hudalani, urahan do horjani anggo bodari paima hu gareja ibaen horja paingkathon. Ai anggo bodari do ibaen, irik dob manjalo parroh ni paralop, pitah diha-diha na patut dihut paingkathon (ai ma na patut dihut manjalo apuran pamuhunan, na ‘na itulluk tappuk ni demban’ nidokan) do hansa na manghioui paingkathon boru na laho in. Anggo i gedung do ipamasa horja paingkathon in, somalni buei ma diha-diha na mangihut-ihut manghioui, hape namin lang hinan ipadihut hasuhuton bani diha-diha na patut ‘itulluk tappuk ni demban’ (boi halani domma hundaoh pardiha-dihaonni, boi do homa halani lang tuk gogoh; pori pe dong do sinadongan ni hasuhuton parboru, patutni pahombaronni do parbuei ni diha-diha na ipatumpu hu bani gogoh ni paranak patuppuhon, ai maroa do nabaen martuppu bahat diha-diha, hape otik do ‘indahan’ na boi ipasirsir paranak. Nahatahon maroa, halani boi do in songon na pahirihon atap paetekkon uhur ni paranak. Tapi anggo manghamalaskon pamasu-masuon ni boru do pesta ni niadonghon parboru, pori bahat pe diha-diha (pakon huan-huan) ipatuppu, lang pala etek uhur ni paranak, ai lang dong pardomuan ni pesta in pakon horja maralop.&lt;P&gt;Hu bani diha-diha pe paurahkon lahoanni do anggo pulig ibaen horja mangalo-alo parroh ni paralop irik horja paingkathon, panorangni paima pamasu-masuon. Ai anggo lang iontang ia roh bani horja in, ibotoh ma na lang pala dihut ia ‘itulluk tappuk ni demban’. Na mararti ma ai lang pala manghioui ia. Tapi anggo dob pamasu-masuon do ipamasa in, paksa iboan hiou na laho sabeihononni. Lang tarsibar atap bani pesta in do ia manjalo dembanni (‘itulluk tappuk ni demban’). Halani domma soppat ia mamboan hiou, dihut ma homa ia manghioui. Dobni sosak ma hasuhuton parboru, ai paksa ma ipadear romban hujin, ipadihut ma na manghioui in ‘itulluk tappuk ni demban’. Ai ma ase ra do lobih saratus na manghioui. Gariada, rarat ma use, na so tinandaan tangkas pe dihut manghioui. (Ai lang mangutangi hasuhuton do in, paharuhon hasuhuton?).&lt;P&gt;Tarsingat pasal na manghioui in, ongga do martuturian Kaha Nan-Jordi (sinrumah ni Abang Jawasman), sanggah manrohi horja palaho boru ni diha-diha i Siantar, iboan ma gan hiou na laho sabeihononni, halani patutni dihut do hanami ‘itulluk tappuk ni demban’ bani panlangkah ni boru in. Dob das ia bani horja in, janah jumpah ma adanganni manghioui, lalab lang napadashon apuran bani tanda ni na dihut ia ‘itulluk tappuk ni demban’. Halani ai, lang saud isabeihon hiou nabinoanni on. Lalab bungkus, iboan mulak. Nini ma mangujungi tuturianni on:’Anggo hubotoh na itulluk tappuk ni demban do manghioui. Maroa do manghioui diri hape lang dihut diri itulluk tappuk ni demban.’&lt;P&gt;&lt;P&gt;Mados songon parranggi ni diha-diha marihutkon Tolu Sahundulan Lima Saodoran sanggah horja paunjukkon niombah do homa sanggah horja mamokkot rumah.&lt;P&gt;Napaleganhon horja paunjuk anak (atap palaho boru) humbani horja mamongkot rumah, panjuljul ase dong horja in. Ia horja paunjuk anak age palaho boru, ipajongjong horja in halani patutni do napaunjuk anak, napalho boru, anggo domma gok banggal ni niombah in, domma huntoras paruhuronni. Nadilo ma diha-diha ase rap paunjukkon, atap ase rap marpuran sanggah manjalo parroh ni paralop, ase paingkathon. Anggo horja mamongkot rumah, sedo halani na dob dong rumah napinajongjongni, tapi halani sihol ni uhur patumpuhon diha-diha do, marhiteihon ni na dob ipajongjong rumahni. Ase gabe rumah partumpuan ni diha-diha ma namin rumahni in.&lt;P&gt;In homa, hira na maningon do bahenon horja-horja domu hu bani partongahjabuon ni niombah. Porini pe lang hinan tarbaen alop dear, tapi marlua-lua do, na maningon do use bahenon horja mangadati i pudian ni ari. Hape, anggo horja mamongkot rumah, lang na maningon. Ai boi do  dob hundokah iiankon rumahni ase ibahen horja mamongkot rumah. Na deba homa lang pala ibahen horja mamongkot rumah halani domma saud ibahen rumah ni on ianan patumpuhon diha-diha, ai ma marhitei horja parunjukon ni niombah.&lt;P&gt;Tarsonai ma gakni age Bapatongahnami ondi. Domma dokah dob iiankon rumahni on, ai ma rumah na marmerek ‘L.M. Purba’ i Sondiraya, domma atap na piga hali iparpadear (rehab nidokan), dob ai ipabolag, na sapintu hinan gabe duapintu (ai hiro Ruko nidokan do). Dob matua pe ia ase ipajongjong horja mamongkot rumahni on. Gan, tang na isurahon, ai ma ase ongga ia patuppu diha-diha marhitei horjani, ai sai marhutuk diha-diha halani lang ongga diha-diha in manrohi horja-horja ni Bapatongahnami on, hape Bapatongah on ringgas tong roh asal ma dong horja-horja ni diha-diha. Gakni halani dua do hansa botounami niombah ni Bapatongah on. Dong do namin anak naniainni, ai ma hanami sianggian, na iondoskon Inangnami ondi bani sidea. Tapi i Jerman do ia marunjuk. Lape ibaen horja parunjukonni. Ia botou nami na dua in, ipaingkat do homa dear. Tapi horja palaho boru do hansa in. Lang na marpesta goranni. Ai ma gakni mambaen na ipajongjong horja mamongkot rumah on.&lt;P&gt;Lanjar bani horja mamongkot rumah in ma homa ibaen horja patandahon partongahjabuonnami na tolu, sahira horja parunjukonnami mangihutkon paradaton, halani domma marhajabuan bei hanami niombah ni nasi-Bapanami ondi, ai ma au, Sarmedi pakon Ned Riahman, anggiku. Halani ijia Ned Riahman i Jerman pe, nasiangginami ai ma iparoh parlobei hu bani horja in. Ai ma ase tolu tangga ma hanami ijia baris i loulouan ni horja on, sada ma ai parumaen ni nasi Bapa on boru hun Sunda, dua boru hun Jerman.&lt;P&gt;Hira marhitei horja in ma homa gakni Bapatongahnami in pajippohon rahutan ni pardiha-dihaonni, tarlobih hu bani Tondongjabuni (morga Haloho) pakon sanina-sapanganonkonni marihutkon Tondongni in.&lt;P&gt;Anggo Bapanami ondi, lang ongga pajongjonghon horja mamongkot rumah. Ongga do namin ia pajongjong rumah na baru i Partayuban sanggah Jepang ondi manggomgomi Indonesia on, tapi isogsogi ma rumahni in sanggah masa ni ‘politik bumi hangus’ bani parroh ni Bulanda tahun 1947 ondi. Dob soh hamussuhon doppak Bulanda ondi, ipajongjong do use rumahni bani partapakan nabinolini i Sondiraya. Rumah in pe lang pala ibongkot.&lt;P&gt;Sonai age hanami niombah ni Bapanami ondi, pitah sahalak ma hanami na dob pajongjonghon horja mamongkot rumah, ai ma Abang (Asang) Jawasman i Sondiraya. Sanggah dong ni Bapanami ondi pe ia na mamongkot rumah in. &lt;P&gt;Ia au, anggo nini Abang Saridin ondi, au do gan na parlobei humbani hanami na marsanina na dob dong rumahni, ai ma sanggah namamungkah marrumah hanami i Jl. Karya, Medan., hanami, tahun 1972. Panorang ia lape pajongjong rumah Abang Saridin ondi, hira rumah sewa do i Jl. Babura. Ipudini ari pe ase pajongjong rumah ia i Jl. Kiwi. Ai ma ase gok ma malas ni uhurni dob jongjong rumahni in. Mangihutkon nabinotohni pasal hajolmaon ni halak Simalungun, dobhonsi boi ipajongjong rumahni pe ase goranon ia manjae. Anggo marrumah-sewa do, hira na marbarung-barung ondi pe gan ai, lape marhatontuan iananni. (Lang hape songon halak Jerman. Ai anggo halak Jerman gan, na bayak nornor ma goranni anggo boi ia pajongjong rumahni, barang anggo boi ia mamboli rumah. Somalni, rumah sewa do hansa).&lt;P&gt;Dob dong rumahnami na i Jl Karya in, dong do namin roh hata ni deba diha-diha ase ibongkot rumahnami in. Hubaen ma ijia lappa, mangangsur do au mamboli rumah in. Ai perumahan napinajongjong ni Yayasan Pegawai ni Pemerintah Daerah Sumatera Utara do, na ipaangsurhon hu bani Pegawai PEMDA. Hhupindohon ijia ase ipadihut au boi mangangsur sada rumah on, hansi pe Pegawai Negeri i IKIP Medan do au, tapi tudu jadi Anggota DPRD Sumatera Utara. Halani na Anggota DPRD ai ma gakni ase ibere dihut au mangangsur. (Dong do lima hanami ijia Anggota DPRD ipadihut i komplek in, sahalak ma ai halani Pegawai ni Pemda do; ai ma Drs. B.M. Silitonga; na opatnari, lang Pegawai Pemda, ai ma Drs. Osman Simanjuntak, Dosen IKIP Medan songon au, Drajat Hasibuan marhalanihon Dosen do homa sinrumahni i IKIP Medan, dob ai .Ir. Lompo P. Hasibuan par Tapanuli Selatan, gan halani horja i proyek ni Pemda hinan do ia paima Anggota DPRD; humbani na lima hanami in, pitah au pakon Lompo P. Hasibuan do na lang par Medan hinan, hape maningon pindah ma hu Medan halani domma Anggota DPRD).&lt;P&gt;Ai ma ase partonggoan do ijia ibahen dob marianan hanami i rumah na baru in. Na marsipatugahan ase roh bani ‘horja’ partonggoan in, pitah diha-diha na sangkan tumang do hansa, in pe na i Medan do hansa. Hansi pe sonai, domma ijin na boi mamboankon goran ni pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran. Ijia, domma mungkah hupabagas pangarusionku padal paradaton ni halak Simalungun. Ai ma ase huhatahon do ijia, sedo au na pajongjonghon horja ‘partonggoan mammasuki rumah’ in, tapi diha-diha do na marsipatugahan ase rap roh, halani ibotoh diha-diha in na mammasuki rumah na baru hanami. Halani sonai do pardong ni ‘horja’ in, ninuhurhu ijia lang pala dong diha-diha na marhutuk mase lang hudilo ia bani ‘horja’ in.&lt;P&gt;Dob piga-piga tahun hanami i rumah in, saud do bennami rumah naniangsur in, ai saud do lunas angsuranni. Tapi halani domma dokah dob naiankon, lang be dong na pagolpahon ase nabongkot. Gakni ninuhur ni halak, maningon rumah na baru do ase ibongkot. &lt;P&gt;Tarsingat pasal horja na mamongkot rumah in, marbarita do Oppung Guru Jason Saragih ondi bani Riwayat Hidup-ni nasinobut nongkan, nini: &lt;P&gt;&lt;em&gt; ‘Dobkonsi siap rumah ni Abang Jarap i Pamatang Raya, pindah ma ganup hu Pamatang Raya. Lang dong be nasikaha i Sondi, sarumah ma nasikaha haopatsi i Pamatang Raya. Sarumah do Abang Jarap pakon Abang Laija, Abang Bata i Pamatang Raya.&lt;P&gt;Banggal do rumah ai, rumah Batak sapari martayub aribut. Marpesta banggal do mamongkot rumah ai, 10 borngin patortorhon anjaha mamotong 1 horbou bani horja ai. Naundang do Raja Raya roh hu rumah ai sanggah horja ai. Saud do Raja Raya roh riap pakon nasipuang mamboba panumpak pangkorasi rumah na bayu ai. &lt;/em&gt;’&lt;P&gt;&lt;P&gt;Horja na patoluhan na manrahut pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran, ai ma horja sayur matua.&lt;P&gt;Domma namin napatongah pasal horja sayur matua in bani buku &lt;em&gt;Horja Sayur Matua&lt;/em&gt; nabinaturnami (pakon Lawei St. Oji E. Saragih, BA). Tapi dear nataringati use ijon, tarlobih hadomuanni hu bani pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran.&lt;P&gt;Naginoran sayur matua, ai ma dob sayur (=&lt;em&gt;paripurna&lt;/em&gt;, Ind.) pargoluhonni, ai domma marhajabuan anak sonai age boruni, janah domma dong pahoppu humbani anak pakon boru. Marhalanihon ni in ma mambaen boi do hatahonon, tang na isurahon hajolmaon ni halak Simalungun domu hu bani adat pardiha-dihaon, ai ma anggo domma sahei horjani pagodang-godang niombah ronsi na marhundulan bei, domma homa dong pahoppuni humbani niombah in. Hira na pasambat do sura-sura ni hajolmaon in. Dob marbanggal angkula, matoras ma homa paruhuron, isurahon ma ase marhajabuan, ase ‘marhundulan’, ase boi dihut bani loulouan pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran, boi ma ia manorushon lahoan ni Bapani ibagas horja-horja paradaton. Dob jongjong partongahjabuonni, isurahon ma use ase marniombah, ai niombah in do holi use manorushon horja pardiha-dihaonni. Dob marniombah, isurahon ma use pagodang-godangkon niombah in rossi napaunjukkonsi. Ai marhitei horja parunjukon ni niombah, sonai marhitei horja palaho boru, boi ia patumpuhon diha-dihani, lanjar marhiteihon namartuppu in diha-diha, na parorothon pardiha-dihaon ma homa ia ijin. Dob marhajabuan ganup niombahni, isurahon ma use ase dong pahoppuni, halani hira sagang pe gakni horja na na paunjuk anak atap na palaho boru in anggo lape dong pahoppuni. Dob dong pahoppu humbani anak pakon boru, hira salosei ma horjani, sirsir ma ia matei.&lt;P&gt;Sobali napagodang-godang niombah ronsi na marhajabuan bei, isurahon hajolmaon do homa pajongjong rumah. Anggo jumpahsi ma sura-sura in, idilo ma diha-dihani marhitei na pajongjong horja mamongkot rumah. Age pe isurahon do boi pajongjong rumah, tapi pitah sura-sura nongkan ondi do hansa na gabe alatan ase boi goranon na sayur matua, lang dihut sura-sura pajongjong rumah.&lt;P&gt;Anggo dong ope niombahni na lape marhajabuan, lape homa dong pahoppu humbani anak sonai humbani boru, hape marujung ma goluhni, na matei matua pe hassa goranon ai, lape matei sayur matua.&lt;P&gt;Napaleganhon horja sayur matua pakon horja matei matua, ai ma: na matei sayur matua lang be sitangisan tapi martangis-tangis mando; boi ma igonrangi (atap idingguri), janah halani boi ma igonrangi, boi ma manortor; janah anggo boi do ipadong, boi ma homa patortorhon toping-toping pakon huda-huda; halani boi ma manortor, sibahenon ma marporsa ganup diha-diha ronsi haganup na roh bani horja in; bahenon ma homa mangan riap, janah igoran ma in mangan tanom ni na sayur matua in; parroh ni diha-diha pe marodoran ganjang ma, mangiligi goranni, dob-dob sada ma odoran ni diha-diha si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran in roh, ipungkah humbani Tondong (pakon Tondong-ni-tondong), Sanina, Boru (pakon Anakboru-miontori).&lt;P&gt;Sonai ma sanggah ijia sanggah parujung goluh ni Abang Saralen ondi i Jakarta (1994), tarhunganjang do parsahapan bani riah tongah-jabu, bahenon do atap lang horja sayur matua. Hanami pahidua ni suhut mangkatahon lang bahenon horja sayur matua, ai humbani 7 niombah ni Abang ondi, dua pe hansa na dob marhundulan, ai ma boru sipahidua, pakon anak sipahitoluni. Duanari anak lape marhundulan. Gakni halani huntoras ma umur ni Abang ondi, ihira diha-diha do homa ia panungkunan ni halak sanggah goluhni, humbahat do diha-diha na mangkatahon ase ibaen ma horja sayur matua. Pori lang pe sayur matua goranni, horja sari matua ma hape. Hira dos do lahoan adat ni na sayur matua pakon na sari matua, igonrangi do, marporsa, diha-diha mangiligi. Nahatahon pe na lang dong adat sari matua bani halak Simalungun, ai adat ni Toba do ai, tong do igogohkon deba diha-diha on, ase tunggung. Mambaen na mat ijia lang pala ibahen horja sayur matua (atap sari matua), ai ma dob marluar tondong Ginting Sugihen (Karo), Nini Tondong-jabu in:’Lang tarbahen hanami dihut manortor bani horja on, halani dong pe panogolannami na lape marhundulan. Pantang do bennami ai. Malungun ma holi uhurnami, anggo igoranrangi nasiam, irik nasiam manortor, hape bennami na ulang do sonai, ai sada pe panogolannami sidalahi on na dob marhajabuan, duanari lape.’ &lt;P&gt;Gakni, poltik do ijolim halak Karo paradatonni, lang manortor sidea sanggah mangoromi na matei anggo lape ganup niombah ni na matei in marhajabuan. Anggo bani halak Simalungun dong ma parlunggarni adat in. Pori pe dong na lape marhundulan, boi ma ibahen horja sayur matua, anggo na lape marhundulan in domma hira boi mansarihon bani, hira lopas ma utang ni borgok ni namatorasni.&lt;P&gt;Ai ma ase sanggah parujung ni goluh ni Abang Saridin ondi, saninanami sikahanan, tar lima tahun paima marujung goluh Abang Saralen in, ibahen hanami horja sayur matua, hansi pe anggo niombah sianggianni lape marhundulan. (Gariada das hu bani na husuratkon on, lape lalab marhundulan).&lt;P&gt;Anggo Inang pakon Bapanami ondi, lang dong abatni be pajongjonghon horja sayur matua sanggah parmatei ni sidea in. Ai domma marhundulan bei hanami ganup niombah ni Inang pakon Bapanami ondi. Dong do 3 borngin bei ioromi, ase ulang dong diha-diha na marhutuk lang soppat roh. Ai laang pitah hanami na mateian inang, na mateian bapa, tapi ganup do diha-diha mateian. Na mar-Sanina, mateian sanina; na mar-Tulang, mateian tulang; na mar-Makkela, mateian makkela; na mar-Oppung, mateian oppung. Ganup sagala tuturni dihut mateian, tene. Gariada, na mar-huan-huan pe dihut mateian huan-huan. Sihol roh bei do ganupan in. Legan ope diha-diha pakon huan-huannami niombah, sihol roh do hinaotikni padashon ‘ucapan turut berdukacita’.&lt;P&gt;(Bani hayu silang ni kuburan ni Inang pakon Bapanami ondi, tarsurat do, ia Inang tubuh tahun 1901, matei tahun 1971, ia Bapa tubuh tahun 1891, matei 1975).&lt;P&gt;Halani domma dihut au manghasuhuthon horja sayur matua in, huidah ma dong hape leganni parroh ni diha-diha sanggah horja sayur matua pakon horja paradaton na legannari in. Ai anggo bani horja sayur matua hira marsipatugahan do hansa, mintor roh bei do diha-diha. Pitah hu bani Tondong do hansa dong tugah-tugah marlahoan adat, ai ma hu bani Tondong-pamupus ni na matei in anggo bapa do na matei in, atap hu bani Tondong-jabu anggo inang do na matei. Anggo diha-diha na legannari in, boi do itonahkon hansa patugahkon. Gariada roh bei do porini pe mambogei barita dassa ia, lang na marsangaja itonahkon. Hape bani horja paunjuk anak atap palaho boru, hinaotikni ma napadas dilo-dilo marhitei surat ontangan.&lt;P&gt;Huidah ma homa, anggo halani parbahennami niombah do, lang pala gakni sonia parbuei ni diha-diha na roh. Halani ai boi do hataonkon, dihut do parbuei ni na roh patuduhkon parbaenan ni na marujung goluh in do sanggah goluhni. Hunjin ma huidah hinasintong ni goran ni sipanganon na ipatupa bani horja sayur matua, ai ‘mangan tanomni’ do goranni.&lt;P&gt;Ai ma ase sanggah horja sayur matua ni Inang pakon Bapanami ondi, sungkup do humbani tuppak na roh patupahon horja in, hira lang pala marharugian hanami niombah, ai dob ibaen paretongan sadiha duit na roh pakon sadiha na ipadarat parayakan ni horja in, lang pala imbuh, sungkup do.&lt;P&gt;Sanggah parujung goluh ni Bapa pakon Inangnami ondi, sonai homa age parujung goluh ni Abang Saridin ondi, lang pala pusokan uhur au, lang pala tangis. Sobali pangarusion padal hamateian mangihuthon haporsayaon ni halak Kristen, dihut ma gakni ai halani pangarusionku na bagas pasal naginoran matei sayur matua. Ai sisurahonon do pargoluhon boi das hu bani na matei sauyr matua. Halani matei sayur matua do, lang be sitangisan, martangis-tangis mando, Gariada sigonrangan ma, idingguri, boi ma manortor.&lt;P&gt;Ai ma ase sonin das bakku barita hun Rumah Sakit Merangir na dob marujung goluh ni Inang ondi, marlangat-langat pe ari girah sogod, mintor manranggi silangkahonko do au. Huayaki ma Abang Saridin sanggah tudu marborngin sidea i rumah ni Atturang Nan Jansen ondi. Dob ai laho ma lobei hanami minum kopi anjaha manambul girah sogod hu kodei ‘Sedap’ i Jl. Sutomo, Pematangsiantar. Sanggah na manambul in ma hanami manranggihon sonaha patugahkon bani diha-diha, sonaha mamboan bakkei hun Rumah Sakit mulak hu Sondiraya, hira-hira piga borngin ioromi, sonaha mambaen horja sayur matua, sandihari suanhonon hu tanoh pindoon podah humbani Tondong. Romban hu bani naniranggihonnami in ma iaturhon hanami pangkorjahonon. Ai ma ase domma dong na mangampar apei i Sondiraya, dong na mamboan bakkei hun Rumah Sakit, dong na patugahkon hu bani Tondong Garingging, dong na martalipon hu Jakarta pakon hu Jerman (ai Abang Saralen ondi i Jakarta do anjaha Sarmedi, anggiku, i Jeman pe). Bapanami ondi pe paimahon ma gelah i Sondiraya, sonai age Abang Jawasman, ulang pala be songon na humaleput roh hu Rumah Sakit. Marrohan bei ma diha-diha, tarlobih Anakborujabu pakon Boru, paimahon gorei aha sihobashonon. &lt;P&gt;Sonai ma homa sanggah parujung goluh ni Bapanami ondi. Sanggah ia, domma i Medan hanami, lang i Siantar be. Sonin das barita bakku, hupindohon ma ase horjaku ma patugahkon bani diha-diha na daoh marhitei telpon. Soppat do songon na sungkun-sungkun piga-piga diha-diha mase sonin dokahni ase das au i Sondiraya, ai pukul 3.00 malebod pe ase taridah au i Sondiraya, hape girah sogod do Bapaondi marujung goluh.&lt;P&gt;Ai nihurhu lang pala be songon nahumaleput diri mandompakkon na matei sayur matua. Lang pala be gap tangis, ai anggo na matei sayur matua do lang sitangisan be. Dearan do napatorsa paruhuron ase boi dear na mardalan horja sayur matua, ai horja in ma tang parpudi paima isuankon na sayur matua in.&lt;P&gt;Anggo sanggah parujung goluh ni Abang Saridin ondi, lang tarbahen humaleput pori pe lang tarpatorsa paruhuron, halani i Jerman do ia marujung goluh. Dob saminggu pe ase das bakkeini hu Indonesia on, iboan Sarmedi markapal torbang.&lt;P&gt;Gari sanggah parmatei ni Abang Saralen ondi i Jakarta, sedo na matei sayur matua (hansi pe domma 61 tahun umurni), tudu homa sanggah ‘marjuma modom’ au i Jakarta, huhorom do diringku lang humaleput pala. Ai ongga ma tarhatos Abang Saralen ondi, sakit jantung nidokan, i Manila, Pilippina, sanggah dong rapot ni sidea ijai. Hape manggoluh pe dokahnari. Ai ma ase sanggah tongah borngin martelepon niombahnami patugahkon barita pasal parujung goluh ni on, halani sakit jantung paduatorapkon, na parlobei hupatae ai ma ise i Rumah Sakit hasoman na mangurus mamboan bakkeini hu rumah. Dob hubotoh i Rumah Sakit do kaha pakon anaknami sikahananni, huaturhon ma ase na martelepon bakku in patorsahon mangappar apei i rumah. Dob ai, martelepon ma au patugahkon barita in hu bani diha-diha, irik manonahkon ase marsipatughan. Halani hubotoh, girah sogod do ase das bakkei i rumah, dob salpu na martelepon on, huulakkon ma use manonton TV, ai sanggah Piala Dunia marbola ijia... Hira-hira laho das ma bakkei i rumah, domma das au i rumah ni Abang in i Kebun Jeruk.&lt;P&gt;Songon na dob hinatahon nongkan, hira na matei in do mandilo roh diha-diha si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran, ai ma marhitei barita parmateini in. Lang halani roh dilo-dilo ni hasuhuton na manghasuhutkon horja sayur matua in, tapi halani mambogei barita parmatei ni diha-diha ni in do. Panjuljul ni uhurni ase roh, hira na patuduhkon bohi na diha-diha ni na matei in do ia. Boi do diha-diha marihutkon hasuhuton na mateian in. Tapi ra bahatan ma halani pardiha-dihaonni na dob dong bani na matei in. Roh ia sihol patuduhkon bani tinading ni na matei, na diha-dihani do na matei in. Ai ma ase ra do sanggah manluarhon sahapni na roh in, isompathon patugahkon tutur pardiha-dihaonni hu bani hasuhuton na mateian in pakon hu bani simbuei. Ipatorang partuturan in gendo ibotoh anjaha ipasayur hasuhuton pardiha-dihaon in. Na deba, ai ma anggo ibotoh martangis-tangis, marhitei tangis-tangisni in ma ia patugahkon tuturni hu bani na matei in. Tangaron songon na iparsahapkon na matei in, tapi na marsahapkon na matei in ia, ase tangaronkon ni tinading ni na matei in. Ai ma ase tinading ni na matei do marbalos.&lt;P&gt;Sonai ma homa marhitei na mangiligi. Parroh ni diha-diha ronsi lahoan adat na mangiligi in hira mungmung do in sonaha tutur pardiha-dihaonni hu bani na matei in. Irik ma homa idilohon tuturni on. Tarapoh ma ia, halani marbalos do hasuhuton na mateian in. Balos in ma gabe tanda na dong do tinading ni na matei in manorushon pardiha-dihaonni.&lt;P&gt;Sanggah Tondong mangiligi, dihut ma ganup Boru ni Tondong in mangodorhon. Marhitei na dihut mangodorhon in ma ipatuduh na samah Boru ni Tondong in do sidea pakon hasuhuton na mateian in. Na marsanina-sapangananonkon do sidea in pakon hasuhuton. Ai ma ase age pe domma dihut sanina-sapangananonkon mangodorhon Tondong, ra do homa ibaen ganup sanina sapanganonkon in odoran ni sidea mangiligi.&lt;P&gt;Anggo Tondong-ni-tondong do ia, boi do homa rap mangiligi ia pakon Tondong ni hasuhuton na mateian in. Tapi anggo inang do na matei sayur matua in, sipala-palaan ni Tondong-ni-tondong in do pulig sidea roh mangiligi, ai Tulang ni na matei in do Tondong-ni-tondong..&lt;P&gt;Sonai ma homa sanina, roh mangiligi rap pakon sanina samorgahon ni hasuhuton in. Ai pe sanina samorgahon mangihuthon hasadaon ni morga, tapi sanina mangihutkon tupang ni morga do. Songon bennami ma pori, na igoran sanina samorgahon sedo ganup sagala na marmorga Purba, tapi Purba  Sigumonrong do. Ai anggo Purba Pakpak, deba Tondong-ni-tondongnami  do (marihutkon Tondongnami, Garingging hun Rumah Bolon Raya), deba homa Anakboru-mintorinami do (marihutkon Anakborujabu pakon Borunami). Pori pe dihut Purba Pakpak pakon Purba na legannari ai saodoran pakon sanina, sedo halani parsaninaon sisada hasusuran, tapi halani sanina-sapanganonkon do.&lt;P&gt;Na parpudi roh mangiligi ai ma Boru ibobahon Anakborujabu. Mangihut ma homa bani odoran in Boru ni Boru in, ai ma Anakboru-mintori ni hasuhuton.&lt;P&gt;Halani tutur pardiha-dihaon on roh mangiligi diha-diha Tolu Sahundulan Lima Saodoran in. Domma nahatahon nongkan, lang dong na margoran ‘hasoman sahuta’ atap ‘hasoman sakuria’ bani tutur pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran.&lt;P&gt;Ai ma ase longang do uhur mangidah, bani panorang parpudi on mangiligi ma homa ‘hasoman sahuta’, sonai ‘hasoman sakuria’. Na mangganda-gandai do namin in, ai lang dong tutur pardiha-dihaon na margoran ‘hasoman sahuta’ atap ‘hasoman sakuria’. Sanggah manluar i loulouan nani (ai ma na hotop igoran acara i alaman), patutni dihut ‘hasoman sahuta’ manluar, tarlobih ma ai hu bani hasoman sahuta ni na matei in na lape soppat ipatangkas hundulan pardiha-dihaonni hu bani na matei in. Sonai ma homa age ‘hasoman sakuria’, sanggah acara i alaman ma sidea manluar, lang pala dihut mangiligi, ai lang dong aturan ni Kuria ase mangiligi Kuria. Ra dearan do anggo iihutkon pagori ni kuria in dirini bei bani odoran ni diha-diha na mangiligi, ai sai dong do diha-dihani parihutonkonni bani odoran ni na mangiligi in, atap boi ia gabe ‘garam’ manggarami odoran na mangiligi in.&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;em&gt;Saparangguan&lt;/em&gt;&lt;P&gt;Dong na patangkas pasal horja-horja in, tarlobih ma horja paunjuk anak palaho boru, horja mamongkot rumah, appa horja sayur matua, na saparangguan do hape horja-horja in pakon pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran. Marhitei horja-horja in, itombei, ipatorsa-torsa, ipakoskos rahut-rahut ni pardiha-dihaon. Marhiteihon pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran do parsaud ni pakon partorsa horja-horja.&lt;P&gt;Ai ma ase anggo dong do pahampungkon horja-horja in, gariada anggo lambin malassei ma pajongjonghon horja-horja in, roh hampungni pakon roh lasseini ma age manramotkon pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran. &lt;P&gt;Janah anggo sai lambin hadalitan ma horja-horja in mangusihi horja-horja ni simbalog, lambin hadalitan ma batur ni pardiha-dihaonni songon adat ni simbalog. Dobni gabe simbalog ma ia, lang be Simalungun. (Humbani sapari do masa na sonai. Ai ma ase dong do na ihatahon ‘domma gabe Malayu’, halani ipaihut adat ni Malayu; ‘domma gabe Toba’, halani ipaihut adat Toba; ‘domma gabe Karo’, halani ipaihut adat Karo. Suhar ni ai pe dong do. ‘domma gabe Simalungun ia’, halani age pe par Samosir hinan do, atap halak Sina hinan do, dob i Simalungun ia, ipaihut adat Simalungun).&lt;P&gt;Sonai ma homa, anggo resepsi mando ipahamot, mar-Om mando ia hu bani Tulangni sonai Makkelani, lang dong be tutur pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran. Dobni dos songon pardosdosan ni Bangsa Indonesia hansa, lang be nabotoh suku bangsani, hape namin na igoran Indonesia ai ma hasadaon ni na palegan-legan suku-bangsa do, Bhinneka Tunggal Ika.&lt;P&gt;Hape namin, podah ni namatua sapari, jolma na so margagan do anggo lang iramotkon pardiha-dihaonni mangihutkon paradaton ni halak Simalungun. Ai hira dos do na lang manramotkon pardiha-dihaon pakon na marparnalang pangittubuhni (bapa age inang namarotasni), marparnalang sanina pakon botouni, marparnalang oppungni, ai hunjin do parihutonkon pardiha-dihaon Tolu Sahundulan Lima Saodoran.&lt;P&gt;Sonai ma age suharni ai. Lambin jimot mambaen horja-horja, jimot manrohi horja-horja ni diha-diha, ma mararti do ai lambin iramotkon, ipatorsa, ipakoskos rahut-rahut ni pardiha-dihaon. Lambin na ramotkon pardiha-dihaon, lambin paurahkon do ai anggo tiba ma masani bahenondiri horja-horja.&lt;P&gt;Dong do homa na marsidalian, halani ididah horja-horja ni halak, na borat tumang do in porsanon, sonin ma buei ni diha-diha bereon mangan. Hape namin, na hurang bagas do pangarusionni pasal paradaton. Ai nihurni buei diha-diha na roh do sintuhunni ase goranon horja na gok. Ai age pe goranni Tolu Sahundulan Lima Saodoran, boi do in bolag, boi do homa lang pala bolag. Pargok ni horja sedo halani bueini diha-diha na iontang. Ai dos do pargokni horja pori pe buei atap otik hansa diha-diha na idilo, asal ma ijin Tolu Sahundulan Lima Saodoran. Ai ma ase boi do goranon horja na gok, pori pe otik do hansa bilangan ni halakni. Boi do homa igoran horja na lang gok hansi pe buei do bilangan ni na roh, hape lang ijin hinagokni si-Tolu Sahundulan Lima Saodoran.&lt;P&gt;Halani ai, anggo lang tarbahen patumpuhon ganup diha-diha, natontuhon ma sibar ja bolagni siontangon. Ai gok do horja in porini pe na boi tarpatumpu pitah otik do hansa bilanganni, porini ma ai: na gok ma ai hansi pe sada atap piga-piga dassa humbani Tondong, sada dassa (na boi mamboankon goran ni) Tondong-ni-tondong, Bapatua dassa pakon piga-piga Sanina, Anakborujabu pakon piga-piga boru dassa, janah namin iboan Anakborujabu in ma piga-piga (na boi mamboankon goran ni) Anakboru-mintori.&lt;P&gt;Hira dos do ai songon na laho marhajabuon. Anggo tarbahen do, ialop dear ma: ipajabu ma lobei parsahapan, dob ai maralop. Anggo hira lang tarbahen alop dear, adat na niasokan ma nasuhutkon bani parboru. Anggo ai pe lang tarbahen, adat marlua-lua ma. Ai marlua-lua pe adat do. Ai marhitei adat marlua-lua, hira na mangenet do ai, ase ulang sonari, tapi holi ma, anggo domma juppah panorang na dearhonsi, roh manggalar utang adat hu bani Tondong-parboru, ai ma igoran mangadati. Pori naijahani pe ai dalanni paroh boru na bayu, hatolu-masamsi ai, dos do horja pangalo-aloonkon bani boru na bayu in i rumah ni paranak. In ma na ginoran horja paunjukkon. Bani horja paunjuk anak in pe, pori lang tarbahen patuppuhon buei diha-diha, gok ma homa adatni anggo domma ijin Tolu Sahundulan, saud ibulangi boru na bayu in, ipaluluan, iboras tengeri, dob ai ijalohon boru na bayu in na dob saud ia gabe inang, ai ma marhiteihon na mansabeihon hiou (siluah) hu bani pargotongni, simatuani, par-Baptuaonni, Nasikani, Anakborujabu. Jadi, sedo buei ni jolma mambaen na saud partongahjabuon ni sidea in, tapi halani domma ijin pinomatni Tolu Sahundulan, anggo tarbahen pakon Lima Saodoran.&lt;P&gt;Dong do homa na marsidalian, bahattu do silahoan bani horja-horja in. Gakni sonai ididah sanggah manrohi horja ni diha-dihani. Hape namin, nanididahni ai ra do halani na bahattu do bunga-bunga ni lahoan paradaton, boi do homa halani ganup adat nabinotohni bani sab huta na palegan-legan i Simalungun ipadalan. Na deba homa halani domma maragu-agu pakon adat ni simbalog, hadalitan. Atap debanari halani na ibaen do horja-horja in songon show, pertunjukan, ase jagar nihurni. &lt;P&gt;Ai anggo pori tang urat ni lahoan paradaton do ipadalan, lang pala bahattu silahoan. Tarlobih ma anggo dobdob hinan itontuhon, adat na masa i huta naijahani do sipadalanon. Ulang ge isurahon padalankon adat ni ganup huta na dong i Simalungun, ai dong bei do hinalegan ni pandalanhoon bani huta na sada marimbang huta na sadanari, age pe samah Simalungun do namin.&lt;P&gt;Na mahol balosan ai ma anggo iparsidalian parugamaon. Dong ma deba ai parugama Kristen na lang tarjalo haporsayaonni lahoan na mansabeihon hiou, akkap biar ni uhurni bani sima-sima ni hasipelebeguon bani lahoan adat in. (Anggo duit ijalo ibere, ijalo do, asal ma ulang hiou). Dong homa do, parugama Islam, na lang tarbahen mardokah-dokah mangoromi, maningon sadari ni parmatei ni in do hu tanoh, halani ai lang be tarbahen horja sayur matua.&lt;P&gt;Hira boi do naarusi ai anggo halani parugama Islam do. Ai bani agama in hira domma iaturhon sonaha patutni pargoluhon (ijai ma paradaton) ni hajolmaon. Ai ma deba leganni humbani agama Kristen. Bani agama Kristen, hira lang iaturhon das hu bani paradaton. Porini pe dong hasomalan maningon marbaju banggal (&lt;em&gt;pakaian lengkap&lt;/em&gt; nidokan) Parhorja na mangidangi i gareja, sedo naniaturhon ni Bibel in, tapi hasomalan (adat) ni par Eropa do. Sonai ma homa ijia, soppat iaturhon Kuria na parlobei ase talag panjujung ni pagori sanggah i gareja. Hunjia nari ma lang be marbulang parinangon, lang margotong (atap lang martakkuluk) paramangon. Hape namin, mangihutkon paradaton ni halak Simalungun, tanda ni dob parinangon ai ma anggo domma marbulang; anggo lape marbulang, hira anakboru pe ai.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Sahap Simalungun&lt;/strong&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;Halani i huta ni halak Simalungun do au tubuh, halak Simalungun do homa Bapa-Inang pengintubuhku, sahap Simalungun do parlobei hubotoh. Parninggan ni hata sonari, bahasa ibu do hata Simalungun bakku. I parsikolahan pe panorang ia (i Sondiraya, das hu bani 1951) marsahap Simalungun do lobei. Dobni pe, dob kalas 2 atap 3 ase naparlajari sahap Indonesia. &lt;P&gt;Sobali hun parsikolahan, humbani parsaoran ari-ari pe na pasomal-somal ma homa marsahap Indonesia. Ra do marsipatuduh hapandeionni samah dakdanak marhitei na marsahap Indonesia samah dakdanak.&lt;P&gt;Hun gati do homa tangaron hata Toba. Ai asal ma pajumpah parhutaku pakon halak Toba, sai ipala-palai parhutakin do manisei marsahap Toba. Gakni halani basarni do ai. Boi do homa halani panjuljul ni uhur patuduhkon na ibotoh do sahap Toba. Boi do homa halani lang marsiarusan anggo sai nabahen sahap Simalungun, ai lang piga halak Toba na mambotoh sahap Simalungun, pori dong pe, na dob dokah manginsolat do i huta ni halak Simalungun. Hape halak Simalungun na dob huntoras, botoh do marsahap Toba. Gan, sanggah sikolah sidea sapari, Sikolah Zending, marsahap Toba do i sikolah. Tanda ni na dob marsikolah ai ma anggo ibotoh marsahap Toba. Lang pitah halani halak Toba do guru-guru na iparoh hu Simalungun ijia, tapi halani sonai iaturhon zending, marsahap Toba do i sikolah.&lt;P&gt;Ai ma ase sanggah danak ope au, soppat do longang janah mangapian ahu, huidah Bapa mambasa Hata ni Naibata hun langgatan laho marambilan, sahap Simalungun do luar hun pamanganni, hape Bibel hata Toba do ibasa. Hubotoh do Bibel hata Toba nabinasa ni on, ai huidah do ia mamboan Bibel hata Toba on. Ijia lape dong Bibel hata Simalungun. Gati do homa matuturian Bapanami ondi, malas tumang ma uhurni halani  iarahkon guruni ia dihut hu Silindung sanggah pakansi sikolah, ase dong mangurupi mamboan barang ni guru on. Tarbarita do gakni ijia, Rura Silindung jenges tumang, harohan ni na pandei-pandei songon guruni on. Megah ma ia dihut. Marsolu ma gan sidea hun Tigaras hu Balige, hunjai mardalan nahei manakkog, daoh tumang. Dob ai hampar ma use sidalanan. Lang piga dokah mandalani na hampar on, ididah ma hundatas ni reben ni na hampar on tanoh na hampar use itoruh ni reben on. Nini guruni, in ma Rura Silindung, siayakan ni sidea on. Sanggah roh Bapanami ondi manohu hanami hu Bandung tahun 1962, iboan hanami ma ia manatap Bandung hu panatapan Dago. Sanggah hundul-hundul hanami ijin, ituturiankon pe use pardalananni hu Rura Silidung nahinan ondi. Tapi nini ma use:’Huagan ma ia sijengesan, hape dong pe hape sijengeskonni ia i Bandung on.’&lt;P&gt;Sanggah danak ope au, ai ma tingki na mulak hanami hun parharawaan i Rambingan, Mappu, hu huta Partayuban (1947), longang ma homa au mangidah Kak Menna, botouhu, marsahap Bulanda hu bani soridadu ni Bulanda na manghasomani Abang Saridin ondi roh mangalop hanami hun Partayuban. Ai Kak Menna pakon Abang Saridin ondi soppat do marlajar sahap Bulanda sanggah sikolah sidea sapari i H.I.S (Hollandsch Inlandsche School) na marsahap Bulanda.&lt;P&gt;Hujia nari ma naring tubuh pangarusionku, dong bei do hape sahap ni bangsa na palegan-legan in. Ia Simalungun ia, marsahap Simalungun ma. Ia Toba, marsahap Toba, ia Melayu, marsahap Melayu, ia Bulanda, marsahap Bulanda. Nai homa Jawa, Sina, Koling, Jerman, Jepang, pnl.&lt;P&gt;Ai ma ase urah do dapot uhurhu ipudian ni ari sanggah hubasa nasinuratkon ni Pdt. J. Wismar Saragih ondi, patugahkon nahinatahon ni na marpambotoh, sahap do gan deba patuduhkon bangsa, sahap Simalungun do patuduhkon na dong do bangsa Simalungun. Na sihol hatahononni, anggo dong pe na marsahap Simalungun, hatahonon ma na dong do (ope) suku bangsa Simalungun. Anggo lang be dong na marsahap Simalungun, hira tuturian mando ongga dong suku bangsa Simalungun.&lt;P&gt;Longkot do bai paruhuronku nahinatahonni in. Hira in do panjuljul ni uhurhu ase sai hunjimot do au pabagashon pambotohku marsahap Simalungun. Irik ma homa hupapadam mangindahi hata Simalungun na gabe akkupni &lt;em&gt; (padanan) &lt;/em&gt; ni hata Indonesia na tarsuan bani utok-utokku. Tarlobih ma dob hulajou manurat marsahap Simalungun. Marhitei na hununut manurat marsahap Simalungun, lambin huahapkon ma na mahol do hape horja in. Gakni halani somalan ma diri manurat marsahap Indonesia, gabe paksa do hape use naparlajari janah na pasomal-somal manurat marsahap Simalungun. Gariada, palobei naponopkon do lobei hasomalan marsahap Indonesia humbani paruhuron diri, palobei isolukkon lobei paruhuron Simalungun, ase napungkah manurat marsahap Simalungun. Ai songon sahap Indonesia, sonai do homa sahap Simalungun, dong do parleganni sahap naniluarhon &lt;em&gt; (bahasa lisan) &lt;/em&gt; pakon sahap nanisuratkon &lt;em&gt; (bahasa tulisan) &lt;/em&gt;. In homa, halani domma somal diri manurat mangihutkon ruhut ni &lt;em&gt;bahasa tulisan&lt;/em&gt; Indonesia, lang hape tarjolom in laho manurat marsahap Simalungun, ai dong do homa ruhut &lt;em&gt;bahasa tulisan&lt;/em&gt; ni Simalungun. Ai pori laho manuratkon &lt;em&gt; ‘Aku pergi ke pasar’&lt;/em&gt;, lang hape boi ‘Ahu misir hu tiga’, tapi ‘Misir (ma) au hu tiga’ do. Atap mangkatahon &lt;em&gt; ‘Mereka makan’&lt;/em&gt;, lang boi ‘Sidea mangan’, tapi ‘Mangan (ma) sidea’ do. Ai ma ase gati do palobei hupalupa-lupa pardingathu pasal sahap Indonesia, hupagara-gara pardingatku marsahap Simalungun (pakon mar-ahap Simalungun). Dob sonai pe ase hupungkah manurat marsahap Simalungun.&lt;P&gt;Sanggah marsikolah (SMP Nasrani) au i Medan, lambin nabotoh ma bagei ni sahap. Anggo i sikolah, marsahap Indonesia ma. Halani humbuei do hasoman sasikolah parhata Toba, napaihut-ihut ma homa marhata Toba, ase marsiarusan. Pitah i rumah pakon i parmingguan ni halak Simalungun ma hansa nabogei janah nasahapkon hata Simalungun. Gari ai, sipata marsahap Indonesia ma diri marsahapi hu bani samah Simalungun. Ai anggo sai nanunut marsahap Simalungun, matangkastu ma diri parhuta-huta.&lt;P&gt;Dob i Jakarta au marhorja (sambil marsikolah, SMA), mamungkah tahun 1956, napaihut-ihut ma marsahap Betawi, age pe namin napinarsahapkon on lang halak Betawi, tapi samah partoloh do. In pe homa, hira na patugahkon na dob hundokah ma diri i Jakarta, lang be parhuta-huta. Pitah dompak samah Simalungun mando diri marsahap Simalungun. Ai pe marsibaen hasomalan ni bei do. Au pakon hasomanku par Raya, sahap Simalungun ni sin Raya ma. Anggo pajumpah pakon sin Huluan, napaihut-ihut ma sahap Simalungun ni sin Huluan. Anggo pakon Simalungun par Jahei-jahei do, napaihut ma sahap Simalungun ni par Jahei-jahei. In pe homa, hira hira na marsombuh sihol do hanami na marsahap Simalungun in. Anggo domma sombuh sihol, marsahap Indonesia ma. Ase ulang matandatu lalab songon parhuta-huta.&lt;P&gt;Dob i Bandung au marhorja (sambil kuliah i Fakultas Hukum UNPAD) mamungkah tahun 1960, naparlajari ma use marsahap Sunda. Sobali paurahkon pasaorhon diri-diri, paurahkon do homa mamboli sibolion, ai age pe marsahap Indonesia diri, marsahap Sunda do bahatan balosni na marjualan on. Ai marhitei na marsahap Sunda in do sidea patuduhkon par Bandung do sidea, halak Sunda do, sedo partoloh. Ai ma ase age pe onom tahun do hansa au i Bandung, soppat do hubotoh marsahap Sunda, gabe iagan halak do na halak Sunda au. Das hu bani sonari tene, anggo hubotoh do halak Sunda ia, marsahap Sunda do au manisei. Ai ma ase ra do sonai, halani itangar gakni suman do songon Sunda parsahapkon, gabe ipatangkas atap halak Sunda hunja au. Anggo domma sonai sungkun-sungkunni, hupatorang ma na halak Simalungun do au, tapi ongga dokah i Bandung. Anjaha marsahap Indonesia ma use au. (Rusak au anggo inunut marsahap Sunda, habotohan ma holi na otik do hansa hape hubotoh sahap Sunda. In homa, dong do panjuljul ni uhur bakku patuduhkon halak Simalungun do au).&lt;P&gt;Suhar ni ai pe ongga do masa. Sonai ma santorap, sanggah mardalani au i Bandung pakon hasomanku samah Simalungun, tuluy ma hanami hu sada kodei mamboli sigaret. Marsahap Sunda ma au mamboli sigaret on. Marsahap Sunda do homa parkodei on mambalosi. Jenges janah lappot hata Sundani. Dob naboli sigaret on, lape hundaoh humbani kodei on, marsahap Simalungun ma use au pakon hasomankon. Gakni itangar parkodei on do na marsahap Simalungun on hanami, nini ma humbani na daoh:’Ai halak Simalungun do hape nasiam. Au pe halak Simalungun do.’ Halani sonai nini, mulak ma use hanami hu kodei on marsahapkon parkodei on marsahap Simalungun. ‘Huagan do halak Sunda ham, ai parsahapmu ai nongkan hira tongon do Sunda ham,’ ningku. Nini ma homa mambalosi:’Au pe, halani pandeimu ai marsahap Sunda, huagan do halak Sunda ham.’ Dobni marsisungkunan ma hanami parhuta ja hinan i Simalungun. Malas bei ma uhurnami napajumpah on. Rattip ma parbualan marsahap Simalungun, ai hira marsombuh sihol ma hanami ai. Ipatorang ma homa na dob dokah do ia i Sunda, sompat do homa idalani huta bagas ni halak Sunda, ai tentara hinan do ia, na iparoh hun Sumatera Utara laho mamorang gerombolan DI/TII ondi gan sapari. Dapot uhurhu ma homa, halani na marsahap Simalungun in do hanami ase marsibotohan na samah halak Simalungun do hape. Tongon ma, humbani sahap (bahasa) do natandai suku bangsa.&lt;P&gt;Tapi, na mambahen lambin dong panjuljul ni uhur bakku mamokkuthon sahap Simalungun, ai ma halani iarahkon Abang Saralen ondi au bastu bani horjani mangkaluarhon &lt;em&gt; (penerbitan) &lt;/em&gt; ni Majalah &lt;em&gt;Panastas&lt;/em&gt;, marsahap Simalungun, hun Salemba 4-F.45 Jakarta, tahun 1957. &lt;P&gt;Pasal na mangadongkon majalah in, Abang Saralen ondi do sahalaksi, au mangurupisi, istensil do hansa, mamakei &lt;em&gt;stencil sheet&lt;/em&gt;, ukuran folio iloppit dua, lang ipacetakkon. Iarahkon do piga-piga hasomanni gabe &lt;em&gt;redaksi&lt;/em&gt;, deba ma ai Lawei Djaporman Saragih Sumbayak ondi, anak bungatubuh ni Pdt. J. Wismar Saragih, na ongga staf ni P. Voorhoeve sanggah mambaen &lt;em&gt;penelitian&lt;/em&gt; sahap Simalungun hu sab Simalungun paima roh Jepang tahun 1942, janah in ma gakni deba dalanni mambaen na horja Lawei Djaporman in i Lembaga Bahasa ni Fakultas Sastra UI na markantor ijia i Jl Diponegoro. Ai ma ase lepak do anggo ihatahon bani buku &lt;em&gt;A Spiritual Desert Journey&lt;/em&gt;, Penerbit: Panitia Jubileum 95 Tahun GKPS Distrik IV; 1998; hl. 12, partumpuan ni halak Simalungun na margoran ‘Dos ni Riah’ (ipajongjong 1952) mangadongkon Panastas.&lt;P&gt;Tarsingat pasal Lewei Djaporman in, dong do hutangar baritani, na humbuei do gakni partingkian &lt;em&gt; (catatan-catatan) &lt;/em&gt; ni sidea sanggah na mambaen penelitian in pakon Dr. P. Voorhoeve ia. Gakni dong do homa dokumen-dokumen. Jippo do gan isimpan in, ai ibotoh do na harga do in.&lt;P&gt;Dong lang adong be Lawei Djaporman ia, jippo ma homa rahutan ni dokumen in isimpan Botou tinading ni Lawei in, ipara-parahon gan. Ai ididah gakni harga do in bani Lawei ondi. Hansa gakni iagan do harga halani na boi do holi iduitkon. Age domma dokah isimpan, tapi halani lalab lang boi jadi duit, dobni gakni ibaen ma catatan-catatan pakon dokumen in pambungkus ni barang najinualni, dob markodei use Botou tinading ni lawei on. Ongga do hupasungkun panogolan ni Lawei Japorman ondi, atap na jippo pe isimpan &lt;em&gt;catatan-catatan&lt;/em&gt; nidokan in. Balosni:’Ongga do husungkun Atturang ai, gan lang taridah be age sanlambar.’&lt;P&gt;Boi hataonkon halani horja na mangkaluarhon &lt;em&gt;Panastas&lt;/em&gt; in ma mambahen napuho-puhoin habotohon marsahap Simalungun, tarlobih sahap Simalungun na isuratkon. Ai hira na marlajar ma diri ai, halani marsahap Simalungun do isuratkon panurat na laho sipamasukon hu bani majalah on. Dong do piga-piga hali ijia Bapa TMs Purbaraya na marianan i Simalungun manongos na sinuratkonni, jenges tumang sahap Simalungunni. Akkap hotopni ia manongos, lang use boi ganup nasinuratkonni on saud ipamasuk bani majalah ia, piga-piga dong do na lang saud masuk.&lt;P&gt;Tar dua tahun do hansa manggoluh &lt;em&gt;Panastas&lt;/em&gt; in. Gakni halani roh hottus ma Abang Saralen ondi mamongkutkon horjani i Serikat Buruh ni Kristen (KESPEKRI), gati homa iutus hu luar negeri, tading ma horjani parorotkon &lt;em&gt;Panastas&lt;/em&gt; in. Hape namin, lambin tambah do na marlangganan hun Simalungun.&lt;P&gt;Gakni halani domma soppat tarjai uhurhu, dob pindah au hu Bandung, hukaluarhon ma use hun Bandung majalah &lt;em&gt;Sauhur&lt;/em&gt; marsahap Simalungun. Anggo &lt;em&gt;Sauhur&lt;/em&gt; in, lang be istensil, tapi icetak ma. Huarahkon ma ijia Lawei U. H. Damanik na sanggah kuliah i IKIP Bandung gabe hasomanku redaksi ni majalah on. Napadihut ma homa ijia Norman Sitopu na sanggah kuliah i Fakultas Publisistik UNPAD. Na bahen ma ijia goranni partumpuan ‘Sauhur’ Bandung sahira Penerbit, ai in do goran ni partumpuan na pinajongjong ni halak Simalungun ijia i Bandung. Ibagas botoh ni Pangurus do napakeihon goran in. Pitah goran dassa humbani Sauhur in, ai haganup do huhorjahon sandiri. Sanggah ijia ma soppat hupaihut-ihut mangkorjahon in i percetakan, sipata dihut mangkorjahon &lt;em&gt;setting&lt;/em&gt; nidokan, ai ma mambuat &lt;em&gt;letter&lt;/em&gt; hun hotakni bei, mangatur partibal ni letter in hu bani hotak na igoran &lt;em&gt;ram&lt;/em&gt; atap &lt;em&gt;frame&lt;/em&gt;. Ai percetakan &lt;em&gt;handpress&lt;/em&gt; ondi pe.&lt;P&gt;Soppat do namin marrohan wissel ni langganan ni Sauhur in hun Simalungun. Tapi minop do use majalah in, ai lang tolap be manorushon halani modal na hurang.&lt;P&gt;Lambin tarjuljul ma use uhur pasomal-somalhon marsahap Simalungun dob ipungkahkon ‘Sauhur’ in mangadonghon partonggoan ni halak Simalungun i Bandung. Humbani partonggoan in ma roh dos ni panriahan ase ibaen parmingguan ni halak Simalungun i Bandung. Lang piga dokah, iresmihon Pimpinan Pusat GKPS ma jongjong GKPS Bandung, tahun 1964. Makkela Ephorus Pdt. J. Purba Siboro do roh manresmihon, isompathon roh hu Bandung (pakon Gr. Rudolf Purba, Anggota Majelis Gereja), ai sanggah hu Jakarta sidea mar-Sidang Raya DGI (ipudi ni ari gabe PGI use goranni), anjaha lanjar ijia ma GKPS ijalo gabe Anggota DGI (PGI).&lt;P&gt;Hira lang tarbahen be lang mamongkutkon marsahap Simalungun, ai ijia ma au itodoh gabe Pengantar Jemaat ni GKPS Bandung. Ai boi hatahonon halani hinaporlu ni marsahap Simalungun ai do mambahen na dos riah ijia pajongjonghon GKPS i Bandung. Au, hanami satangga, pagori ni Gereja Pasundan hinan do ijia. I Gereja Pasundan in do homa tardidi Inang-i-rumahnami tahun 1962, rap pakon dua niombahnami. Hape bahat do ijia halak Simalungun na tong markuria i hutani (i Simalungun) hansi pe domma hatahunan dob i Bandung. Dob napapangkei mase sonai, bahatan ma ai lang tarojur uhurni mandaftar hu bani gareja na dong i Bandung halani sihol ni uhurni ase marsahap Simalungun ma namin ia marsahap hu bani Naibata, ai marsahap Simalungun do Naibata manisei sidea sapari sanggah i huta.&lt;P&gt;Idagei hanami do homa songon nahinatahon ni sidea in, hansi pe lang dos. Ai sonin ijia roh pangindoan ni Inang-i-rumahku (dob tubuh niombahnami sikahanan), ase hubobai ia marminggu, huboan ma lobei hu HKBP Bandung. Sobali sukkod halani sahap, dihut ma homa ijia biak ni sidea Toba na i Bandung in mangolati, ai hira na marsipatuduh hadongonni do sidea roh hu gareja, ai ma marhitei omas-omas na pinakeini sidea bei. Manginsurut ma hanami, ai na masombuh do hanami. Huboan ma use hu GPIB na i Wastukencana. Na mambaen sundat hujin, ai ma halani ididah hanami hira pitah sanggah hundul i gareja in do hansa dong hasadaon, rap mandoding, rap martonggo, rap manangar Hata ni Naibata. Sonin kaluar hun gareja, hira lang dong na marsiseian, sonai hansa laho bei sada-sada. Na manisei hanami pe lang dong. Huboan ma use hu GKI Kebon Jati. Marsahap Indonesia do namin, tapi halani bueian Sina do pagorini, marsahap Sina do sidea dob kaluar gareja. Halani bohinami otik pe lang songon Sina, ipadaoh sidea bei ma panonggorni humbennami. Manginsurut ma hanami. Dobni hubobai ma hu Gereja Pasundan na i Kebon Jati. Marhata Sunda do, otik-otik domma naarusi. Tapi sonin kaluar gareja, mintor dong ma na manisei hanami, nini (marsahap Sunda):’Bangsa on pe ongga pajumpah hita, tene. Ija do rumah nasiam? Na rap ijon ma hita marminggu?’ Dobni ma use ase ibotoh hanami na parhorja ni Kuria do hape na manisei hanami on. Lang nabotoh hinan na parhorja ni Kuria, ai lang dong ubahni pakon simbuei, lang marbaju banggal songon na masa i Simalungun. Malas tumang uhurnami halani paniseini on. Ai ma ase hujai do hanami saudni mar Kuria, paima dong GKPS i Bandung. In homa, ijia mintor dong do Penginjil Wanita ni sidea na ra roh hu rumahnami (i Cisitu, Dago) sahali saminggu mangajari marguru. Patudu bai ma ai, ai parugama Islam hinan do Penginjil on, boru ni haji. Inang-i-rumahnami pe Islam hinan do. (Lang piga dokah dob na marminggu i Gereja Pasundan in hanami, roh ma dilo-dilo ni Abang Saridin ondi ase roh hanami hu Sondi, ai bahenon ni hanami niombah ma gan horja mambere na malum hu bani Bapa-Inangnami. Sanggah na roh in ma hanami hu Sondi, ‘manopoti’ ma au, ‘tarjalo’ ma homa Inang-i-rumahku, i Kuria HKBPS Sondiraya. Tapi anggo parguruanni saudni i Gereja Pasundan Bandung do).&lt;P&gt;Age domma mar Kuria i Gereja Pasundan hanami, janah domma homa sai naipaihut-ihut partonggoan marrumah-rumah ni sidea, sonin ipungkahkon dong partonggoan ni halak Simalungun si sahali sabulan, tarjuljul do homa au roh, janah ra homa au bastu patorsa-torsahon partonggoan in. Panjuljul ni uhurhu ijia ai ma ase dong dalan marsombuh sihol pakon samah Simalungun. (Ai Ketua ni Sauhur Bandung ijia parugama Islam do, ai ma Tulang Rasiaman Damanik ondi, boru ni Oppung Haji Ulakma Sinaga ondi do Atturang sinrumah ni Tulang in, tapi dihut do Ketua in roh hu partonggoan ni halak Simalungun on, gakni ididah marhiteihon ni partonggoan in do ia urah patumpuhon halak Simalungun, gakni hira na marsombuh sihol homa).&lt;P&gt;Ai ma ase sonin das panriahan laho pajongjonghon Kuria GKPS i Bandung, sompat do maruntol au ibagas uhurhu ijia. Ai nihurhu do, mase ma pala bahenon dong GKPS i Bandung, anggo na marhasadaon (Gereja yang Esa nidokan) do gareja-gareja na dob dong i Bandung pakon GKPS na i Simalungun.&lt;P&gt;Tapi songon na dob nataringati nongkan, tang panjuljul ni uhur pasaudkon dong GKPS i Bandung ijia, ai ma halani buei do ijia halak Simalungun na sundat mandaftarhon diri hu gareja-gareja na dong i Bandung, ai dong bei sihol ni uhur marsahap Simalungun namin ia marsuhutan bani Naibata, marsahap Simalungun namin Naibata maniseisi. &lt;P&gt;Dob jongjong GKPS i Bandung, dong hasadaon sa-Kuria in, lambin tangkas ma use naidah, lang marhitei sahap in tumang be mambaen na marrohan halak Simalungun hu GKPS, tapi halani hasimalungunonni do. Ai manggumol ma use ahap pardiha-dihaon mangihutkon ruhut ni paradaton Simalungun, manggumol budaya Simalungun na dob dong bani.&lt;P&gt;Ipudian ni ari, lambin huarusi ma use, sanggah halak Simalungun do ia isisei janah idilo Naibata. Janah dob ibalosi dilo-dilo ni Nabata, saud ia Kristen. Lang dong suruh ase itallushon hasimalungunonni, ase gabe halak Kristen hansa, tapi tong do ia halak Simalungun, Simalungun na dob Kristen, atap pe Kristen Simalungun.  Gariada, hira boi do hatahonon, halak (suku bangsa) Simalungun.do idilo Naibata ase gabe bangsa ni Naibata, bangsa na dob manjalo Ambilan Na Madear (Injil). Halani in ma homa ase garejani pe igoran Gereja Kristen Protestan Simalungun. &lt;P&gt;Ai ma ase girah do dapot uhurhu, lang na langlang au tong halak Simalungun pori pe domma jadi Kristen.&lt;P&gt;Dihut ma pangkorhon ni na huidah i Gereja Pasunden ase jumpah pangarusion sisonin bakku. Ibagas pargoluhonni, marpala-pala do halak Kristen Sunda ase tong sidea halak Sunda age pe domma Kristen. Habasaron ni Sunda tong do juppah bani na dob Kristen. Gariada, habasaron ai lang be marsipakulah-kulah, lang formalitas tumang, tapi humbani gok ni uhur ma.&lt;P&gt;In homa, hira ris do mambotoh, ipala-palai na dob Kristen in ase tong sidea Sunda, halani marhiteihon na sonai ai do ase saud sidea ‘manggarami’ samah Sunda. Lang ipapulig bani, lang ipadaoh dirini humbani bangsani, suku bangsa Sunda.&lt;P&gt;Halani ai, lalab do hujolom pangarusion sisonin age ronsi nuan. Martongon do au, sisurahonon do dong gareja na marsahap Indonesia (irik marbudaya Indonesia). Tapi sura-sura in sedo na marpanalang hinaporluni dong gereja suku nidokan. Ai sadalan do ai hu bani pardong ni naginoran bangsa Indonesia. Humbani buei suku bangsa do pardong ni bangsa Indonesia in, halani ai, lang isurahon mangagouhon suku-suku bangsa in, hot do &lt;em&gt;Bhinneka Tunggal Ika&lt;/em&gt;. Sonai ma homa garejani. Dong do gareja Indonesia. Tapi dong do tong gereja suku. Bani gareja Indonesia in itombei ma ruhut parsaoranni (paradatonni), lang be paradaton ni suku. Bani &lt;em&gt;gareja suku&lt;/em&gt;, domma dong hinan ruhut parsaoranni (paradatonni), ai ma na marbona humbani budaya ni suku in.&lt;P&gt;Sonai ma homa namin GKPS. Anggo halani sahap Simalungun hinan do (deba) mambaen na manjae Kuria na dong i tongah-tongah ni halak Simalungun humbani HKBP, na mararti do ai na &lt;em&gt;gareja suku&lt;/em&gt; do GKPS. Halani gareja suku do, ruhut parsaoranni pe marondolan ma namin hu bani budaya Simalungun, budaya na dob ‘igarami’ Ambilan Na Madear. Budaya in do paleganhon GKPS humbani gereja Indonesia.&lt;P&gt;Dob huparuhurhon use ipudian ni ari, nihurhu dihut do pangarusion pasal gareja suku in na manjuljul uhurhu ase mulak au hu Siantar naijia, dob marpussa sikolahku i Fakultas Hukum UNPAD, Bandung (1966). Na husurahon ijia, ase boi dihut au pamajuhon Simalungun, suku bangsaku. Tapi sompat do ijia bani sura-sura in mangihut sura-sura ase namin i Kantor Pusat GKPS ma au horja, jadi pegawai. Gakni halani huidah, marhitei GKPS do boian na pasaud sura-sura pamajuhon Simalungun. Gariada tene, Kuria (na ipudi ni ari margoran GKPS) do patimbulhon Simalungun, budaya Simalungun do ipakei Naibata padoraskon parrarat ni Kuria hu sab Simalungun. &lt;P&gt;Mambaen na lang saud hubaen lamaranku ase jadi Pegawai ni GKPS, ai ma halani nini Abang Saridin ondi, boian do naurupi GKPS anggo hundarat diri roh, ulang jadi Pegawai ni GKPS. Ai ma ase sonai do saudni. &lt;P&gt;Masam do horjaku hubaen i masyarakat, tapi horja dompak GKPS sai hununut do nunutku. Parninggan ni Makkela Pdt. J. Wismar Saragih ondi, parutang do nini ia bani halak Simalungun, au pe hira na manggalar utang do huahap na mar-GKPS in, manggalar utang do mar-Simalungun in. Dong do panotap bani uhurhu, anggo na marosuh do Naibata bani sura-sura in, lang anjai lang, itumpaki janah ipargogohi Naibata do pasaudkon in sibar tuk ni gogoh na binere ni Naibata hubakku.&lt;P&gt;Sanggah na mulak in au hu Siantar (1967), manggoluh pe Makkela Pdt. J. Wismar Saragih ondi. Hupala-palai do roh manjumpahisi hu rumahni i Parluasan. Hira na marguru do parrohkin. &lt;P&gt;Sanggah na roh in ma ahu ijia, ipatuduh bakku nasinuratkonni, ai ma &lt;em&gt;Memorial / Pardingatan humbani Pargoluhon ni Pandita J. Wismar Saragih (1888-1963) &lt;/em&gt;, otobiograpini. Dob hubasa alebas, pitah baturni do hansa namin ope, husungkun ma ia mase mangirik-irik ari-ari ni pargoluhonni ibaen buku ni in, masa lang ibatur mangihutkon bagei ni horja atap pe paruntolon pargoluhonni. In homa mase lang sahap Indonesia ibaen, ase humbuei na boi mambasa.&lt;P&gt;Gakni martongon do ia na dearan do ibatur mangihutkon bagei ni horja na ipongkutkonni sadokah goluhni, porini ma ai: parjuljul ni uhur ase marsikolah, pasal horja haguruonni, pasal horja ha-Pangulu-balei-onni (hira dos songon Sekretaris Daerah sondahan on), pasal hapanditaonni, pasal paruntolonni pasayurhon hata Simalungun, sonai age budaya Simalungun, pasal &lt;em&gt;Comite Na Ra Marpodah&lt;/em&gt; pakon Parbukuan ni Pan-Djaporman, pasal horjani na mardomu bani politik, pnl. Ai hira ganup do ipongkuthon, rap mardalan, rap marsidungdungan ganup horja in, manghamkam ganup aspek ni pargoluhon ni halak Simalungun (dihut pakon pargoluhon seksual).&lt;P&gt;Martongon do homa ia, dong do dearni isuratkon marsahap Indonesia, ase boi iarusi halak nasinurahonni, naihagoluhkonni, nanihalojahonni sadokah goluhni.&lt;P&gt;Gakni halani na iparhatongon in ma ase ibere bakku sada &lt;em&gt;eksemplar tindasan&lt;/em&gt; ni nasinuratkon ni on (domma iketik, talup-talup ia sandiri do mengetik). Ipatugah ma homa, ia asli ni buku na marsahap Simalungun in  domma iondoskon bani Djaporman, anak partigorananni, pakon bani Djahiram (J. D. Sinaga), panogolanni, i Jakarta, ase sidea mangindahi dalan ase saud in i-terbit-kon. Nini ma homa:’Pala-palai ma holi mambahen sahap Indonesiani pakon baturni songon na hinatahonmai,’ irik iondoshon ma homa bakku sarahutan dokumen nanisimpanni sadokahni on, ai ma na mardomu hu bani pangkalojahon ni sidea sapari ase saud sahap Simalungun ipakei i sikolah sending pakon i Kuria, pakon debanari na mardomu bani hasimalungunon.&lt;P&gt;Husimpan pe das hu bani sonari dokumen na binereni on bakku. Ipudi ni ari use, piga-piga humbani dokumen in hu-&lt;em&gt;copy (off-set) &lt;/em&gt; mambalosi pangindoan ni Sekjen GKPS (Pdt. H. M. Girsang) ase isimpan i Perpustakaan ni GKPS (ai ma sanggah markantor-pusat i Jl Sudirman ijia GKPS, orod hu bani kantor in ipajongjong homa Perpustakaan ni GKPS).&lt;P&gt;Tapi anggo tonah ni Makkela Pdt. J. Wismar Saragih in ase hupala-palai manuratkon biograpini marsahap Indonesia, lape saud hulahoi. Na mambahen matah uhurhu ijia, ai ma halani marsahap Indonesia (Melayu?) do saud iterbitkon bukuni on, dob ialimhon Djaporman, gakni halani maningon sonai do ase ra BPK Gunung Mulia mangkaluarhon. Ialimhon ma homa na husuratkon &lt;em&gt;In Memorium&lt;/em&gt; pasal Pandita in, ipamasuk bani buku in. Halani marsahap Indonesia do saudni bukuni in, husurahon ma use ase namin iterbithon asli ni bukuni in na marsahap Simalungun, ase boi lanjar pabahatkon buku sahap Simalungun.&lt;P&gt;Humbani dokumen nabinere ni Makkela Pdt. J. Wismar in ma use roh bagasni pangarusionku pasal hinaporlu ni horja parorothon hata Simalungun, sonai age hadomuan ni sahap (pakon budaya) Simalungun pakon pardong ni GKPS.&lt;P&gt;Domma na tarsingati nongkan, iaturhon Zending do ijia ase marsahap Toba i Sikolah Zending, sonai age i Kuria na dob marjongjongan i Simalungun. Gan, soppat do ipungkah Pdt. Simon (na isuruh hu Bandar) mangalimhon piga-piga parlajaran Hata ni Naibata hu bani sahap Simalungun, tapi lang gakni sai iporluhon Zending horja ai.&lt;P&gt;Dobhonsi Pandita pe Makkela J. Wismar Saragih ondi ase ipungkahkon janah inunut mangindohon bani Zending pakon bani Pamarentah ijia, ase sahap Simalungun ipakei i sikolah zending na dong i Simalungun sonai age i Kuria.&lt;P&gt;Rap manggogohkon ma Pdt. J. Wismar in pakon Abangni, ai ma Pangulu Balei Jaudin Saragih. Sidea na dua-marsanina in ma manghalojahon, Pdt. J. Wismar hun hapanditaonni, Pangulu Balei Jaudin hun &lt;em&gt;politik pemerintahan&lt;/em&gt;. &lt;P&gt;Sanggah marsikolah pandita pe J. Wismar, domma inunut mangalimhon doding-doding na somal ipakei i sikolah pakon i Kuria. (In ma ipudian ni ari na gabe buku &lt;em&gt;Haleluya (Puji ma Jahowa), in ma Buku Doding ni Halak Kristen na marhata Simalungun&lt;/em&gt;, Rokaman Parlobei 1937, hinaluarhon ni Comite Na Ra Marpodah Simalungun). Sanggah Pesta Pirak 25 Tahun Kuria Raya, ikaluarhon ma homa buku etek-etek, ai ma &lt;em&gt;Pesta Pirak ni Kuria Raya&lt;/em&gt;, marsahap Simalungun. (Pasal buku in, sonon ma isuratkon Pandita in bani buku &lt;em&gt;Memorial&lt;/em&gt;-ni: ‘Hunja do pokok parokamkon (buku) ai? Dong do sada lombu ni Guru Wismar, ijual sidea i Raya, itongos do duitni ai hu Sipoholon f 40,- ai ma pokokni manrokam buku na etek ai 500 ex. Isuruh do ijual i Raya paima pesta ai hargani f  0,10 sada. Bois do ganup ijual, tapi duitni f 14,- do das bani.’).&lt;P&gt;Sanggah Pesta Pirak in ma homa ipungkahkon parsahapan pajongjonghon Comite Na Ra Marpodah.&lt;P&gt;Dob saud ia jadi Pandita, ipungkahkon ma padashon Ambilan Na Madear marsahap Simalungun, sonai age marhitei budaya Simalungun, ai Pandita Evangelis do lobei horjani. Ai ma ase sanggah Evangelis in ia, tudu parroh ni hu sada huta sanggah manabari parhuta in, palobei manabari ma homa ia, iinggouhon gomos tabasni ase itangar parhuta in. Marhitei na manabari on ma ia ase marrohan parhuta in. Ituturihon Pandita in do in bani Memorial-ni, nini: ‘Salpu ai marsisurdukkon dembanni ma halak nongkan bani guru panabas on (Pdt. Wismar), lanjar manungkun:’Par ja do ham guru?’ Balosni:’Sin Raya sini Purba do dahkam, sin Dolog sini Panei; naija pe lang na mubah, anggo dong na marholong ni atei.’ Dob ai martutur ma sidea. Humbani hata tabar in do ipungkah Pdt. Wismar marambilan.’&lt;P&gt;Ia Pangulu Balei Jaudin, abang ni Pdt. Wismar, marloja-loja mangindohon hu bani Raja-Raja Simalungun, ase marsibaen suratni bei Raja-Raja Simalungun mangindohon hu bani Pamarentah Bulanda ase sahap Simalungun ipakei i parsikolahan na dong i Simalungun. Bani dokumen na binere ni Pdt. Wismar in bakku, dong do arsip ni surat ni Raja Dolog Silou, Raja Raya, Raja Purba, Tuan Sidamanik, pnl. &lt;P&gt;Ihatahon Raja Raya do bani suratni na marari 13 Oktober 1930 hu bani &lt;em&gt;Beheerder der Zendings-Volkschoolen in Simelungun&lt;/em&gt;, nini: &lt;em&gt;Dengan hormat, Saya maklumkan kehadapan Paduka Tuan, Sudah begitu lama dan begitu jauh saya perhatikan pengajaran dalam Zeneintw-Volkshool di Simalungun, tarutama dalam Landschap Raya, yang diberikan dalam bahasa Batak Toba dan tidak dalam bahasa Batak Simelungun sendiri. Maka hal itu adalah membuat kerugian dan kerusakan besar bagi bangsa Batak Simelungun sejati, sebab: I. Pengajaran dalam Zendings-Volkschool disini tentulah amat lambat, kalau dibandingkan dengan pengajaran dalam Volkschool yang lain yang memakai bahasanya sendiri, seperti di Toba, Karo dan lain-lain. Sebab selagi murid-murid mempelajari huruf-huruf dan hitungan yang mudah-mudah, ia harus juga mempelajari bahasa asing. II. Oleh karena bahasa Batak Toba diajarkan di Simelungun, maka adalah sebagai merusakkan pergaulan yang baik dalam hal tutur bahasa dan adat istiadat pergaulan hidup di Simelungun. Sebab ada banyak diantara bahasa Batak Toba menjadi pantang atau malu bagi bangsa Simelungun, dan hal itulah kadang-kadang melukai pikiran orang, sehingga dianggap bahasa Batak Toba itu ada merusakkan adat.&lt;P&gt;Paduka Tuan ada maklum juga, bahwa adat dari tiap-tiap bangsa, adalah nyata juga dalam tutur bahasanya. Kalau bahasa rusak, tentu adatpun rusak. Dan kalau adat rusak, maka bangsapun menjadi pecah-belah. Sebab pengikat tiap-tiap bangsa ialah adat istiadat bangsa itu sendiri.&lt;P&gt;Kalau bangsa Batak Simelungun tiada seikat dalam adat istiadatnya sendiri, tentulah menjadi susah juga kepada pemerintahan.&lt;P&gt;Bahwa saya ada dengar khabar, bahasa Paduka Tuan tiada setuju kalau dalam Volkshool di Simelungun dipakai bahasa Batak Simelungun. Akan tetapi khabar itu tentulah tiada harus saya percayai, sebelum saya mendapat khabar dari Paduka Tuan sendiri.&lt;P&gt;Oleh sebab itu, maka saya berharap dengan sangat akan mendapat khabar dengan segera dari Paduka Tuan, apa Paduka Tuan ada setuju atau tidak setuju yang bahasa Batak Simelungun dipakai menjadi voertaal dalam Zendings-Volkschool di Simelungun. Dan kalau Paduka Tuan ada setuju, supaya sama-sama kita membuat permohonan tentang hal itu kepada Pemerintah Tinggi,&lt;P&gt;De Raja van Raya, (tertanda: kptk) &lt;/em&gt;.&lt;P&gt;Ihatahon Raja Purba do bani suratni No. 46a/18, marari 4 Maret 1932: &lt;em&gt;Dengan hormat, Berharaplah saya dengan sangat akan pertulungan paduka Tuan, suka berkenan atas maksud surat saya dd. 11 Januari 1932 No. 46/18, yaitu tentang hal memakai buku-buku pelajaran dalam bahasa Batak Simalungun pada sekolah-sekolah desa. Maka berharaplah saya, dengan seboleh-bolehnya supaya hal memakai buku-buku yang tersebut dilakukan dengan segera. De wk. Raja van Purba&lt;/em&gt;. (na dob iubah do ejaan ni in humbani ejaan lama hu bani ejaan baru / EYD).&lt;P&gt;Hun bani dokumen in nabotoh ma homa na dong do surat ni Pangulu Balei Jaudin hu bani Dr. J. Warneck, Ephorus ni HKBP, dong homa balos ni Ephorus in, deba ma ai parsahapan ase ipakei sahap Simalungun i sikolah-sikolah Zending na dong i Simalungun.&lt;P&gt;Sobali in, dong do homa dokumen napatugahkon na marrapot do ijia guru-guru i Raya ari 2 Nopember 1929, ibobahon R. Schneider, Pandita na i Pamatang Siantar anjaha Beheerder ni ganup Sikolah Zending. Bani rapot in ipatugah do, dob itimbangi rapot in nanipatongah ni Pangulu Balei Jaudin, ibaen Pdt. R. Schneider ma haputusan, janah iolobkon rapot, sonon:&lt;P&gt;&lt;em&gt; ‘I. Mamungka sadari on (2 November 1929) ingkon marlajar hata Batak Simalungun ma angka Pandita, Guru, Evangelis, Helper manang Sintua halak Tapanuli na mangula di Huria Raya (Simalungun), asa dibagasan hata i ibana mangajarhon dohot marjamita di Hata ni Debata tu halak Batak Simalungun, anggiat tumibu rarat Harajaon ni Debata di halak Batak Simalungun.&lt;P&gt;‘II. Molo dunga adong buku Hata ni Debata di halak Batak Simalungun, ingkon i ma ajarhononhon di Gareja manang parjamitaon tu halak Simalungun.&lt;P&gt;‘III. Ndang jadi dohonon ni halak Tapanuli tu halak Batak Simalungun, dipangajarion, parpunguan dohot parjamitaan di Hata ni Debata, hata Batak Toba na gabe subang manang hailaon di halak Batak Simalungun. Dibagasan tempo sataon on mamungka sian ari 2 November 1929, molo adong na mandok hata subang manang hailaon di halak Batak Simalungun di pangajarion, parpunguan dohot parjamitaon manang tu anak sikola di halak Batak Simalungun, ingkon aluhononhon ibana tu Karapatan asa dipinsang ala na mandok hata subang manang hala hailaon tu dongan na torop in.’ &lt;/em&gt;&lt;P&gt;Humbani dokumen in, huidah ma pangkalojahon ni sidea sapari ase saud sahap Simalungun ipakei i sikolah pakon i Kuria. Hira na ipaksa do ijia Zending marhatongonkon dong do sahap Simalungun, dong do suku bangsa Simalungun, maningon sahap Simalungun ma ipakei.&lt;P&gt;Inunut Comite Na Ra Marpodah ma homa mangkaluarhon buku-buku na marsahap Simalungun. Deba ma ai (nasinuratkon ni Pdt. J. Wirmar) &lt;em&gt;Podah pasal Marhorja (1929), Panggomgomion (1929), Buku Titah (Katechismus Lutheri) (1931), Haleluya (doding gareja) (1931), Liturgi pakon bani Pesta (1931), Pangibulan (bani parguru tardidi/haporsayaon) (1931), Sitolu Saodoran I, II, III (parlajaran mambasa) (1931), Rudang Ragi-ragian I, II, III (partolongan ni guru-guru, pnl) (1932), Padan Na Basaia (Napinapondok) (1933), Padan Na Baru (Napinapondok) (1934), Ruhut Manurat (Tata Bahasa) (1934), Partingkian ni hata Simalungun (Kamus) (1934), Agenda Gareja na banggal (1937), Pituah Banggal (sexuele leven/zaken) (1938) &lt;/em&gt;, pnl. Tahun 1931 ipungkah ma homa dong majalah &lt;em&gt;Sinalsal. &lt;/em&gt; &lt;P&gt;Dob saud marsahap Simalungun i Kuria-Kuria na dong i Simalungun, lambin roh mulgapni ma na dong do suku bangsa Simalungun. Gakni dihut ma deba in manjuljul ase ibaen ijia Distrik Simalungun ni HKBP (1940).&lt;P&gt;Ipudi ni ari use, hira boi do hatahonon, marbikkas humbani sahap Simalungun in do mambaen na ibaen Sikolah Pandita i Pamatang Raya, pabahatkon Pandita na marsahap Simalungun mangidangi halak Simalungun.&lt;P&gt;Ijia gakni dong pe par HKBP na marparnalang hinaporlu ni sahap Simalungun in bani halak Simalungun. Ai dob tammat Sikolah Pandita na i Pamatang Raya (na marsahap Simalungun in), soppat do roh gorei hun Pearaja ase lang maningon i Simalungun ganup Pandita in mangidangi. Hape na mambere balanja ni Pandita in sadokah marsikolah, tuppak boras ni halak Simalungun do.&lt;P&gt;Hira in ma use sikkam mabarbarni mambaen jongjong sandiri ma Kuria-Kuria ni halak Simalungun, lang be ibagas HKBP. Ibahen ma Sinode Distrik Simalungun (tahun 1952) gabe Synode Bolon,  mar Pimpinan Pusat sandiri, mar Majelis Gereja sandiri. Tapi ase dong dalan manriahkon panjaeon in hun HKBP, ibaen ma goran ni gareja na baru in HKBP Simalungun (HKBPS), janah Wakil Ephorus do goran ni Ephorusni, lang mintor Ephorus igoran, hassi pe namin lang be dong pardomuan ni HKBPS pakon HKBP.&lt;P&gt;Dokah do homa ase saud dear marsijaloan HKBP pakon HKBPS pasal panjaeon in. Ai lobih do 10 tahun ase juppah dos ni riah (1963), janah dob torsa panjaeon in, lang be HKBPS goranni, tapi jadi Gereja Kristen Protestan Simalungun (GKPS) ma.&lt;P&gt;Anggo napanarianhon parroh janah parrarat ni Ambilan Na Madear i Simalungun in, hira boi do hatahonon, bani nombas 25 tahun parlobei (1903-1928), marsahap Toba do Naibata ibahen Zending manisei Simalungun. Halani na marsahap Toba in do pararathon Ambilan Na Madear (pakon na pajongjong parsikolahan), hira boi do hatahonon, lappa do hansa horja pararatkon Ambilan Na Madear (pakon parsikolahan in), lappa laho mambahen tobanisasi. Dong do sintongni anggo ihatahon sonin, ai hira otik do hansa na saud jadi Kristen ibagas na 25 tahun in.&lt;P&gt;Bani nombas 25 tahun paduahon (1928-1953), igogohkon halak Simalungun ma ase marsahap Simalungun ma sikolah pakon Kuria itongah-tongah ni halak Simalungun (bani halak Simalungun do hansa, lang bani ganup tanoh ni halak Simalungun). Saud do jumpah in. Gariada, manggogohkon ase marsahap Simalungun in ma bossirni manjae Kuria-Kuria ni halak Simalungun hun HKBP, jongjong sandiri ma gabe HKBPS.&lt;P&gt;Anggo nahatahon nongkan, lappa mambahen tobanisasi do horja pararathon Ambilan Na Madear sadokah 25 tahun parlobei, suhar ni ai pe ra do boi hatahonon, ai ma: lappa laho patimbulhon sahap Simalungun (pakon halak Simalungun) do horja pararatkon Ambilan Na Madear bani nombas 25 tahun paduahon. Lappa ase boi jongjong sada gareja i Simalungun, sirang hun HKBP.&lt;P&gt;Gakni namin sedo lappa hansa na marsahap Simalungun in. Ai hira na ituppaki Naibata do pangkalojahon patimbulhon sahap Simalungun in, ai marhiteihon ni in gabe marimba-imba ma halak Simalungun roh manjalohon Ambilan Na Madear. &lt;P&gt;Hira bani ujung ni nombas 25 tahun paduahon in ma homa par hot ni sahap Simalungun. Ai ma marhitei na dob dong &lt;em&gt;Padan Na Baru&lt;/em&gt; (1953), ai ma &lt;em&gt;Perjanjian Baru&lt;/em&gt; na marsahap Simalungun, nanialimkon ni Pdt. J. Wismar Saragih, hira in ma pamungkah i-baku-hon sahap Simalungun.&lt;P&gt;Domma namin marnurut i-baku-hon Comite Na Ra Marpodah sahap Simalungun marhitei namangkaluarhon buku-buku marsahap Simalungun. &lt;P&gt;Bani mungkahni i-baku-hon sahap Simalungun in, sompat do tubuh parjungilan i tongah-tongah ni samah Simalungun, mase hira sahap Simalungun ni sin Raya ibahen gabe sahap Simalungun. Mase lang sahap Simalungun ni sin Huluan atap Jahei-jahei. Gakni halani ai ma deba mambaen na isungkun Pdt. J. Wismar sonaha nini Dr. P. Voorhoeve (&lt;em&gt;peneliti&lt;/em&gt; sahap Simalungun na iparoh Pamarentah tahun 1937). Dapotsi ma balos: ‘Harajaon Raya do hansa i Simalungun on humbani Harajaon na 7 in na so balog pakon parsahap na legan. Harajaon Raya, Harajaon-Harajaon Simalungun (parhata Simalungun) do simbalogni: Panei, Padang Bedagei, Dolog Silou, pakon Purba do simbalogni. Anggo na legan ai, dong marbalog pakon parhata Toba (Tanoh Jawa, Siantar, Panei, Purba, Silimakuta), pakon parhata Karo (Silimakuta, Dologsilou)’.(Tonggor buku Memorial ni Pdt. J. Wismar Saragih).&lt;P&gt;Ongga do homa husungkun Pdt. J. Wismar in mase songon na mago-mago sip ia, inunut hansa manurat ibagas sahap Simalungun ni sin Raya. Pondok do balosni: Suman do ai songon sahap Jerman nahinan. Paima ialimhon Martin Luther Bibel hu bani sahap ni sidea i tanoh Jerman, lape dong na igoran sahap Jerman, dong bei do dialek-ni. Tapi dob dong Bibel nanialimhon ni in, gabe in ma use na ginoran sahap Jerman.&lt;P&gt;Saud do tongon sonai. Hira na isuratkon ni sidea in ma (i Raya) saudni na ginoran sahap Simalungun. &lt;em&gt;Dialek&lt;/em&gt; do na palegan-legan. Ai hira sahap Simalungun na dob i-&lt;em&gt;baku&lt;/em&gt;-hon in ma ipaihut-ihut Pdt. Dj. Petrus Purba sanggah na mangalimhon Padan Na Basaia (pakon manakkasi use Padan Na Baru na dob ialimhon ni Pdt. J. Wismar) humbani tahun 1958 das hu bani tahun 1971, hape par Mariah Purba Saribu do Pandita in, sedo sin Raya.&lt;P&gt;Pasal horjani man-&lt;em&gt;revisi, koreksi&lt;/em&gt; ampa &lt;em&gt;penyempunaan&lt;/em&gt; ni Padan Na Baru, ihatahon Pdt. Dj. Petrus Purba do bani buku autobiograpini (buku &lt;em&gt;HamuliaonMu do Na Huhasiholi ale Jahowa, Autobiografi &amp; Biografi Pdt. Dj. Petrus Purba, Goluh pakon Parhorjaanni&lt;/em&gt;, Pematangsiantar 2004):&lt;P&gt;‘... lang pala songon borat ni manghorjahon Padan Na Basaia be. Halani domma adong ihut-ihuton, ai ma na iterjemahkon ni Pdt. J. Wismar na dob adong/icetak tahun 1953. Anjaha lang pala buei homa na porlu sempurnahonon. Halani jimot janah pandei tumang do Pandita ai hinan menterjemahkon in, Hansa piga-piga istilah ase lobih topat hubani aslini, ai mando na irevisi, isempurnahon hanami.’&lt;P&gt; (Sanggan mambasa otobiograpi ni in, sompat do longang uhurhu, sonia ma jimotni Pandita in mangalimhon Padan Na Basaia hu bani sahap Simalungun, lang maragu sahap Indonesia, hape sanggah manuratkon otobiograpi ni in ia, lang songon jimotni ondi be, ai bahat ma maragu sahap Indonesia. Humbani sahapni nongkan pe, taridah ma na bahat maragu sahap Indonesia, deba ma ai: i&lt;em&gt;terjemahkon, icetak, sempurnahonon, menterjemahkon, istilah, aslini, irevisi, isempurahon&lt;/em&gt;. Gakni halani na lang be tarbensi be songon jimotni mangalimhon Padan Na Basaia ondi, akkap tuani; tapi ra do homa na ituntuni, ase urah arusan ni pahoppuni. Atap halani naijahani pe in, diatei tupa do hatahonon soppat pe Pandita in manuratkon biograpini).&lt;P&gt; Age pe domma humbani hira tahun 1930 ipungkahkon marsahap Simalungun i Kuria ni halak Simalungun, tahun 1963 jongjong ma GKPS, tahun 1971 domma hataonkon salosei horja na mangalimhon Bibel in, tapi tahun 1977 pe ase saud dong Bibel na marsahap Simalungun.&lt;P&gt;Hira dobhonsi na marsahap Simalungun in ma i Kuria, pairik ma homa marbudaya Simalungun pararathon Ambilan Na Madear hu bani halak Simalungun.&lt;P&gt;Ai tarbarita do na marbudaya Simalungun do ijia &lt;em&gt;Kongsi Laita&lt;/em&gt; (ipajongjong pagori ni Kuria, &lt;em&gt;kaum awam&lt;/em&gt;, tahun 1931 i Sondiraya) mambahen pangarahon. Ai bani panohuon ni &lt;em&gt;Kongsi Laita&lt;/em&gt; in marrumah-rumah, hira panohuan pardiha-dihaon do ibahen sidea. Isurdukkon do lobei demban tangan-tanganni, dob ai iluarhon ma ‘hata ni demban’ ni in, ai ma na laho padashon Hata ni Naibata do parrohni sidea in. &lt;P&gt;Ipudi ni ari, sobali marhitei panohuon in, marsuruhan ma homa Kongsi Laita mangarah hu huta-huta. Marsibaen tuppakni (tuppak boras) ma pagori ni Kongsi Laita in ase dong bohal ni suruhan nongkan.&lt;P&gt;Sanggah parroh ni Jepang, jongjong ma &lt;em&gt;Parguru Sakni si Kristus (PSK) &lt;/em&gt; (1942). Martuturian ma piga-piga na ongga dihut marguru in, ipodahkon do gan bani sidea ase sanggah marbuali i Kodei Kopi, dob tolu barang lima menit marbuali, maningon nasompathon ma padashon Hata ni Naibata. Ai ma ase hira ganup do na ongga PSK in jadi parhorja ni Kuria i pudian ni ari. Sada na hudingat tangkas ai ma St. Mentah Sinaga, hasoman sahorjanami i GKPS Sambu Baru. Partiga-tiga horbou do horjani (iboli hun huta-huta, ijagal i Medan), tapi ayak do tong uhurni manlahoi horja i Kuria. Dobni pe hubotoh, hape na PSK ondi do ia sapari.&lt;P&gt;Sadalan hu bani partimbul ni sahap Simalungun in, ipatimbul ma homa bagei-bagei &lt;em&gt;aspek&lt;/em&gt; budaya Simalungun, hansi pe naring do hansa. Ai paima ai, hira ganup do &lt;em&gt;aspek&lt;/em&gt; budaya ipantangkon i Kuria. Na margotong hinan do paramangon (pakon na dob garama), gabe na ulang ma in i gareja, maningon talag do panjujung. Marobu hinan do anggo dong parinangon lang marbulang, ai hira anakboru do anggo lape marbulang, gabe lang be marobu, gariada boi ma lang marbulang, ai maningon talag do panjujung i gareja. Pahata gonrang pe ipantanghon na dob Kristen do, halani gan boi do marhitei na pahata gonrang in ‘pahutahon simagod’ barang ‘begu-begu’, boi homa manghorhon dong na siaran.&lt;P&gt;Pdt. J. Wismar Saragih ondi do gan mamungkahkon ase horja paunjuk anak (ai ma sanggah horja paunjukkon anakni, Djaporman, naijia) ibahen salosei sadari. Paima ia, hira 8 borngin do horja in, ai ibagas na 8 borngin in do diha-diha roh manuppak.&lt;P&gt;Pahata gonrang sanggah dong horja-horja, hira lang be ipantangkon. Manggonrangi (atap mandingguri) na matei sayur matua pe boi ma. &lt;P&gt;Ai ma ase mungkahni jongjong GKPS, hira dihut do parjongjong ni in patimbulhon use bagei &lt;em&gt;aspek&lt;/em&gt; budaya Simalungun. Hira marhitei aspek budaya in ma deba GKPS patuduhkon &lt;em&gt;identitas&lt;/em&gt;-ni, tanda ni na &lt;em&gt;persekutuan&lt;/em&gt; Kristen halak Simalungun do GKPS..&lt;P&gt;Sonai ma ijia, sanggah itodoh au manguluhon (Ketua Umum) Jubileum 80 Tahun Ambilan Na Madear i Simalungun, na i-&lt;em&gt;pusat&lt;/em&gt;-hon i Medan. Domu do riah ijia ase taridah paltak marhiteihon Jubileum in &lt;em&gt;identitas&lt;/em&gt; ni halak Simalungun, ia ma marhitei budayani. Sobali hitei patimbulhon halak Simalungun i Sumatera Utara (pakon i Indonesia), budaya in ma homa hitei mangarahkon ase marodoran na ganjang roh halak Simalungun hu Medan.&lt;P&gt;Aspek budaya sanggah Jubileum in, deba ma ai: bahenon mangan riap, anjaha ase ulang dong na tolkasan songon na masa bani Jubileum i Siantar, iaturhon ma tipak pangugashonon ni Kuria-Kuria na i Medan (ai Kuria-Kuria na i Medan do manghasuhutkon horja in); bahenon do doding pakon tortor Simalungun (ai ma ase ijia ma ipatortor lobih 300 halak anak sikolah hun Sikolah-Sikolah ni GKPS, hira &lt;em&gt;tarian massal&lt;/em&gt; i Stadion Teladan, marsisarihon hiou, bulang pakon gotongni do panortor in); naonjaphon ma homa ase haganup na roh hu Jubileum in marsiboan tuppakni, ai adatni do ai marsiboan tuppakni roh hu pesta, ai hailaon do ai roh hira martoloh mangan tumang; napindohon ma homa ase ganup parinangon marbulang roh hu Jubileum in, paramangon pe margotong; saud do sonai, ai hira ris do parinangon roh marbulang, tapi anggo paramangon nani hira satongah do hansa.&lt;P&gt;Malas tumang ma homa halak Simalungun na roh in, ai marsahap Simalungun ma homa Pamarentah (ai ma naniwakilhon bani Menteri Cosmas Batubara) padashon &lt;em&gt;kata-sambutan&lt;/em&gt; ni Pamarentah.&lt;P&gt;Hira sonai do homa sanggah Jubileum 100 Tahun i Pematangsiantar. Hansa, bani Jubileum 100 Tahun in, marhitei gual, doding, pakon liturgi (&lt;em&gt;tata kebaktian&lt;/em&gt;) ma na tangkas ipataridahkon &lt;em&gt;identitas&lt;/em&gt; Simalungun. Bani liturgi in, gual parahot ma ibaen sahira &lt;em&gt;prae-lidium&lt;/em&gt; (ai dong do parahot na margoran ‘Hundul-hundul ma Tuhan’), iinggouhon ma tonggo mansopotkon dousa (ai ma marhitei inggou tangis-tangis pakon taur-taur, janah marhitei doding Simalungun ma homa Kuria mangauhon tonggo mangindo hasasapan ni dousa in), dong ma homa Psalmen GKPS, hiou Simalungun ma homa ibahen bani anjap-anjapni.&lt;P&gt; Hira mamungkah humbani parjongjong ni GKPS in ma homa lambin ipatimbul doding Simalungun dihut gabe doding ni Kuria. (Bani buku &lt;em&gt;Bibel pakon Haleluya&lt;/em&gt;, Edisi Jubileum, Lembaga Alkitab Indonesia Jakarta, 2003, humbuei ma &lt;em&gt;Lagu Rakyat Simalungun&lt;/em&gt; ibahen gabe doding i gareja, legan ope doding-doding na maringgou Simalungun natinombei ni St. A. K. Saragih).&lt;P&gt; Hunjin naidah, hira lang tarsirang parrarat ni Ambilan Na Madear pakon partimbul ni sahap Simalungun. Hira lang tarsirang pardong ni HKBPS (na jadi GKPS use ipudian ni ari) pakon partimbul ni hata Simalungun. &lt;P&gt;Ai ambit lang do sanggah na pararatkon Ambilan Na Madear in ipatimbul (use) sahap Simalungun, na laho minop hinan ma sahap Simalungun in, sasap sonin-sonin hansa, janah na laho soluk hinan ma sahap Toba. Ai ambit lang ibahen GKPS sahap Simalungun in (pakon budayani) gabe &lt;em&gt;identitas&lt;/em&gt;-ni, ra na minop hinan ma sahap (pakon budaya) Simalungun. Pag diri mangkatahon sonai, halani sobali horja in, sobali Gereja na dobni margoran GKPS in, hira lang adong na legannari na boi sobuton patimbulhon ronsi pasayurhon sahap Simalungun. Age Partuha Maujana Simalungun (na ipajongjong ni partuha ni maujana Simalungun tahun 1965 ondi), hira boi do hatahonon, lang ope dong bokasni patimbulhon, parorothon ronsi pasayurhon sahap Simalungun. Pamarentah pe lang, ai hira na marlopas-utang do hansa pamarentah pori dong pe ibaen buku parlajaran sahap Simalungun i piga-piga sikolah ni pamarentah.&lt;P&gt;Goran Simalungun ra do hot do dong halani domma ibaen in gabe goran ni &lt;em&gt;daerah pemerintahan&lt;/em&gt;, ipungkah ma ai sanggah na ibaen Bulanda ondi dong &lt;em&gt;daerah pemerintahan&lt;/em&gt; na igoran &lt;em&gt;Simelungun dan Karo-landen&lt;/em&gt;, janah dob jongjong Republik Indonesia, ibahen ma ‘Simalungun’ goran ni &lt;em&gt;daerah pemerintahan&lt;/em&gt; (Kabupaten). Ra do goran ni daerah mando ‘Simalungun’ in, lang be goran ni sahap &lt;em&gt; (bahasa) &lt;/em&gt;, lang be goran ni suku bangsa.&lt;P&gt; Suhar ni na mar-‘ambit’ nongkan pe homa, hira dos do. Ai ambil lang halani sahap Simalungun, ra lang pala dong hinan GKPS, hinaotikni ra do lang pala ibaen goranni Gereja Kristen Protestan Simalungun.&lt;P&gt; Domu hujin ma ase sai marpanungkun do uhur, mase ma nani ipudian ni ari on, hira lang songon jimot ni sapari ondi jimot ni GKPS patimbulhon, parorothon ronsi pasayurhon sahap Simalungun. Ai naidah, songon na lambin roh lansei do GKPS manghargahon sahap Simalungun, &lt;em&gt;bahasa lisan&lt;/em&gt; sonai &lt;em&gt;bahasa tulisan&lt;/em&gt;.&lt;P&gt; Nini Sarmedi, Anggiku, santorap bani surat-e-ni: ‘I GKPS marambilan pandita marsahap Simalungun, sipata maborit pinggol manangar halani ‘marpasir-pasir’ songon nanisobut nokkan ai halani kesalahan pemilihan kata pakon susunan kata na mangadopsi bahasa Indonesia (contoh na hotop na tangar: ‘na ija’ sebagai terjemahan ‘yang mana’). Ise do mangajari pandita on marsahap Simalungun? Ibotoh do tongon marsahap Simalungun? Aha do buku parlajaranni ase ibotoh hata Simalungun atap aha do standarni ase boi ilopas ia marsahap Simalungun sanggah marambilan hun langgatan? Mase anggo laho marsikolah i Amerika maningon dong Toefel 550 baru boi ijalo, tapi anggo i GKPS lang dong ujian bahasa mintor boi marambilan. Atap na lasseitu ma hita sonai.’&lt;P&gt;Halani dos do pangidahku pakon Sarmedi in, gati do huluarhon i loulouan, janah dobni huluarhon ma homa i loulouan ni Seminar sanggah mar-seminar sidea i Jakarta mangalo-alo Jubileum 100 Tahun Ambilan Na Madear i Simalungun, nikku do: &lt;em&gt;’Bahkan, dari mimbar gereja sudah semakin sering dikumandangkan hata tabas (=bahasa mantera), yakni bahasa “gado-gado”, mencampur-adukkan kata-kata yang bersumber dari berbagai bahasa, dengan maksud agar khotbahnya dimengerti pendengarnya dan ‘lebih berwibawa’’&lt;/em&gt;.&lt;P&gt;Lang sanggah na manluar &lt;em&gt; (bahasa lisan) &lt;/em&gt; tumang hansa na maragu in sahap, dihut do age sanggah manuratkon &lt;em&gt; (bahasa tulisan) &lt;/em&gt;. Buei tumang ma maragu sahap Indonesia, baturni pe songon baturni sahap Indonesia ma, lang be mangihuthon ruhut manuratkon sahap Simalungun.&lt;P&gt;Gati do homa hutarsingati pasal in sanggah marbuali pakon piga-piga Pandita ni GKPS. Hunjin ma hubotoh, deba Pandita GKPS in mangkatahon sanggah Sikolah Minggu do hansa sapari iparlajari marsahap Simalungun. Halani ai, dob jadi Pandita ni GKPS pe ia ase ipasomal-somal use marsahap Simalungun. Tapi, dong do homa Pandita ni GKPS in na tangkas do ibotoh marsahap Simalungun. Na mambaen maragu sahap Indonesia ia marambilan, halani nihurni maningon sonai do ase iarusi pagori ni Kuria GKPS si sonari on. Gariada, dong do Pandita ni GKPS in na mangkatahon, gan halani sonai do igolpahon Parhorja ni Kuria in paima masuk parmingguan, ai buei ma gan pagori ni Kuria in na lang mangarusi sahap Simalungun. &lt;P&gt;Sonai ma homa gakni sidalian ni sipanurat bani majalah &lt;em&gt;Ambilan pakon Barita GKPS&lt;/em&gt;. Ai bani majalah in pe hira lang be dong na tipak janah totor marsahap Simalungun, hira na igalot-galotkon mando, maragu-agu pakon sahap Indonesia, sipata &lt;em&gt;kalimat&lt;/em&gt;-ni &lt;em&gt;kalimat&lt;/em&gt; Indonesia, hata pinakeini hata Simalungun. Gariada, na manuratkon marsahap Indonesia pe buei do maragu sahap Simalungun.&lt;P&gt;Sonai ma santorap, hulajou do manongos surat-e (&lt;em&gt;e-mail&lt;/em&gt;) marsahap Simalungun hu bani sada Pandita GKPS. Bani balosni, ilajou Pandita on do namin marsahap Simalungun, tapi dobni marsantabi ma ia, ase marsahap Indonesia ia paganjangkon balosni on. Huarusi do namin mase sonai Pandita in, ai hubotoh do i Jakarta ia marianan humbani hadakdanakonni nari, sanggah i STT pe marsahap Indonesia do, sanggah &lt;em&gt;studi&lt;/em&gt; S2 pakon S3 pe marsahap Inggris do (i &lt;em&gt;luar negeri&lt;/em&gt;). Dob mangidangi i GKPS pe ase ipasomal-somal marsahap Simalungun.&lt;P&gt;Domu hujin, gabe hudingat ma Pdt. F. Siregar sapari, longang do uhurhu sonia ma pandeini marsahap Simalungun. Hudingat ma homa Pdt. Tappenbeck. Sanggah ipatongah sidea ijia otik horja mangalimkon Bibel hu bani loulouan i GKPS Jl Sudiman Pematang Siantar, mangapian do au pandeini marsahap Simalungun, tarlobih ma ai pasal parbatur ni &lt;em&gt;kalimat&lt;/em&gt;. &lt;P&gt;Gakni sidea in (pakon piga-piga Pandita halak Jerman na ongga mangidangi i GKPS), marsangaja do marlajar sahap Simalungun, lang songon Pandita halak Simalungun, lang (pala) marsangaja marlajar sahap Simalungun.&lt;P&gt;Tapi ra do gakni homa halani biak ni hajolmaon do in. Sipujion do anggo botoh marsahap &lt;em&gt;asing&lt;/em&gt;. Lape sipujion anggo &lt;em&gt;bahasa ibu&lt;/em&gt; do hansa ibotoh. Halani sedo sahap &lt;em&gt;asing&lt;/em&gt; sahap Simalungun bani Pandita ni GKPS, gabe lang pala sipujion anggo botoh ia marsahap Simalungun.&lt;P&gt;Halani ai ma gakni homa ase bahat halak mangapian bani Inang-i-rumahku, ai ibotoh do marsahap Simalungun, hape halak Sunda (hinan) do. Iagan sidea in ma homa na huajari ia marsahap Simalungun. Hape namin sedo halani na huajari, tapi na dapotsi do in hun GKPS, marhitei doding pakon sahap Simalungun na ipakei i parmingguan pakon i partumpuan ni Wanita GKPS. In homa, humbani mungkahni das ia i huta Sondiraya sapari, mintor dong do panjuljul ni uhur bani mamongkuthon marlajar sahap Simalungun. Ai ma ase ibotoh atap na manrisaisi do diha-dihanami na marsahap Simalungun in.&lt;P&gt;Atap na lang suman pe in mambaen dong panjuljul ni uhur, tapi sipala-palaan do ase dong panjuljul ni uhur mangguruhon sahap Simalungun. Pori na sihol mang-&lt;em&gt;kampanye&lt;/em&gt;-hon dirini ia i loulouan ni halak Simalungun, ai ma hape ibahen panjuljul ni uhur mangguruhon sahap Simalungun. Pori na sihol mansiatkon dirini do ia, ai pe boi do gabe panjuljul ni uhur. Pori na sihol pataridahkon &lt;em&gt;identitas&lt;/em&gt; na Simalungun do ia, ai pe boi do gabe panjuljul ni uhur. Pori na sihol jadi Pandita GKPS do ia, ai ma hape panjuljul ni uhur mamongkutkon pabagashon parbinotohanni marsahap Simalungun.&lt;P&gt;Age pe sonai ningku, janah hansi pe girah do hupongkutkon ase boi au manluar pakon manurat marsahap Simalungun, malungun do homa uhurhu, halani huidopkon diringku, sanggah hubasa surat-e ni Sarmedi, anggiku, nini: ‘Au pe baru sadar, lang ongga huajari niombahku marsahap Simalungun, ai utang ma namin ai (memang lang iajari sinrumah homa sidea sahap Jorman – ra salah ma homani ai). Tapi lang dong homa halak na mangarahkon ase marsahap Simalungun sidea. Ija ma kursusni ai, I sikolah minggu do? Ijai pe marsahap Malayu do sidea...’ Malungun uhurhu halani sonai do homa i rumahku. Hape namin, na urah do bani dakdanak marlajar sahap, anjaha nini na marpambotoh, lang pala mahua age piga-piga masam ni sahap napodahkon. Ai ma ase sonari, hupungkahkon ma mamodahkon sahap Simalungun hu bani pahoppuku, si Martin. Ai ma ase hansi pe lape gok umurni 5 tahun, domma ibotoh manluarhon ‘O, Yesus hasomani hanami haganup, Pasada uhurnami ase torang ganup.’ Humbani TV podas do dapotsi doding-doding ni &lt;em&gt;Peterpan, Raja, Samson&lt;/em&gt;. Tapi ibotoh do homa mandodingkon &lt;em&gt;Ser ma dengan-dengan&lt;/em&gt; pakon umpasani: ‘Na suan ma timbahou, botou, Dua gantang sadari, Na ubah ma parlahou, botou, ulang songon sapari.’ Gendo in pardingatan bani magira na ongga do napodahkon, hansi pe sasakkabah do hansa. Gendo dong pardingatan bani na dong do sahap Simalungun, na dong do suku bangsa Simalungun.&lt;P&gt;Nini na marpambotoh gan, anggo 500.000 halak do hansa buei ni simada sada sahap (&lt;em&gt;bahasa&lt;/em&gt;), na laho sasapnari mando sahap (&lt;em&gt;bahasa&lt;/em&gt;) in ibagas 20 tahun nari. Anggo tongon do na hinatahon ni na marpombotoh in, tanda halongangan (&lt;em&gt;mujizat&lt;/em&gt;) do na masa i Simalungun naijia, ai sanggah ipatimbul sahap iSimalungun naijia ondi, lang das 100.000 halak Simalungun. Halongangan do age das hu bani sonari, ai tar 500.000 do hansa halak Simalungun. (Mangihutkon laporan ni Pangulu Balei Jaudin Saragih hu bani Jepang, bani statistik &lt;em&gt; ‘rayat Kerajaan Negeri Simelungun’&lt;/em&gt; 1937, pitah 87.696 do halak Simalungun, 50.348 halak Toba, 38.953 halak Jawa. Mangihutkon Susukkara ni GKPS tahun 2006, 207.278 halak do pagori ni GKPS; ra sibahatanni ma 500.000 halak Simalungun anggo pakon na marugama Islam, RK, ampa na legannari ai).&lt;P&gt;Jadi, tubuh ma sungkun-sungkun, ididah hanami GKPS (pakon halak Simalungun) do nani tanda halongangan in?&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Doding, Inggou, Hagualon, pakon Tortor&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;Humbani hadakdanakonnari, domma tubuh pangarusionku na palegan-legan do hape doding, inggou, gonrang (hagualon), sonai pakon tortor ni bangsa na palegan-legan in.&lt;P&gt;Halani i huta ni halak Simalungun do au sanggak dakdanak, somalan ma doding, inggou pakon hagualon ni Simalungun hubogeihon. Inangnami ondi pe gati do idodingkon doding-doding ni halak Simalungun sanggah pasarankon ia i sopou juma. Sada na tangkas hudingat ai ma &lt;em&gt; ‘Ija Juma Tidahan’: Ija juma tidahan, botou; tidahan i jumamu. Ija jolma pindahan, botou; usih songon rupamu&lt;/em&gt;.&lt;P&gt;Gati do homa nabogeihon inggou, ai ma anggo dong na manginggouhon “Taur-taur ni Sim Bandar’. Gati do homa nabogei inggou ‘Tangis-tangis’ sanggah dong na mateian. Tabas pe gan iinggouhon manabashon. Sonai homa mambasa ‘Surat Sapuluh Siah’. Tapi anggo tabas pakon namambasa in, lang ongga hutangar, sipasumanni do hansa humbani na patorangkon pasal in.&lt;P&gt;Anggo hagualon, sanggah panorang hadakdanakonku, sahali-sahali ma hansa dong bogeionkon, ai ma anggo dong na pahata gorang (sanggah horja malas ni uhur) barang sanggah dong na manggonrangi (mandiguri, sanggah horja sayur matua). Sanggah dakdanak au, ai ma sanggah na marhuta i Sondiraya hanami, humbani na daoh sipata nabogei alolol ni ogung. Gan hun huta Sigundaba do roh ni alolol ni ogung in. Ai martorap ra do manggual nasi Tulang (Tuan Sigundaba), hira na latihan, sedo halani dong horja-horja. Ogung ‘Sitandol’ do gan ogungni, ai ma ase boi do tartangar alololni hun nadaoh. Gan, ogung pusaka ni Harajaon Raya do gan “Sitandol’ in, na iayob hun Harajaon Nagur nahinan. Age pe hubogei do alolol ni ogung in naijia, lang homa ongga roh au manonggor na manggual in i Sigundaba, hansi pe lang das sabatu daohni hun rumahnami i Sondiraya.&lt;P&gt;Girah do homa hubotoh hinalegan ni &lt;em&gt;kesenian&lt;/em&gt; in. Ai ra do Inangnami ondi mangengen-engen, nini:’Anggo Toba, sonon do nini gualni: tokkuldo, tokkuldo, tanda do hita Toba, martupuk do pinggolta.’ (Hassi pe namin naijia do gakni ai, martupuk do pinggol ni halak Toba, age dalahi. I Simalungun, pinggol ni naboru do hassa martupuk). Sanggah na mangengen-engen in ia, iangkat ma homa tanganni, rap dompak hu lobei, otik itoruh ni osangni.&lt;P&gt;Lambin magodang au, lambin huidah ma hinalegan ni &lt;em&gt;kesenian&lt;/em&gt; ni bagei-bagei suku bangsa i Indonesia on. &lt;em&gt;Kesenian&lt;/em&gt; in ma deba patuduhkon na dong suku-bangsa.&lt;P&gt;Humbani hadakdanakonari do marosuh au mar-&lt;em&gt;kesenian&lt;/em&gt;. Ai ma ase ringgas do au mardiateihon na margitar, na marsulim, na manggual, na marsarunei, na martarompet, na manortor. Gati do homa hulajou mangguruhon deba humbani habotohon &lt;em&gt;kesenian&lt;/em&gt; in. Tapi, gakni lang targogohkon, ai lalab do lang hubotoh margitar (hansi pe sompat do hubotoh naija odohonkon mambaen &lt;em&gt;kunci C, kunci F, kunci G&lt;/em&gt;), lalab do lang hubotoh marsulim, lalab lang hubotoh manggual (sobali ‘sakitin’), lalab do lang hubotoh mandoding (hansi pe hubotoh do mar-not, tapi anggo mandodingkon, hotop do &lt;em&gt;fals&lt;/em&gt;), lalab do lang hubotoh manortor (hansi pe hubotoh do mangondokkon). Gariada, dob gabe Bapa (ni pitu niombahnami) au, sompat do huboli &lt;em&gt;keyboard&lt;/em&gt;, huparlajari ‘marpoti’ mambasa &lt;em&gt;Buku Ende&lt;/em&gt;. Tapi lalab do lang boi. Parninggan ni na deba ma, nini: ‘sedo gogoh, &lt;em&gt;angleh&lt;/em&gt; do’.&lt;P&gt;Age pe sonai, sanggah parana au i Jakarta, dihut do au mar-&lt;em&gt;musik&lt;/em&gt; rap pakon piga-piga hasoman, ai ma sanggah dong &lt;em&gt;Orkes Parlajang&lt;/em&gt; (tahun 1957), janah sompat do hanami &lt;em&gt;Orkes Parlajang&lt;/em&gt; marpiga-piga hali mar-&lt;em&gt;musik&lt;/em&gt; i RRI Jakarta, &lt;em&gt;siaran langsung&lt;/em&gt;. Sipata mar-&lt;em&gt;bas&lt;/em&gt; do au isuruh, ongga do homa isuruh mandoding. Sanggah na mandoding in ma au, &lt;em&gt;siaran langsung&lt;/em&gt;, sompat gagap Abang Anggaraya Saragih Garingging ondi padomuhon gitarni pakon dodinghon, ai &lt;em&gt;fals&lt;/em&gt; do gan au mandodingkon.&lt;P&gt;Sompat do homa dihut au manortorhon tortor Simalungun rap pakon hasoman namaposo i Jakarta, dob &lt;em&gt;latihan&lt;/em&gt; hanami piga-piga hali i &lt;em&gt;Theatre Mahasiswa&lt;/em&gt; Universitas Indonesia. Ia tortor in sedo na laho tortorhonon idahon ni loulouan halak Simalungun, tapi idahon ni loulouan par Jakarta do. Hira na patandahon Simalungun do hu bani loulouan sa Indonesia.&lt;P&gt;Ijia ma huparlajari &lt;em&gt;teori&lt;/em&gt; ni tortor Simalungun: ondokni hutoruh do (sedo huatas songon tortor Karo), towod maningon tong rapat, lang bulih ranggang, langkahni pe sada nahei do manlangkah, mangihutkon langkah in do nahei nasadanari, abak ni tangan hira na padudang do, sangkidop mata do hansa boi dos dompakni, pnl. (Ongga do homa husungkun Abang Anggaraya ondi, mase lang ongga ia unduk manortor. Balosni: biak ni partuanon do lang unduk manortor, paruma do boi sonai. Sonai do homa sanggah Tondong diri, lang unduk manortor, Boru do boi unduk panortorni dompak Tondong).&lt;P&gt;Hira in ma hansa ongga hulahoi horja na mandoding, mar-&lt;em&gt;musik&lt;/em&gt;, pakon manortor. Pitah mar-koor ma hansa ongga sobali ni in, ai ma sanggah na dihut au pagori ni &lt;em&gt;Mannen-koor&lt;/em&gt; Sektor Timbang Galung, sektor ni GKPS Jl Sudirman, Pematangsiantar.&lt;P&gt;Dob i Pematangsiantar au, ai ma sanggah manjolom jabatan Sekretaris Universitas Simalungun, tarjuljul do uhurhu mangkoseihon &lt;em&gt;pertunjukan&lt;/em&gt; tortor Simalungun, ai ma igoran &lt;em&gt;Semalam di Simalungun&lt;/em&gt;, marianan i Aula IKIP Nommensen. Ase tubuh panjuljul ni uhur in ai ma ase dong na mangorganiser &lt;em&gt;pertunjukan&lt;/em&gt; ni doding pakon tortor na iparhalilian ni Tulang Taralamsyah Saragih, na sai tong mangkoseihon &lt;em&gt;latihan &amp; kursus&lt;/em&gt; tortor Simalungun i Medan. Ai anggo dong &lt;em&gt;Group Musik/Tari&lt;/em&gt;, dong ma namin homa na mangorganiser &lt;em&gt;pertunjukan&lt;/em&gt;-ni, janah humbani &lt;em&gt;pertunjukan&lt;/em&gt; in ma namin goluh ni &lt;em&gt;group&lt;/em&gt; nongkan (pakon halakni), lang be humbani holong ni atei ni &lt;em&gt;donatur&lt;/em&gt;.&lt;P&gt;In homa, nasurahon do patimbulhon Simalungun (halak pakon budayani) marhitei &lt;em&gt;pertunjukan ‘Semalam di Simalungun’&lt;/em&gt; in. i Siantar/Simalungun. Ai age pe huta ni halak Simalungun do Siantar/Simalungun, apala ijin ma Simalungun porlu ipatimbul.&lt;P&gt;Hira &lt;em&gt;sukses&lt;/em&gt; do hataonkon horja in. Ai saud do boi humbani duit ni dapot marhitei na manjual &lt;em&gt; ‘undangan&lt;/em&gt;’ balanja ni &lt;em&gt;group&lt;/em&gt; na iparoh hun Medan in (hansi pe i USI do nabahen ianan parbornginan ni sidea, ase &lt;em&gt;gratis&lt;/em&gt;). &lt;P&gt;Age pe &lt;em&gt;sukses&lt;/em&gt; horja in, dong do homa na hurangni na so tarlupahon au. Ai ninuhurhu hinan, boi ma dong &lt;em&gt;honor&lt;/em&gt; ni Tulang Taralam in humbani pertunjukan in. Hape, lang saud bani na sahira &lt;em&gt;honor&lt;/em&gt;-ni ia, parnortorni na margoran Nangkir do saudni manoyam. Dob salosei pe &lt;em&gt;pertunjukan&lt;/em&gt; in ase ipatugah Tulang Taralam bakku na sonai do hape. Gan, hira na ipaksa do gan ia sonin sidea das i Siantar. Anggo lang gan isuhuni pangindoan ni panortor in, lang saud ia manortor, hape ia do &lt;em&gt;bintang&lt;/em&gt; ni tortor in. Halani sonai do gan pangondam ni panortor in, tias ma Tulang Taralam, iberehon ma ganup na sahira &lt;em&gt;honor&lt;/em&gt;-ni on. Dearan ma tias ia, ase ulang bador lang saud &lt;em&gt;pertunjukan&lt;/em&gt; in.&lt;P&gt;(Lang hubotoh tangkas atap halani in ma gakni deba mambaen tarhundokah Tulang Taralam in marborngin i USI, rap pakon hanami, ai hanami satangga pe i USI in do marrumah bani panorang in. Nabaen ma Tulang in mangianhon sada kamar i Lantai II. Hira tiap borngin do ia pahata &lt;em&gt;clarinet&lt;/em&gt;-ni, doding Simalungun. Sanggah na rap in ma hanami idobhon Tulang in horjani mambaen buku tarombo &lt;em&gt;Saragih Garingging&lt;/em&gt;; dob ai iberehkon bakku ase au parokamhon pakon pakaluarhon. Saud do hukaluarhon buku &lt;em&gt;Saragih Garingging&lt;/em&gt; in tahun 1981, dob huugut-ugut mangulakkon mangetik sandiri bani mesin tik, hortas &lt;em&gt;folio&lt;/em&gt;, dob ai i-&lt;em&gt;foto-copy 50%&lt;/em&gt;, ai ma i &lt;em&gt;off-set&lt;/em&gt; jadi buku. Domma i Jambi Tulang Taralam, isaraya Gubernur Jambi patorsa-torsahon &lt;em&gt;seni budaya&lt;/em&gt; ni par Jambi, sanggah nakaluarhon buku &lt;em&gt;Saragih Garingging&lt;/em&gt; in. Humbani buku in pe lang saud dapotan &lt;em&gt;honor&lt;/em&gt; Tulang in, ai &lt;em&gt;uang cetak&lt;/em&gt;-ni pe lalab do lang mulak).&lt;P&gt;Dob i Medan au marhuta, hulajou do use mangorganiser &lt;em&gt;pertunjukan kesenian&lt;/em&gt; Simalungun.&lt;P&gt;Ai ma ase ongga do dong &lt;em&gt;siaran TV-RI Medan&lt;/em&gt; pasal horja parunjukon i Simalungun. Naboan do hu Raya ijia &lt;em&gt;camera-man&lt;/em&gt; ni TV-RI. Ijin ma itikkup sonaha patureihon dayok na binatur, mamungkah humbani manangkap dayok, manrangrang, das hu bani na mambatur. Sonai ma homa horja paroh boru na bayu.&lt;P&gt;Ongga do homa nabahen &lt;em&gt;pagelaran&lt;/em&gt; ni horja adat in i Gedung TV-RI Medan. Lanjar naparoh ma &lt;em&gt;group&lt;/em&gt; panggual hun huta, ase itingkup gual Simalungun i TV-RI.&lt;P&gt;Sanggah manghoseihon Jubileum 80 Tahun (GKPS), husaraya ma Rospita Purba, borunami hun rumah ni Abang Saridin ondi mambaen batur ni tortor Simalungun &lt;em&gt; (tari massal) &lt;/em&gt;, ronsi mambaen &lt;em&gt;latihan&lt;/em&gt;-ni i Sikolah-sikolah ni GKPS i Raya (pakon &lt;em&gt;general repetisi&lt;/em&gt; i Tanoh Lapang Pamatang Raya). Lanjar sadalan hujin nasaraya ma mambaen &lt;em&gt;musik&lt;/em&gt;-ni, dob ai itikkup. (Hunjin ma homa hubotoh, dong do hape hinalegan tortor &lt;em&gt;massal&lt;/em&gt; pakon na somal, ase boi taridah &lt;em&gt;gerak&lt;/em&gt; ni tortor in bani lapangan na bolag songon Stadion Teladan. &lt;em&gt;Musik&lt;/em&gt;-ni pe maningon na paromban ma hujin, ai ma ase songon na hinsah do &lt;em&gt;musik&lt;/em&gt;-ni).&lt;P&gt;Ongga do homa huhorjahon horja mangorganiser &lt;em&gt;pertunjukan&lt;/em&gt; i Wisma Kartini, Medan. Naparoh ma piga-piga &lt;em&gt;group/sanggar&lt;/em&gt; hun Siantar/Simalungun, nabere ongkosni pakon na sahira ari-arini. (Ai na marhorja bei do panggual pakon panortor in, lang humbani hagualon pakon habotohon manortor in manganni). Naarapkon do biaya ni &lt;em&gt;pertunjukan&lt;/em&gt; in boi tutup humbani duit boli ni ‘undangan’. Natuntuni do ijia lang mangarapkon duit humbani &lt;em&gt;donatur&lt;/em&gt;. &lt;P&gt;Huonjapkon do borunami, si Lydia, pakon piga-piga Pemuda bani horja in. Nihurhu hinan, marhitei horja in ma hupatuduh na boi do nabahen horja mangorganiser &lt;em&gt;pertunjukan&lt;/em&gt; in gabe sada bidang sihorjaonkon. Ai bani negara na dob maju pe, lang dong na saud gabe &lt;em&gt;petinju profesional&lt;/em&gt; anggo lang dong &lt;em&gt;menejer&lt;/em&gt;-ni. Sonai do homa &lt;em&gt;bintang film&lt;/em&gt; atap &lt;em&gt;seniman&lt;/em&gt;. Hape hita lalab do &lt;em&gt;seniman&lt;/em&gt; lang mar-&lt;em&gt;menejer&lt;/em&gt;. Sonai ma homa, &lt;em&gt;donatur&lt;/em&gt; atap &lt;em&gt;sponsor&lt;/em&gt; do &lt;em&gt;merangkap menejer&lt;/em&gt;. Hira lape ongga sokat-sokat, ia &lt;em&gt;donatur, donatur&lt;/em&gt; ma; ia &lt;em&gt;meneger, meneger&lt;/em&gt; ma; ia &lt;em&gt;seniman, seniman&lt;/em&gt; ma. Pori horja &lt;em&gt;pembangunan gedung&lt;/em&gt; ondi, dong do &lt;em&gt;direksi&lt;/em&gt;, dong &lt;em&gt;konsultan/arsitek&lt;/em&gt;, dong &lt;em&gt;pelaksana&lt;/em&gt;, lang boi bani sada tangan ganup, anggo na laho torsa do horja in.&lt;P&gt;Saud do dear mardalan horja in. Hansa, anggo hanami manghalojahon &lt;em&gt;pertunjukan&lt;/em&gt; in lang ope tarbahen mar-&lt;em&gt;honor&lt;/em&gt;, ai mulak pokok do hansa. Ambit dong na mamongkuthon horja &lt;em&gt;menejer&lt;/em&gt; ni &lt;em&gt;pertunjukan&lt;/em&gt; in, nihurhu boi hinan do in ibahen pansarianni, hansi pe tongon maningon ipongkuthon do, janah sabar anggo pitah lopas mangan do hansa lobei bani mungkahni.&lt;P&gt;Halani na so dong ma gakni mamungkahkon horja &lt;em&gt;menejer&lt;/em&gt; in, mambaen na lalab mangarapkon &lt;em&gt;donatur&lt;/em&gt; hansa ase dong &lt;em&gt;pertunjukan kesenian&lt;/em&gt; Simalungun. Pitah &lt;em&gt;meneger&lt;/em&gt; ni &lt;em&gt;group band&lt;/em&gt; atap &lt;em&gt;group&lt;/em&gt; panggual haporluan pesta-pesta ma hansa mungkah dong panorang parpudion, ai hira dos ma use in songon &lt;em&gt;usaha&lt;/em&gt; pasewa-sewahon parugasan ni pesta.&lt;P&gt;Gakni halani na dong in do parjuljul ni uhur bakku mardiateihon &lt;em&gt;kesenian&lt;/em&gt; in, mambaen na marosuh au mambasa piga-piga nasinuratkon ni halak pasal &lt;em&gt;kesenian&lt;/em&gt; Simalungun. Marosuh do homa au pabogei-bogeihon diskusi pasal doding. Dob ai mardiateihon hinalegan ni doding, inggou, hagualon ni suku bangsa Simalungun humbani suku bangsa na legan.&lt;P&gt;Marhalanihon ni in ma gakni mambaen pag au mambere &lt;em&gt;komentar&lt;/em&gt; pasal &lt;em&gt;kesenian&lt;/em&gt; in hu bani piga-piga hasoman na mamongkuthon horja i bidang &lt;em&gt;kesenian&lt;/em&gt; in, sonai age i loulouan.&lt;P&gt;Ai sonin hubogeihon dong doding Simalungun na baru, ningku ma sipata, &lt;em&gt;syair&lt;/em&gt;-ni do hansa ibaen hata Simalungun, anggo loguni, lang Simalungun. Sipata hira India do (atap &lt;em&gt;dangdut&lt;/em&gt;). Sipata hira Latin-Tapanuli. Ai lang dong bogeionkon inggou Simalungun bani loguni in.&lt;P&gt;Ai suman do ai pakon doding-doding na ipakei i gareja. &lt;em&gt;Syair&lt;/em&gt;-ni do sahap Simalungun, anggo loguni, doding ni halak Eropa do. Ai ma ase sapari, somal do bogeionkon i gareja na i huta-huta, age pe namin doding in hun Eropa do, tapi idodinghon halak Simalungun ma songon mandodingkon doding Simalungun. Parninggan ni na deba, ibaen gan mar-legato ase songon logu Simalungun.&lt;P&gt;Sonai ma santorap, martuturian Nasianggiku hun rumah ni Sarmedi. Mungkahni das ia i Indonesia on, soppat do haru gan ia manghorom tawani i gareja mambogei sada doding. Na mambaen roh tawani, halani i Jerman gan, doding &lt;em&gt; ‘Cinta’&lt;/em&gt; ni namaposo do gan in. Hape ijon ibaen gabe doding gereja.&lt;P&gt;Huahapkon sandiri ma homa sonai sanggah mar-Natal hanami i GKI i Jakarta. Tudu gakni sanggah horin ni budaya Simalungun ipatimbul bani &lt;em&gt;kebaktian&lt;/em&gt; in. Piga-piga namaposo ibaen sidea marpakeian hiou Simalungun mangalo-alo na roh. Hubogei ma doding gereja ni sidea in doding &lt;em&gt;Tading ma Ham na Tading&lt;/em&gt; (atap &lt;em&gt;Gambiri i Topi Pasar&lt;/em&gt;), &lt;em&gt;syair&lt;/em&gt;-ni domma sahap Indonesia, sidodinghonon i gareja. Songon na gayok do lobei pangahap mambogei in. Tapi dobni lang be gayok, ai hu bani &lt;em&gt;syair&lt;/em&gt;-ni ma use laho uhur.&lt;P&gt;Halani ai, nihurhu ma ibagas, dong do kiatni mambaen doding ase boi goranonkon doding Simalungun.&lt;P&gt;Ai age pe namin tongon do doding Simalungun iboanhon parmusik bani pesta-pesta ni halak Simalungun, tapi hira na maborit do pinggol mambogeihon halani sipata gualni songon gual Toba do. Ra do homa halani sulimni songon parsulim ni Toba do. Sipata halani &lt;em&gt;musik&lt;/em&gt;-ni do, gakni lang dapotsi ope &lt;em&gt;cord&lt;/em&gt; na sanggam hu bani doding Simalungun.&lt;P&gt;Sonai naijia, sanggah parana pe au i Jakarta, bani sada tumpuan etek-etek samah &lt;em&gt;Orkes Parlajang&lt;/em&gt;, tudu tarbahen Abang Amir (Bill A. Saragih) roh. I-piano-hon ma doding &lt;em&gt;Apuy ni Parsinisilou&lt;/em&gt;, in ma doding &lt;em&gt;ciptaan&lt;/em&gt; ni Tulang J. Kaduk ondi, Bapa ni Abang Amir on. Dob salpu ia namarpiano on, martopap ma hanami. Dihut ma homa au martopap. Tapi marpanungkun do namin au ibagas uhurhu, hansa lang pag au patongahkon sungkun-sungkun na ibagas uhurhon. Ai hubogei, hira logu Sina do, hinaotikni dong bogeionkon &lt;em&gt;unsur&lt;/em&gt; logu Sina. Nihurhu ma ibagas, ra halani lape tangkas dapotsi kiat mampianohon doding Simalungun.&lt;P&gt;Sanggah marbuali pakon Tulang Taralam ondi, ongga do namin ipatorang kiatni ai. Ganjang do ibaen hatoranganni, ibahen pakon usihanni. Ipatorang do homa pasal hagualon, sonaha hinaleganni pakon hagualon ni Toba, hagualon ni par Afrika, pnl. Hupatangi-tangi ma hira na huarusi, Hape namin, otik do hansa na boi huarusi. &lt;P&gt;Halani buei do isobut doding-doding ni &lt;em&gt;Orkes Na Laingan&lt;/em&gt;, ibaen gabe usihan sanggah na patoranghon on, urahan ma in dapot uhurhu. Ai anggo nabogeihon ganup doding-doding ni &lt;em&gt;Orkes Na Laingan&lt;/em&gt;, boi do huparhatongon, in do doding Simalungun, hansi pe &lt;em&gt;ciptaan&lt;/em&gt; baru, sedo &lt;em&gt;Lagu Rakyat Simalungun&lt;/em&gt;.&lt;P&gt;Sonai ma homa, sanggah dong ni Lawei Saim Saragih pakon Abang Banner Saragih ondi, samah sibotoh margitar do namin sidea in, tapi hira simalungunan do pamboankonon ni gitar ni Lawei Saim marimbang Abang Banner.&lt;P&gt;Sonai ma homa, ongga do huidah domma jongjong Abang Bandar Alam (T.B.A. Purba Tambak) ondi laho manortor. Tapi lalab do jogor hansa ia, lang saud itortorhon. Nini ma: ‘Lang hona hubogeihon gual ai, halani ai lang tartortorhon au’. Dobhonsi margantih ma gakni halakni panggual on, sonin ipahata use gorang, mintor jongjong ma Abang Bandar Alam on, manortor ma ia. Gakni hona ma iahapkon gual on tortorhonon.&lt;P&gt;Mardiateihon na hugorani in, dapot uhurhu ma, hinalegan ni doding, inggou, hagualon, tortor do panginteian ase boi nahatahon doding, inggou, hagualon, tortor Simalungun. Hinalegan ni in ma homa mambaen dong naginoran &lt;em&gt;kesenian&lt;/em&gt; atap pe budaya Simalungun. Hinalegan ni in ma homa mambaen dong na ginoran suku bangsa Simalungun.&lt;P&gt;Gati do naitteihon in age sanggah mambogei logu-logu i TV. Sobali doding Indonesia &lt;em&gt;modern&lt;/em&gt;, age pe sahap Indonesia do &lt;em&gt;syair&lt;/em&gt;-ni, mintor nabotoh do logu hun suku ja. Dong do Jawa, dong Sunda, dong Minangkabau, dong Melayu, dong Ambon, dong Minahasa, pnl. Sonai do age logu ni bangsa-bangsa, mintor nabotoh do: dong logu Sina, dong Jepang, dong India, dong Arab, dong Latin, pnl. Bani bangsa-bangsa in pe dong bei do logu ni suku bangsani. Gariada gan, nini Pdt. Edison Munthe sanggah marbuali hanami i pamispisan ni gareja GKPS Cikoko, Jakarta, bona ni tahun 2006, i Amerika pe gan ipagoluh hulanan-hulanan ni Amerika in do &lt;em&gt;ciri-ciri&lt;/em&gt; ni bangsa harohan ni sidea hinan. Dong ma ai hulanan ni bangsa Jerman hinan, dong Perancis, dong Inggris, pnl. Naidah pe tongon bani film, dong do hulanan ni Italia, dong hulanan ni Irlandia, dong hulanan ni ginoran Negro. Tang na tangkas taridah ai ma hulanan ni Jahudi. Gakni halani poltik do tong ijamah sidea ugamani (agama Jahudi), age budayani na marbona humbani ugamani in.&lt;P&gt;Sonai ma santorap sanggah tuluy au hu &lt;em&gt;blog The Beautiful Sarimatondang, blog&lt;/em&gt; ni Ebenezer Siadari par Sarimatondang, hubasa ma bani &lt;em&gt;Do the Little Things&lt;/em&gt;, hape i Wales, Inggris, ramot do par Wales manramotkon budayani, tarlobih sahap pakon &lt;em&gt;kesenian&lt;/em&gt;-ni. Siap tahun do sidea mambaen pesta, &lt;em&gt;St. David Day&lt;/em&gt; goranni. Marhitei pesta in ma sidea patimbulhon janah parorothon bagei &lt;em&gt;aspek&lt;/em&gt; budaya ni par Wales. Dob hupatugah na dob hubasa nasinuratkonni in, mar-surat-e ma si Eben in manungkun atap dong do na sahira &lt;em&gt;St. David Day &lt;/em&gt;ni Simalungun. Ningku ma mambalosi:’ Namin, Pesta Olob-Olob Parroh ni Ambilan Na Madear ma sahira &lt;em&gt;St. David Day&lt;/em&gt; ni Simalungun.... Ai hira marhasadaon do Parroh ni Ambilan Na Madear pakon &lt;em&gt;perjuangan&lt;/em&gt; patimbulhon Simalungun’. Lanjar hupadas ma bani na dob husobut nongkan pasal Pesta Jubileum 80 Tahun pakon Jubileum 100 Tahun na mar-&lt;em&gt;ciri khas &lt;/em&gt;budaya Simalungun.&lt;P&gt; Domu hujin, songon hataku nongkan ma, hira lang dong &lt;em&gt;lembaga/badan&lt;/em&gt; sobali GKPS na boi araphonon patimbulhon &lt;em&gt;kesenian&lt;/em&gt; (doding, inggou, hagualon pakon tortor) Simalungun.&lt;P&gt; Sapari, sanggah dong ni Harajaon-Harajaon ondi, hira Rumah Bolon ni Raja pakon Partuanon do manramothon &lt;em&gt;kesenian &lt;/em&gt;in. Ai anggo dong habotohonni partuanon age paruma pasal &lt;em&gt;kesenian&lt;/em&gt; (dihut pakon hatukangon), idilo do hu Pamatang (=&lt;em&gt;Ibukota&lt;/em&gt;) ni Harajaon atap Partuanon, modom i Balei anjaha manganni hun Rumah Bolon. Parninggan ni hata sonari, dong do &lt;em&gt;pembinaan &lt;/em&gt;hun Tongah. Dobsi lang be dong Partongah ia, hira lang be dong &lt;em&gt;pembinaan&lt;/em&gt;.&lt;P&gt; Sanggah Abang Rajamin Purba ondi Bupati Simalungun, dong do gakni namin uhur ni Pamarentah dompak &lt;em&gt;pembinaan seni budaya &lt;/em&gt;Simalungun. Ai ijia ma ipatorsa Rumah Bolon Purba, jongjong ma Partuha Maujana Simalungun, ipajongjong ma Universitas Simalungun. Sanggah panorang ni Bapa Jabantan Damanik Walikota Pematangsiantar, dob ai use Bupati Simalungun, ipungkahkon ma mambahen taridah bohi ni rumah Simalungun bani bangunan-bangunan. Bahat ope tene na boi goranan. Tapi hira sibar jin ma hansa. Anggo na margoran &lt;em&gt;kesenian &lt;/em&gt;Simalungun lalab do lang dong pembinaan na torsa janah pongkut humbani Pamarentah.&lt;P&gt; Lang homa tarparnalang, piga-piga halak Simalungun na tar hundong bani, dong do na mambere uhurni dompak &lt;em&gt;kesenian &lt;/em&gt;Simalungun in. Tapi songon hata nongkan ma, lang pitah &lt;em&gt;donatur &lt;/em&gt;ia, lanjar ia do homa &lt;em&gt;menejer &lt;/em&gt;ni kesenian in. Ai ma ase martorap do hansa in, sipata songon na gara-gara russi, tongkin do hansa pargarani, dob ai minop lang marbokas.&lt;P&gt; Diatei ma ipudian ni ari on naidah dong do tong &lt;em&gt;group kesenian&lt;/em&gt; Simalungun mulgap, taridah bani pesta-pesta ni Simalungun. Hansa, lang adong be ‘partongah’ni mambaen &lt;em&gt;pembinaan&lt;/em&gt;.&lt;P&gt; Ai ma ase diatei ma ipongkuthon GKPS pabahatkon doding-doding na maringgou Simalungun bani Buku Doding &lt;em&gt;Haleluya&lt;/em&gt;. Ra marhiteihon in ma holi use boi ipatimbul doding-doding Simalungun, tanda ni na dong do halak Simalungun. Ra marhiteihon ni in ma holi mambaen dong use ‘partongah’ ni &lt;em&gt;kesenian &lt;/em&gt;Simalungun, gantih ni Partongah sapari ondi.&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt;&lt;strong&gt;Pangujungini&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;P&gt;&lt;P&gt; Domma nahatahon nongkan bani &lt;em&gt;Parlobeini &lt;/em&gt;nanisuratkon on, lang tarporsou au na halak Simalungun do partubuhku. Lang tarparnalang au na parbudaya Simalungun do partubuhku. Halani ai, hupala-palai do patuduhkon na halak Simalungun do au, marbudaya Simalungun.&lt;P&gt; Tapi lanjar in ma homa holsoh ni uhurhu, paruntolon ni goluhku, ai huidah na lambin roh lansei do hanami Simalungun manramotkon paradaton ni Simalungun, sahap Simalungun, doding, inggou, hagualon, pakon tortor Simalungun, hape &lt;em&gt;aspek &lt;/em&gt;budaya in mando hataonkon na boi paroroton ase tong dong suku bangsa Simalungun, ase sayur. Ai anggo &lt;em&gt;aspek &lt;/em&gt;budaya na legannari hira domma minop pangkorhon ni na sihol marhasadaon sa-Indonesia, pangkorhon ni sura-sura mambaen &lt;em&gt;unifikasi hukum&lt;/em&gt;. Ai anggo bilangan ni halak Simalungun do, hira &lt;em&gt;minoritas &lt;/em&gt;do age i daerah na margoran Kabupaten Simalungun (pakon Kota Pematangsiantar).&lt;P&gt; Hira na patongahkon holsoh ni uhurhin ma ase husuratkon on. Hira na mangadu-adu hubani nasiam sibasa na husuratkon on.&lt;P&gt; Lanjar sousouhu ma on hu bani halak Simalungun, dihut age hu bani halak na manghaholongi Simalungun.&lt;P&gt; Diatei tupa ma.&lt;P&gt;&lt;P&gt;Medan, 20 Oktober 2006.&lt;P&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/34508493-116140844899080418?l=marayak70tahun.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/feeds/116140844899080418/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=34508493&amp;postID=116140844899080418' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/116140844899080418'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/34508493/posts/default/116140844899080418'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://marayak70tahun.blogspot.com/2006/10/marbudaya-simalungun.html' title='MARBUDAYA SIMALUNGUN'/><author><name>Mansen Purba</name><uri>http://www.blogger.com/profile/08837167766353558813</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='23' height='32' src='http://photos1.blogger.com/blogger/6161/1865/1600/Mansen_Purba3.0.jpg'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-34508493.post-115839159550878345</id><published>2006-09-16T14:23:00.000+07:00</published><updated>2006-09-17T19:42:57.116+07:00</updated><title type='text'>SIN RAYA, PAR PARTAYUBAN, HALAK SIMALUNGUN</title><content type='html'>&lt;strong&gt;Parlobeini&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Bani sejarah, ongga do dong Harajaon Raya. Bani tahun 1904, dihut ma Harajaon Raya in ibagas panggomion ni Bulanda i nagori na igoran sidea &lt;em&gt;Nederland Indie&lt;/em&gt; (Hindia Belanda). Ibaen Bulanda ma wilayah pemerintahan na margoran &lt;em&gt;Simelungun en Karolanden&lt;/em&gt;. Naginoran Simelungun ai, ai ma 7 Harajaon na dong i &lt;em&gt;Simelungun&lt;/em&gt;. Hunjia nari ma ipasomal manggorankon halak Simalungun hu bani rayat ni na 7 Harajaon in. Sada humbani na 7 ai, ai ma Harajaon Raya.&lt;br /&gt; Dob iporang Jepang nagori Hindia Belanda gomgoman ni Bulanda in tahun 1942, soppat do Jepang manggomgomi Harajaon-Harajaon na 7 in.&lt;br /&gt; Dob talu Jepang ibahen Amerika, lape soppat mulak panggomgomion ni Bulanda, imungmungkon bangsa Indonesia ma hamerdekaonni (Proklamasi 17-8-1945). Na igoran bangsa Indonesia ai ma ganup bangsa-bangsa (suku-suku bangsa) na mangiankon Hindia Belanda gomgoman ni Bulanda nongkan, dihut ma ijai Harajaon-Harajaon na 7 i Simalungun.&lt;br /&gt; Lape soppat iaturhon Pemerintah Negara Republik Indonesia sonaha hajongjongon ni Harajaon na 7 in, soppong ma masa naginoran ‘Revolusi Sosial’. Sanggah ia ma partapu ni Harajaon-Harajaon in. Pairik hu bani partapu ni Harajaon-Harajaon in, ibaen ma gabe sada Kabupaten gomgoman ni Harajaon na 7 in ibagas sistem Pemerintahan Republik Indonesia.&lt;br /&gt; Halani sanggah dong ni Harajaon Raya do au tubuh, soppat do au sin Raya. Halani domma halak Simalungun ibaen goran ni suku-bangsa na mangiankon na 7 Harajaon nongkan, halak Simalungun ma homa partubuhku.&lt;br /&gt; Halani ai ma ase hubaen goran &lt;em&gt;(judul)&lt;/em&gt; ni na husuratkon on ‘Sin Raya, par Partayuban, Halak Simalungun', hassi pe namin na sihol tarsingatanku bahatan do na marpardomuan bani sejarah. Ai lalab do hupahusor-husor ibagas uhurhu parjadi ni na masa i Simalungun, ai ibagas sejarah ai do au dong.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;K-T-P&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bani KTP-ku tarsurat do: Nama lengkap: Mansen Purba SH; Jenis kelamin: Pria, Tempat/tgl. lahir: P. Raya, 03-06-1937 (P. Raya ai ma Pematangraya); Kawin/Tidak kawin: Kawin; Agama: Protestan (ai ma Kristen Protestan); Pekerjaan: Dosen IKIP Medan (hape namin Pensiunan Pegawai Negeri Sipil, ai domma humbani tahun 1972 nari au pensiun hun IKIP Medan); Alamat: Jl. Karya No. 155; RT/RW: Lk XI; Kelurahan/Desa: K. Berombak (ai ma Karang Berombak); Kecamatan: M. Barat (ai ma Medan Barat). Tarsurat do homa itoruh: Seumur Hidup. Arti ni ai, lang pala be gantih-gantihon.Tanggal ni KTP tarsurat do: 31-03-97.&lt;br /&gt;Sanggah ‘marjuma-modom’ au i Jakarta – ai par Medan do au, tapi martorap hu Jakarta halani dong namanaraya au manghorjahon horjani – siap bulan do au hu BRI mambuat pensiunku, ai pensiunan PNS do au.&lt;br /&gt;Dob husuratkon pangindoanku bani formulir, huberehkon ma bani Kasir. Halani sedo par Jakarta au, ipindo ma kartu identitasku. Hubere KTP-ku. Domma mosal KTP-kon. Ai KTP ‘seumur hidup’ do. Lang be pala igantih-gantih be dob 60 tahun umurhu. Diatei ma jippo husippan KTP-kin  Marlapit plastik do homa. Ai ma ase tarhunjenges pe. Gambarhu do lalab poso bani KTP in. Ai gambarhu na dob dokah do hubere, lang tarhona mambaen gambar tahun 1997. Lang be songon gambar na bani KTP in parbohiku, ai domma lambin rukkuy. &lt;br /&gt;Humbani KTP in ma ibotoh Kasir, na tongon do au simada buku TabanasBRI na hubere in. Ibere ma duit pensiun na hupindo nongkan. (Humbani mukkah ni pensiun do hupindohon ase hu BRI itongos sidea pensiunku. Na deba huidah, rosuhan do ia mambuat pensiun hun Kantor Perbendaharaan Negara atap hu Kantor Pos, gan ase boi pajuppah bohi ijai pakon na samah pensiun).&lt;br /&gt;Ongga do lupa au mamboan KTP. Itulak BRI ma. Lang dong bukti jamahon ni sidea na au do tongon simada buku TabanasBRI in. Paksa ma mulak au lobei hu kohomanku, mangalop KTP. Bois panorang, bois ongkos. Na attusi ma Jakarta. Miut otik, duit. Ia na opelet ma ai, barang bus, atap pe taksi. Sanggah tudu huntobal hussang diri, martaksi ma. Anggo lang sai dong be, marbajay ma. Anggo marappis ma, maropelet (angkot nidokan). Anggo singgip mando pangian ni dompet, marbus ma. Domma dokah itadingkon par Jakarta na mardalan nahei ondi. Hape, hudingat sapari, paima tahun 1960, mardalan nahei do hanami hun Utan Panjang das hu Lapangan Benteng (na gabe Banteng use goranni), dob ai mulak use hu Utan Panjang, lang naahapkon paspis bitis sonin ma daohni sidalanan, akkap porlu ni uhur mardalani pakon naboru hasomankon. Ijia masa pe na mardalan nahei. Ai mardalan nahei do piga-piga hanami par Orkes Parlajang hun RRI na i topi ni Lapangan Merdeka, hu Senen, hadang gitar, dob mar-Orkes Parlajang i RRI, tangaronkon ni sab Indonesia on, tangaronkon ni sidea na tading i huta.&lt;br /&gt;Sonin ma hape hinaporlu ni KTP sondahan on. Hape namin na tarsurat ijin ai ma goranhu, huta hatubuhanku, ari partubuhku, alamatku, dob ai na mambaen KTP in. KTP in ma patorangkon na pangisi (penduduk) ni Indonesia au. Songon goranni daini. Goran ni pe Kartu Tanda Penduduk. Gunani pe songon goranni ai, tanda ni na penduduk do simada KTP in. Gan, in ma na ginoran kartu identitas. (Aha do ge hata Simalungun ni ‘identitas’? Ra, paima dapot hata Simalungunni, na pakei ma lobei hata ‘identitas’ in sahira hata Simalungun, atene).&lt;br /&gt;Identitas ni sasahalak, patugahkon hinaleganni humbani samah jolma. Dos do namin samah jolma. Goranni pe samah jolma. Tapi, age pe dos samah jolma, palegan-legan do halakni na sada humbani na sadanari.&lt;br /&gt;Hatorangan na tarsurat bani KTP patugahkon identitas ni sasahalak. Songon KTP-ku ma pori. Isuratkon bani KTP-ku ‘Mansen Purba SH’, ibotoh halak ma ia goranku si Mansen, morgaku Purba. Bani goranhai dong ‘embel-embel’ SH, na mararti si Mansen in hape Sarjana Hukum do.&lt;br /&gt;Ra dong do halak na margoran si Mansen homa. Tapi anggo sedo si Mansen Purba, sedo au ai. Ra do homa dong na margoran Mansen Purba, tapi anggo lang dong 'embel-embel’ SH, sedo au ai. Pori dong homa use na legan na margoran Mansen Purba SH, na patakkas ma use, ija ia tubuh, ari piga, parja. Dob ni dapot ma sedo au anggo sedo i Pematangraya tubuh, anggo sedo ari 3 Juni 1937 ari partubuhni.&lt;br /&gt;Somalni, dob tulimat ipareksa das hu bani partubuh, lang be dong sangsi ni uhur pasal identitas ni sasahalak. Pori dong dua na dos, sipatakkason ma use ise humbani na dua in na mar-KTP palsu.&lt;br /&gt;Sobali humbani KTP, ipatae halak do homa identitas ni sasahalak humbani hajolmaonni. Songon au ma pori, anggo sai sorgang-sorgang au manluar, nini na mangidah ma: tongon do ambia in halak Batak. Tapi anggo songon na lappot do panluarhu, nini na mangidah ma: Purba hun Simalungun do gakni ambia in. Anggo songon na tuldom-tuldom parsahapku, nini na mangidah ma: Purba hun Karo do gakni.&lt;br /&gt;Sonai ma homa humbani pangabak. Anggo sai mangoto-otoi do horjaku, nini halak ma ra: soiadon do ambia in Kristen nini bani KTP, hape pangoto-otoi do. Ai nihurni anggo domma Kristen, lang be pangoto-otoi horjani.&lt;br /&gt;Tarsingat pasal biak Kristen in, tarsunggul do au bani ‘kesaksian’ ni inang-i-rumahku. Idingat do gan takkas huria-huria ni si Kurku (ondi), tutur niombahnami. (Si Mansen do namin goranni. Tapi halani dos goranni pakon goranku, goran ni sanggah dakdanak ma ibaen hanami mandilosi, ai ma si Kurku).&lt;br /&gt;Marhuria ma gan si Kurku on bani Inang-i-rumahku. 'Inang', nini. 'Par Jakarta ma ningon ham, ongga do gelah itangar ham tuturian ni Kenek ni bus ni par Jakarta? Sonon, Inang. Santorap, ibere Kenek ni bus ma pangulakan ni duit ongkos hu bani sahalak sewa atap panumpang ni bus ni sidea. Lang piga dokah, nini penumpang on ma hu bani Kenek nongkan: Nam duitmu on, lobih do nongkan ibere ham bakku pangulakan ni duitku. Nini Kenek on ma mambalosi: Soidaon do ho songon Kristen, pala ma paulakonmu in... Tapi ijalo Kenek on do mulak duit na lobih ai'.&lt;br /&gt;Hata huria do namin napinadas ni si Kurku in. Tapi rossi nuan idingat inangnami. Ai ma ase toti do ia manjalo pangulakan ni duitni. Anggo lobih do, tokkinin do ipaulak. Halani nini si Kurku, sonai do patutni halak Kristen nidokan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;Panjuljul Ni Uhur Patuduhkon Identitas&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Naulakkon use parsahapan pasal indentitas nokkan. Hudingat ongga do tarbasa au (lang sai hudingat be sandihari, ija, bani buku aha) na sinuratkon ni na marpambotoh, nini: biak ni hajolmaon do gan dong panjuljulni uhur patuduhkon identitasni bei  Gan, hira boi do hatahonon, panjuljulni uhur patuduhkon identitasni do harohan ni panjuljul ni uhur mamokkuthon pargoluhonni. Panjuljul ni uhur patuduhkon na dong do ia, na jolma do ia (parninggan ni Simalungun: sedo jol hassa, tapi jol-ma, jolma, domma jolma).&lt;br /&gt;Dob huparimbagaskon na hubasa in (otik do hassa namin ope nu hubasa in), hira boi do huparhatongon.&lt;br /&gt;Hudingat ma, sanggah danak ope au sapari (marumur 6 tahun gakni), ra do au isuruh Inang ondi mamurou jagul i jumanami i Paratusan, ase ulang iboiskon bodat. Hape sonin ma daohni parjumaan Paratusan hun hutanami i Partayuban. Nabontas ma lobei Sondi, hunjai mamotong hu Pamatang manlaosi lombang, dob pe hu Paratusan, manlaosi Tambahan pakon sadanari lombang.&lt;br /&gt;Anggo hudingati ma in sonari, martongon do au sedo halani na mabiar au ilossing Inang ondi ase ra au mamurou. Ai age pe borit do panlossing ni Inang ondi, tokkin dassa maborit, ai dob ilossing, ibere do use mangan. Ai ma ase nihurhu halani panjuljul ni uhur patuduhkon na dong do au, marguna do au, pag do au, ase marharinggason au hu juma.&lt;br /&gt;Hudingat do homa, ai ongga hupatangis-tangis bakku sanggah gapgapan Oppung ondi bakku (Oppung na marombah Inang). 'Pabuei-buei tamburakrak dassa ho. Maningon nasuan do ase tubuh. Nababoi ase marbuah. Maningon horja do ase mangan,' nini gapgapan. Halani tangis ma au ididah (hape namin na hupatangis-tangis do bakku ase ulang lalab ia gapgapan, ase mulak use uhurni, ase isarihon au), lang piga dokah dob sip bei hanami, nini Oppung ia ma use, lang be koras sahapni, lappot ma tangaron:'Nah, mangan ho. Ra ma loheian ho tene. Mangan ma, ase dong gogoh marhorja'. &lt;br /&gt;Ijia, huolos ma mangan. Sedo halani loheini, tapi ase malas uhurni. Ijia lang sai huparuhurhon podahni ai, maningon horja do ase mangan, mangan ase dong gogoh marhorja. Sonari pe lambin huparuhurhon podah ni ai.&lt;br /&gt;Age sondahan on pe taridah do biak na sihol pataridahkon diri humbani hadakdanakon nari. Ai ma ase hotop do sonai, sanggah rattip parbualan pakon partandang, roh pahoppu manggeori: Pung, Pung, Pung... nini, idokdok tangandiri. Paksa ma nabalosi: &lt;em&gt;Apa sayang...&lt;/em&gt; Nini ma makkatarolos, ase doppaksi lobei panonggor diri: Pung, Pung, a, a, a, ...&lt;em&gt;Atin gak belak celana... Atin udah besal. Gak belak celana, Pung&lt;/em&gt;. &lt;br /&gt;Paksa ma pandur lobei parsahapan, ai nasahapi ma lobei pasal &lt;em&gt;belak di celana&lt;/em&gt;, ase puas panjuljul ni uhur ni pahoppu in patuduhkon na dong do ia ijin, lang marosuh ia hira na lang dong ia ijin..&lt;br /&gt;Ra do homa sai tangis dakdanak. Lang dong namin napasoru-soruhonsi. Lang na boritan. Sedo halani loheian. Dob natogu, narohop, sip ma. Lang piga dokah tartawai ma. Gakni marhitei tangis ni in ma ia patugahkon na dong do ia ijin, ase dong na sari &lt;em&gt;(peduli)&lt;/em&gt; bani.&lt;br /&gt;Dob humbanggal diri, panjuljul ni uhur ai ma gakni naipagoluh-goluh namatoras sapari. Ai ma gakni ase marsikolah au sapari. Ai maningon marsikolah do gan ase jadi jolma, jolma na margagan. Ai anggo lang diri marsikolah ijia, hona hata do. 'In ma, tarokkon ma holi anggo lang margagan hajolmaonmu'. Halani panjuljul ni uhur parbagas ai do ase namin saud jadi jolma na margagan, na dukih-dukih ma marsikolah, hassi pe marayoh do namin.&lt;br /&gt;Hudingat pe ai rossi sonari, lang sai maringgas hinan au marsikolah. Ongga do santorap misir hun rumahnami i Partayuban laho marsikolah hu Tiga Raya. Tar dua batu do namin daohni. Tapi lang saud das hu sikolah. Laho do au sahalak au martepung hu harangan i biding ni dalan banggal doppak Tiga Raya (i dipar ni SMP sonari ai). Ijai ma au pabois-bois panorang. Dob juppah adanganni panorang kaluar sikolah, mulak ma homa au hu Partayuban.&lt;br /&gt;Ai ma ase anggo hupanariankon ai sonari, marsikolah au sedo mangayaki hapistaron nidokan, tapi ase ulang hona hata do, ase ulang ihatahon jolma na so margagan, ase ulang jolma sibuang-buang ni bapa, inang, abang, rossi sindohorhu na legannari.&lt;br /&gt;Sonai ma homa hubahen doppak
